विद्वस्
vidvasपुं · masc.In 18 kośas: 19 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
वसन्ततिलका
विद्वस्पुंसुधीपुंकविपुंविचक्षणपुंलब्धवर्णपुंज्ञपुंप्राप्तरूपपुंकृतिपुंकृष्टिपुंअभिरूपपुंधीरपुंमेधाविन्पुंकोविदपुंविशारदपुंसूरिपुंदोषज्ञपुंप्राज्ञपुंपण्डितपुंमनीषिन्पुंबुधपुंप्रबुद्धपुंव्यक्तपुंविपश्चित्पुंसंख्यावत्पुंसत्पुंशिक्षितपुंनिष्णातपुंनिपुणपुंदक्षपुंकर्महस्तपुंकर्ममुखपुंकृतहस्तपुंकृतमुखपुंकुशलपुंचतुरपुंअभिज्ञपुंविज्ञपुंवैज्ञानिकपुंपटुपुं
genderपुंmasc.
विद्वान्विपश्चिद्दोषज्ञः सन्सुधीः कोविदो बुधः ।धीरो मनीषी ज्ञः प्राज्ञः संख्यावान्पण्डितः कविः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भाव इत्युच्यते विद्वान् भावुको भगिनीपतिः ।आवुकस्तु पिता ज्ञेय आर्यो मारिष उच्यते ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः ।सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ॥ ३३२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
सुधीर्विपश्चित्सङ्ख्यावान्प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ।विद्वान् सन्कोविदः सूरिः मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्भेदे राहुतश्च स्याद्दुनेदारस्तु भूपतिः ।विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्रष्टा विद्वान्विधिरथ विषवैद्यस्तु जाङ्गली ।कथाप्रसङ्गः क्लिन्नाक्षे चुल्लश्चिल्लश्च पिल्लकः ॥ ३६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनूचानः प्रवचने सांगे धीती गुरोश्च यः ।विद्वान्विपश्चिद्दोषज्ञः सन्सुधीः कोविदो बुधः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वार्द्धापिकोत्साहिका च क्लीबे वर्द्धापनं हि तत् ।नाट्योक्तौ महिषो मार्ष आर्यो विद्वांश्च भावुकः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुश्रूषा स्त्री श्रवणं क्लीबे ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः ।अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः ।धीमा[35a]न्धीरो मनीषी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-वादि-वेदि-प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रबुद्धाः कवितृ-कवयितृ-प्राप्तरूपाभिरूपाः ।ज्ञो मेधावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त-दोषज्ञ-विद्वत्-संख्यावल्लब्धवर्णाः सुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
शुश्रूषास्त्रीश्रवणक्लीग्रहणक्लीधारणक्लीऊहपुंअपोहपुंअर्थज्ञानक्लीसत्त्वज्ञानक्लीधीमत्पुंधीरपुंमनीषिन्पुंबुधपुंविबुधपुंसुधीपुंसत्पुंविदत्पुंवादिन्पुंवेदिन्पुंप्रज्ञपुंप्राज्ञपुंप्रबुद्धपुंकवितृपुंकवयितृपुंप्राप्तरूपपुंअभिरूपपुंज्ञपुंमेधाविन्पुंसुमेधस्पुंकविपुंकृतिन्पुंविद्पुंव्यक्तपुंदोषज्ञपुंविद्वस्पुंसंख्यावत्पुंलब्धवर्णपुंसुधिषणपुंमतिमत्पुंसूरिन्पुंकृष्टिपुंसूरिपुं
genderपुंmasc.
द्राविलः पक्षिलः स्वामी मल्लनागोऽङ्गुलोऽपि च ।विद्वान्सन्कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राज्ञमेधाविनौ विद्वानभिरूपो विचक्षणः ।पण्डितः सूरिराचार्यो वाग्मी नैयायिकः स्मृतः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पण्डितः कोविदो विद्वान्कृष्टिर्व्यक्तः कृती कविः ।मेधावी सूरिदोषज्ञा ज्ञः प्राज्ञो निपुणः पटुः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पण्डितः कोविदः प्राज्ञो धीमान्विद्वान्बुधः सुधीः ।कृती मनीषी मेधावी कविः सूरिर्विशारदः ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पण्डितः प्राप्तरूपश्च विद्वान् सुधीः कविः कृती ॥ ५०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
अध्यापनश्चेति षड्भिः षट्कर्मा ब्राह्मणः युतः ।पण्डितः कोविदो विद्वान् विदग्धो दूरदृग्बुधः ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विद्वांश्च शूरि-सूरी तु, सूर्येऽपि, बुद्धयुग्बुधः ।प्रवीणे निष्ण-निष्णातौ नदीष्णः कृतकृत्यकः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विद्वान्सूरिर्लब्धवर्णो विपश्चित्प्राज्ञो धीरः पण्डितः प्राप्तरूपः ।धीमान्कृष्टिर्दीर्घदर्शी कविर्ज्ञो दोषज्ञः सन् दूरदर्शी मनीषी ॥ २६७ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ।सुधीर्विपश्चित् संख्यावान् प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विद्वान् ज्ञानिनि धीरे च विद्वानध्यात्मवेदकः ।भूयान्बहुतरार्थः स्यात्पुनरर्थे तदव्ययम् ॥
अनुष्टुप्
विद्वस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् विशारदमूढाल्पापटुनिर्भाग्या मन्दाः स्युर्द्वौ तु शारदौ । प्रत्यग्राप्रतिभौ विद्वत्सुप्रगल्भौ विशारदौ ॥ ९५ ॥ Amarakośa 3.3.95
- धरणिकोश कविकविर्विद्वान्कविः शु[99]क्रः कविः काव्यकरः स्मृतः । कविः स्मृतश्च वाल्मीकिः खलिने तु कविर्मता ॥ Dharaṇikośa 28.3.6
- धरणिकोश वेधस्वेधा विद्वानपि ब्रह्मा वर्चांसि रूपविट्त्विषः । एनोऽपराधे दुरिते आगः पापापराधयोः ॥ Dharaṇikośa 31.1.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप अर्थ्ययदा तु वृत्तिः पुंयोगात् तदार्यी त्रिषु तु प्रभौ । अर्थ्यस्त्रिष्वनपेतेऽर्थाद् विद्वदात्मवतोरपि ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप धीरआसनेऽथ स्त्रियां धिष्ण्या स्यादुल्कायामथो पुमान् । धीरोऽब्धौ मन्थरे तु त्रिर्धृतिमद्विदुषोरपि ॥ ६४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.647
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रज्ञाप्रस्थोऽस्त्री गिरिसानौ च कुडुबानां चतुष्टये । प्रज्ञा बुद्धौ स्त्रियां त्रिस्तु विदुषि प्रश्नवाक् पुनः ॥ ७१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.717
- नानार्थार्णवसंक्षेप पठिपठिस्तु विदुषि त्रिः स्यान्ना तु वेदस्य पाठके । स्त्रियां फलकिकायां स्यादल्पायां युद्धकारिणाम् ॥ ७३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.730
- नानार्थार्णवसंक्षेप बुद्धज्ञातरि ज्ञायमाने च फुल्ले च क्ली तु बोधने । विद्वद्बोद्ध्रोस्त्रिषु बुधो ना तु चान्द्रमसायनौ ॥ ८६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.866
- नानार्थार्णवसंक्षेप मन्तृत्रिरेष्ट्रज्ञातृविद्वत्सु महत् तु क्लीबवारिणोः । राज्ये वृन्दे च पूज्ये तु त्रि बृहत्यपि ना पुनः ॥ ९६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.968
- नानार्थार्णवसंक्षेप लिखिलिखिस्तु शिल्पिनि द्वे स्यात् कश्चित् तु विदुषि त्रिषु । धातौ तु लिखतौ पुंसि भूप्रदेशे तु ना लिगुः ॥ ११४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1141
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यक्तमहाव्रतसमाख्ये स्यात् क्रतुभेदेऽप्यथ त्रिषु । व्यक्तं स्यान्निश्चिते स्पष्टे विदुष्यन्यस्त्वभाषत ॥ ११७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1179
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यक्तपुमांसं विदुषि क्ली तु व्यञ्जनाह्वयकर्मणि । व्यङ्गस्तु भेके (द्वि ? द्वे) त्रिस्तु विरूपाङ्गगताङ्गयोः ॥ ११८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1180
- नानार्थार्णवसंक्षेप पण्डितरभसस्तु नरि प्राह निर्यासे सिल्हकाह्वये । त्रि तु स्याद्विदुषि स्त्री तु पतिघ्नी कन्यकान्तरे ॥ १०८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1084
- नानार्थार्णवसंक्षेप रपठरपठस्तु द्वयोर्ज्ञेयो मण्डूके विदुषि त्रि तु । रभसस्तु पुमान् वेगे हर्षसंरम्भयोरपि ॥ १४९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1499