उदर
udaraक्ली · neut.In 17 kośas: 19 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.
तुन्दं तुन्दिर्गर्भकुक्षी पिचण्डो जठरोदरे ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिचण्डकुक्षी जठरोदरं तुन्दं स्तनौ कुचौ ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जानुः स्यादष्ठीवान् प्रसृता जङ्घा च घुण्टको गुल्फः ।ऊरुः सक्थि पिचण्डं जठरोदरतुन्दकुक्षिगर्भाः स्युः ॥ ५१५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
उदरं चापि तुन्दश्च मलुकश्च पुमानयम् ।त्रिषु लोमलताधारः कुक्षी उदरपार्श्वगे ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हृद्रोगो हृद्गते शूलेऽथोदराण्युदरामये ।जलोदरोथ जृम्भा स्याज्जम्भिका जृम्भणं च षण् ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुस्ताकुथेङ्गुदानां च जृम्भदाडिमयोरपि ।पुरोदरप्रतिसरविवराणामतः पुनः ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रोमावली रोमलता शिखरिण्युदरं पुनः ।उदलं जाठरं तुन्दं कुक्षि-कुक्षौ च गर्भकः ॥पिचण्डं जठरो न स्त्री तुन्दिः स्यात्तत्र च स्त्रियाम् ।कृपीटं कालखण्डं तु कालखञ्जं च कालकम् ॥यकृत्कालेयकमथ तिलकं क्लोम दक्षिणे ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पक्वाशयादधःशूले तून्यन्या तु प्रतूनिका ।कुक्षिरोगः स्यादुदरं तत्तु वै जलतां गतम् ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्या (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कण्ठस्तनबाहूनां सञ्ज्ञा पुंसि स्त्रियां भवेद्ग्रीवा ।पृष्ठललाटांशोदरजत्रूणि नपुंसकानि स्युः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कण्ठसञ्ज्ञाः स्तनसञ्ज्ञाः बाहुसञ्ज्ञाश्च पुंसि भवन्ति । अयं कण्ठः । गल इत्यादिः । स्तनसञ्ज्ञाश्च । अयं स्तनः कुचः पयोधर इत्यादिः । बाहुसञ्ज्ञाश्च भुजस्तरणः धरणः चालन इत्यादिः । कण्ठसञ्ज्ञत्वाद्ग्रीवाशब्दस्यापि पुंसि प्रयोगः प्राप्नोतीत्याह । स्त्रियां भवेद्ग्रीवा । ग्रीवाशब्दस्य स्त्रीलिङ्गता भवति । इयं ग्रीवा शिरोधरा कन्धरा इत्येवमादयः । पृष्ठादयः शब्दा नपुंसके स्युः । तद्यथा । इदं पृष्ठं पार्श्वयोर्यष्टिः । इदं ललाटं भ्रुवोरुपरिस्थानम् । इदमंसः[श] स्तनयोरुपरिस्थानम् । इदमुदरं जठरः । इदं जत्रु स्कन्धसम्बन्धि । इत्येवमादयः ।ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः पुंस्योष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च ।घञ्चैरच्च ऋदोरप्च स्याद्बहुलमन्धकारश्च ॥ १६ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।स्तनः पयोधरकुचौ वक्षोज इति वर्णितः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जठरं पिट्टकुक्षी चोदरं ? तुन्दं समं मतम् ।पिचण्डो गर्भतुन्दी तु कालखञ्जं तु कालकम् ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उशीरमक्षरं चैव सिन्दूरशिबिरोदरम् ।यवसं तरसं मत्सं विसमर्पिशकिल्बिषे ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रोमावली रोमराजी रोमसृक् त्रिवलिर्वलिः ।जठरं कुक्षिरुदरं पार्श्वमुभयपक्षकम् ॥ ८९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 2 र्श्व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्तनौ कुचावुरोजौ च वक्षोजौ च पयोधरौ ।उदरं जठरं तुन्दं पिचण्डः कुक्षिरेव च ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिचण्डो मलुकः कुक्षिः गर्भश्च जठरोदरे ।तुन्दं रोमलताधारः तुन्दिश्च कथ्यते बुधैः ॥ ९७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मेरुदण्डः पृष्ठवंशस्तस्यैवाधो भवेत्त्रिकम् ।उदरं जठरं कुक्षिपिचिण्डौ तुन्दमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चरमं वपुषः पृष्ठं पिचण्डजठरोदरम् ।तुन्दं कुक्षिर्न ना क्रोडं वत्सो वक्ष उरः समे ॥ १०६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुक्षिको मलुकस्तुन्दं जठरं चोदरं न ना ।अवलग्नवलग्नौ तु मध्यमो मध्यमस्त्रियाम् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उदर as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कृपीटउदरे जले कृपीटं सम्बाधः सङ्कटे भगेऽप्युक्तः । पार्ष्णिः प्रत्यासारे च रणस्य च पश्चिमे भागे ॥ ८२७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.827
- धरणिकोश कृपीटलटौ प्रमादवाग्दोषौ पटो वस्त्रप्रियाल[21]योः । उरोष्टः प्रणवे क्षीरे कृपीटमुदरे जले । अवटौ खिलभूगर्तौ पर्पटौ पिष्टकौषधी ॥ Dharaṇikośa 10.1.6
- धरणिकोश पिचिण्डप्रकाण्डो विटपे शस्ते मूलस्कन्धान्तरे तरोः । पिचिण्ड उदरे ज्ञेयः पिचिण्डोऽवयवः पशोः ॥ Dharaṇikośa 12.1.8
- धरणिकोश जठरपिठरौ दन्तिकाग्रन्थौ जठरौ कठिनोदरौ । प्रकारौ भेदसादृश्यौ आकाराविङ्गिताकृती ॥ Dharaṇikośa 26.1.14
- धरणिकोश कपालविशालं बृहदाख्यातं विशालोज्जयिनी पुरी । कपालं मस्तकाद्यस्थि घटादिशकलोदरे ॥ Dharaṇikośa 27.2.39
- कोषकल्पतरु चटुस्याच्चाटावुदरे चटुर्निगदितो व्रत्यासनेऽथो कटु- र्दुर्गन्धे च रसे पुमान्सरिषपे स्त्री रोहिणीकङ्गुषु ॥ Koṣakalpataru 6.10.9
- कोषकल्पतरु पिचण्डशूरक्रूरसुदुर्वहेषु नरि तु स्यादश्वमारे सिते पश्वङ्गेऽप्युदरे पिचण्डमथ न स्त्री स्यात्तरण्डस्तथा । वृद्धेऽन्तर्बडिशे च दारुणि तथा स्याद्भेलकेऽथान्तरा- वेद्यां वक्त्रगदे वरण्ड उदितो धीमद्भिरेष व्रजे ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.12.83
- कोषकल्पतरु कुक्षिअचिक्कणेऽथो भृतियाच्ञयोः स्या- द्भिक्षा तथा भिक्षितसेवयोश्च । प्रेक्षा वितर्के धियि संप्रदिष्टा प्लीक्षा( ? )तु रक्षा किल रक्षणेऽपि । कुक्षिर्द्वयोः स्याज्जठराह्वये च गौडादयस्तूदरमात्र आहुः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.30.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप कृपीटस्यात् कुत्राणं तु कुण्डे च शिक्ये चाथ कृपीटवाक् । उदरे सलिले चाथ ध्वजे चोपनिमन्त्रणे ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप कबन्धशरीरे सलिले चापि रक्षोभेदे तु पुंस्ययम् । रमसस्तूदरे राहावपि भाषितवानमुम् ॥ ४०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.400
- नानार्थार्णवसंक्षेप जठरजठरं तूदरे न स्त्री त्रिर्बद्धे कठिनेऽपि च । जनित्रं तु नपि प्रोक्तं सामभेदेषु केषुचित् ॥ ७८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.780
- परमानन्दीयनाममाला कृपीटकृपीटं तूदरे नीरे करजो नखवृक्षयोः । करेणुर्हस्तिहस्तिन्योः कर्णिकारद्रुमेऽपि च ॥ १२७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.127
- शब्दरत्नाकर कृपीटविवरे शैलदर्यां च कृपीटमुदरेऽम्भसि । दिग्गजे कुमुदः शाखामृगपन्नगमुख्ययोः ॥ २०६७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2067
- त्रिकाण्डशेष कृपीटकेटः शोणके विष्णौ कृपीटमुदरे जले । पुंश्चले कुण्डकीटः स्याज्जाराच्च ब्राह्मणीसुते ॥ ९२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.92
- वैजयन्ती कृपीटकुरीरं ग्राम्यधर्मेऽब्जे कुन्नानं कुण्डशिक्ययोः । कैतवं कपटे द्यूते कृपीटमुदरे जले ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.3.8