धरण
dharaṇaपुं · masc.In 12 kośas: 9 synonym verses, 7 as a nānārtha head word.
स्तनौ तु धरणावग्रे तयोः पिप्पलमेचकौ ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वक्षःपर्यायरुहरुड्जार्थौ कूचौ कुचावपि ।धरणौ तावुरसिजावुरोजावपि च स्तनौ ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
टङ्कोऽस्त्री धरणं शाणद्वयं कोलस्तु दंक्षमः ।क्षुद्रमोवटकः कोलौ कर्षः पुंसि नपुंसके ॥ ५१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धान्यको हेममाषोऽस्त्री स्यात्तत्र हेम नपुंसके ।द्वे कृष्णले रूप्यमाषस्तथा धान्यकणा दश ॥कैश्चित्तु सप्तगुञ्जाभिर्माषकः परिकीर्त्यते ।चतुर्माषस्तु धरणः शाणष्टङ्कश्च न स्त्रियाम् ॥निष्कोऽपि न स्त्री गद्याणो माषकैः षड्भिरीरितः ।क्षुद्रको द्रङ्क्षणः कोलो वटक*[ स्त्व? ]ष्टयुग्मकम् ॥ ५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रकुञ्चो विचमात्रं च हेम्नस्तत्कुरुविस्तकः ।रूप्य-माषौ षोडशभिर्द्धरणो राजतो भवेत् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 षो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कण्ठसञ्ज्ञाः स्तनसञ्ज्ञाः बाहुसञ्ज्ञाश्च पुंसि भवन्ति । अयं कण्ठः । गल इत्यादिः । स्तनसञ्ज्ञाश्च । अयं स्तनः कुचः पयोधर इत्यादिः । बाहुसञ्ज्ञाश्च भुजस्तरणः धरणः चालन इत्यादिः । कण्ठसञ्ज्ञत्वाद्ग्रीवाशब्दस्यापि पुंसि प्रयोगः प्राप्नोतीत्याह । स्त्रियां भवेद्ग्रीवा । ग्रीवाशब्दस्य स्त्रीलिङ्गता भवति । इयं ग्रीवा शिरोधरा कन्धरा इत्येवमादयः । पृष्ठादयः शब्दा नपुंसके स्युः । तद्यथा । इदं पृष्ठं पार्श्वयोर्यष्टिः । इदं ललाटं भ्रुवोरुपरिस्थानम् । इदमंसः[श] स्तनयोरुपरिस्थानम् । इदमुदरं जठरः । इदं जत्रु स्कन्धसम्बन्धि । इत्येवमादयः ।ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः पुंस्योष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च ।घञ्चैरच्च ऋदोरप्च स्याद्बहुलमन्धकारश्च ॥ १६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्तनौ कुचौ च वक्षोजौ धरणौ च पयोधरौ ।उरसिजौ तथोरोजौ जानीयान्नाम सप्तकम् ॥ ९७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्रिमिशैलस्तु वल्मीकः शक्रमूर्धाऽथ सञ्चरः ।धरणः पिण्डलः सेतुः पन्थास्तु क्षुल्लमो वहः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यवैर्गुंजा पंच गुंजा माषः कुप्ये तु सप्त ताः ।रूप्यमाषो द्विगुंजो वा धरणं षोडशैव ते ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रवणः शब्दने प्रोक्तो रवणो गर्दभः स्मृतः ।धरणो मानभेदे स्याद्धरणी धारणे भुवि ॥
अनुष्टुप्
meaningsमानभेद
क्षेत्रे साधन इन्द्रियेऽङ्गहरणे क्षेत्रे च गीते तथाक्लीबे स्याद्बवबालवप्रभृतिषु स्यात्त्वन्तिमे हिङ्गुनि ।जी[281a]रे स्याल्लवणान्तरेऽपि जरणं मानान्तरे धारणेक्षोण्यां स्त्री धरणं प्रिये तु रमणः पाटोलमूलेऽन्तिमे ॥ २० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
धरणं त्वष्टके हेमपलानामपि सप्ततौ ।पलानां ताम्रसंज्ञस्य लोहस्य दशके पुनः ॥ ९७५ ॥
अनुष्टुप्
अन्येषां रूप्यकर्षे च धारणेऽप्यथ नप्स्त्रियोः ।स्यादुन्मानक्रियायां स्याद् धारणा धारणस्तु ना ॥ ९७६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful