विज्ञ

vijñaवि · adj.

In 12 kośas: 12 synonym verses, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.6 · p. 18

विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।

वसन्ततिलका

विद्वस्पुं सुधीपुं कविपुं विचक्षणपुं लब्धवर्णपुं ज्ञपुं प्राप्तरूपपुं कृतिपुं कृष्टिपुं अभिरूपपुं धीरपुं मेधाविन्पुं कोविदपुं विशारदपुं सूरिपुं दोषज्ञपुं प्राज्ञपुं पण्डितपुं मनीषिन्पुं बुधपुं प्रबुद्धपुं व्यक्तपुं विपश्चित्पुं संख्यावत्पुं सत्पुं शिक्षितपुं निष्णातपुं निपुणपुं दक्षपुं कर्महस्तपुं कर्ममुखपुं कृतहस्तपुं कृतमुखपुं कुशलपुं चतुरपुं अभिज्ञपुं विज्ञपुं वैज्ञानिकपुं पटुपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.4

प्रवीणे निपुणाभिज्ञविज्ञनिष्णातशिक्षिताः ।वैज्ञानिकः कृतमुखः कृती कुशल इत्यपि ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि निपुणवि अभिज्ञवि विज्ञवि निष्णातवि शिक्षितवि वैज्ञानिकवि कृतमुखवि कृतिन्वि कुशलवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ऋषिगोत्रब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.5.51 · p. 74

वैज्ञानिकः कृतमुखो मेधावी विदुरित्यपि ।कुशाग्रीयमतिर्दक्षो विज्ञो विज्ञातशिक्षितौ ॥ ५१ ॥

अनुष्टुप्

वैज्ञानिकपुं कृतमुखपुं मेधाविन्पुं विदुरपुं कुशाग्रीयमतिपुं दक्षपुं विज्ञपुं विज्ञातपुं शिक्षितपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.4 · p. 214

तदर्थकारश्चापि स्यात्कृतकृत्योऽथ शिक्षितः ।निष्णातश्चतुरो विज्ञः प्रवीणो निपुणः पटुः ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

तदर्थकारवि कृतकृत्यवि शिक्षितवि निष्णातवि चतुरवि विज्ञवि प्रवीणवि निपुणवि पटुवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.6 · p. 1

प्रवीणो निपुणोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः पटुः ।छेको विदग्धो निष्णातः कुशलश्चतुरः कृती ॥ ६ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि निपुणवि अभिज्ञवि विज्ञवि वैज्ञानिकवि पटुवि छेकवि विदग्धवि निष्णातवि कुशलवि चतुरवि कृतिन्वि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.633 · p. 108

उदीर्ण उद्भटोदार उदात्ते हृदयंगमे ।हृदयालुर्दयालुश्च विज्ञो ज्ञानी तु पानलः ॥ ६३३ ॥

अनुष्टुप्

उदीर्णवि उद्भटवि उदारवि हृदयालुवि दयालुवि विज्ञवि ज्ञानिन्वि पानलवि

genderविadj.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति पण्डितवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.4.115 · p. 31

कृष्टिर्विपश्चित्संख्यावान्दोषज्ञो ज्ञो विचक्षणः ।प्रवीणश्चतुरो विज्ञो विदग्धः कुशलः पटुः ॥ ११५ ॥

अनुष्टुप्

कृष्टिपुं विपश्चित्पुं संख्यावत्पुं दोषज्ञपुं ज्ञपुं विचक्षणपुं प्रवीणपुं चतुरपुं विज्ञपुं विदग्धपुं कुशलपुं पटुपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.506 · p. 64

विज्ञो वैज्ञानिकोऽभिज्ञः चतुरः कृशलस्तथा ।क्षेत्रज्ञः कृतकृत्यश्च कृतहक्तः कृती तथा ॥ ५०६ ॥

अनुष्टुप्

विज्ञवि वैज्ञानिकवि अभिज्ञवि चतुरवि कुशलवि क्षेत्रज्ञवि कृतकृत्यवि कृतहस्तवि कृतिन्वि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.4 · p. 159

हृदयालुः सहृदयो भवेत् सुहृदयोऽपि च ।प्रवीणो विज्ञनिष्णातनिपुनाभिज्ञशिक्षिताः ॥

अनुष्टुप्

हृदयालुवि सहृदयवि सुहृदयवि प्रवीणवि विज्ञवि निष्णातवि निपुणवि अभिज्ञवि शिक्षितवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.7 · p. 188

कृती कृतार्थश्च विज्ञोऽभिज्ञो वैज्ञानिकोऽपि च ।विदग्धे छेक-च्छेकालौ छेकिलश्च कलाविदि ॥ ७ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 क (wrong syllable)

कृतिन्पुं कृतार्थपुं विज्ञपुं अभिज्ञपुं वैज्ञानिकपुं छेकपुं छेकालपुं छेकिलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1572 · p. 190

कुशलप्रवीणकृतमुखशिक्षितकृतकर्मनिपुणनिष्णाताः ।पटुचतुरदक्षपेशलवैज्ञानिकविज्ञसुकलसूत्थानाः ॥ १५७२ ॥

गीतिः

कुशलवि प्रवीणवि कृतमुखवि शिक्षितवि कृतकर्मन्वि निपुणवि निष्णातवि पटुवि चतुरवि दक्षवि पेशलवि वैज्ञानिकवि विज्ञवि सुकलवि सूत्थानवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.19 · p. 202

प्रवीणोऽभिजनोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः कृती ।कृतकृत्यः कृतमुखो निष्णातो दक्षशिक्षितौ ॥ १९ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि अभिजनवि अभिज्ञवि विज्ञवि वैज्ञानिकवि कृतिन्वि कृतकृत्यवि कृतमुखवि निष्णातवि दक्षवि शिक्षितवि

genderविadj.

विज्ञ as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु सुमुखतार्क्ष्यात्मजे स्यात्सुमुखोऽहिभेदे विज्ञे च वाचाटफणीन्द्रयोस्तु । स्याद्दुर्मुखो मर्कटकेऽथ वाद्य- भाण्डे ऽनृजौ धाम्न्यनुलेपने च ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.2.82
कोषकल्पतरु धीमत्धीमान्गीर्पतिविज्ञयोरथ भवेद्भास्वान् रवौ भासुरे दोह्यायां गवि सुव्रतापि सुखतः सुष्ठुव्रते त्वन्यवत् । वाच्याभं विवृतं स्फुटे च पिटिकाभेदे भवेत्तत्स्त्रियां कान्तायां वनिता स्त्रियामपि पराभा त्वर्थिते सेविते ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.26
कोषकल्पतरु विभुधदेवे च विज्ञे विबुधोऽथ पर्या- हारे च भारेऽध्वनि वीवधः स्यात् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.20.68
नानार्थार्णवसंक्षेप मन्तुवैमनस्येऽपराधे च तथा शोके प्रजापतौ । अजयस्त्वाह विज्ञे त्रिस्तथैव स्यात् प्रियंवदे ॥ ९६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.962
शब्दरत्नावली बुधानबुधानो गीष्पतौ विज्ञवृद्धभेदे भवेत्पुमान् । बोधनी बोधपिप्पल्योर्बोधनं गन्धदीपने ॥ भण्डनञ्च खलीकारे न द्वयोर्युद्धवर्मणोः । भट्टिनी द्विजकान्तायां नाट्टोक्तौ नृपयोषिति ॥ भवनं भावगृहयोर्भाजनं पात्रयोग्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.65