शिक्षित

śikṣitaवि · adj.

In 12 kośas: 15 synonym verses, 7 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.6 · p. 18

विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।

वसन्ततिलका

विद्वस्पुं सुधीपुं कविपुं विचक्षणपुं लब्धवर्णपुं ज्ञपुं प्राप्तरूपपुं कृतिपुं कृष्टिपुं अभिरूपपुं धीरपुं मेधाविन्पुं कोविदपुं विशारदपुं सूरिपुं दोषज्ञपुं प्राज्ञपुं पण्डितपुं मनीषिन्पुं बुधपुं प्रबुद्धपुं व्यक्तपुं विपश्चित्पुं संख्यावत्पुं सत्पुं शिक्षितपुं निष्णातपुं निपुणपुं दक्षपुं कर्महस्तपुं कर्ममुखपुं कृतहस्तपुं कृतमुखपुं कुशलपुं चतुरपुं अभिज्ञपुं विज्ञपुं वैज्ञानिकपुं पटुपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.4

प्रवीणे निपुणाभिज्ञविज्ञनिष्णातशिक्षिताः ।वैज्ञानिकः कृतमुखः कृती कुशल इत्यपि ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि निपुणवि अभिज्ञवि विज्ञवि निष्णातवि शिक्षितवि वैज्ञानिकवि कृतमुखवि कृतिन्वि कुशलवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.335 · p. 40

चतुरः स्यात्क्षेत्रज्ञः कृतहस्तः कृतमुखश्च कृतकर्मा ।दक्षः कुशलोऽभिज्ञो निष्णातः शिक्षितः प्रवीणश्च ॥ ३३५ ॥

गीतिः

चतुरवि क्षेत्रज्ञवि कृतहस्तवि कृतमुखवि कृतकर्मन्वि दक्षवि कुशलवि अभिज्ञवि निष्णातवि शिक्षितवि प्रवीणवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.471 · p. 54

लघुहस्तः शीघ्रवेधी कृतपुङ्खस्तु शिक्षितः ।स भवेदपराद्धेषुर्यस्य लक्ष्याच्च्युतः खगः ॥ ४७१ ॥

अनुष्टुप्

लघुहस्तवि शीघ्रवेधिन्वि कृतपुङ्खवि शिक्षितवि अपराद्धेषुवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ऋषिगोत्रब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.5.51 · p. 74

वैज्ञानिकः कृतमुखो मेधावी विदुरित्यपि ।कुशाग्रीयमतिर्दक्षो विज्ञो विज्ञातशिक्षितौ ॥ ५१ ॥

अनुष्टुप्

वैज्ञानिकपुं कृतमुखपुं मेधाविन्पुं विदुरपुं कुशाग्रीयमतिपुं दक्षपुं विज्ञपुं विज्ञातपुं शिक्षितपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.4 · p. 214

तदर्थकारश्चापि स्यात्कृतकृत्योऽथ शिक्षितः ।निष्णातश्चतुरो विज्ञः प्रवीणो निपुणः पटुः ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

तदर्थकारवि कृतकृत्यवि शिक्षितवि निष्णातवि चतुरवि विज्ञवि प्रवीणवि निपुणवि पटुवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.7 · p. 1

शिक्षितः स्यात्कृतमुखः कृतकर्मा च दक्षवत् ।विशारदः पाटविको भवेद्विज्ञानिकश्च सः ॥ ७ ॥

अनुष्टुप्

शिक्षितवि कृतमुखवि कृतकर्मन्वि दक्षवि विशारदवि पाटविकवि विज्ञानिकवि

genderविadj.

नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.192 · p. 32

शिक्षितः कृतहस्ते तु सांयुगीनो रणेऽपि च ।जवने जवनिमा स्याज्जङ्घालोऽतिजवेति च ॥ १९२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 नि (wrong syllable)

शिक्षितवि कृतहस्तवि सांयुगीनवि जवनवि जवनिमन्पुं जङ्घालवि अतिजववि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.208 · p. 51

प्रथमाभ्याससंप्राप्तशिष्ये शैक्ष्यः प्रकीर्तितः ।शिक्षावान् शिक्षितः शैक्षी चाटुः प्रथमकल्पिकः ॥ २०८ ॥

अनुष्टुप्

शैक्ष्यपुं शिक्षावत्पुं शिक्षितपुं शैक्षिन्पुं चाटुपुं प्रथमकल्पिकपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.637 · p. 109

परीक्षकः कारु(र?)णिके वरदे तु समर्धकः ।हर्षमाणे विकुर्वाणोऽभिज्ञे निष्णातशिक्षितौ ॥ ६३७ ॥

अनुष्टुप्

परीक्षकवि समर्धकवि विकुर्वाणवि निष्णातवि शिक्षितवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.505 · p. 64

प्रवीणः शिक्षितो दक्षो निष्णातो निपुणः पटुः ॥ ५०५ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि शिक्षितवि दक्षवि निष्णातवि निपुणवि पटुवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.4 · p. 159

हृदयालुः सहृदयो भवेत् सुहृदयोऽपि च ।प्रवीणो विज्ञनिष्णातनिपुनाभिज्ञशिक्षिताः ॥

अनुष्टुप्

हृदयालुवि सहृदयवि सुहृदयवि प्रवीणवि विज्ञवि निष्णातवि निपुणवि अभिज्ञवि शिक्षितवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1572 · p. 190

कुशलप्रवीणकृतमुखशिक्षितकृतकर्मनिपुणनिष्णाताः ।पटुचतुरदक्षपेशलवैज्ञानिकविज्ञसुकलसूत्थानाः ॥ १५७२ ॥

गीतिः

कुशलवि प्रवीणवि कृतमुखवि शिक्षितवि कृतकर्मन्वि निपुणवि निष्णातवि पटुवि चतुरवि दक्षवि पेशलवि वैज्ञानिकवि विज्ञवि सुकलवि सूत्थानवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.148 · p. 116

शक्ये तु जेतुं जय्यः स्याज्जेयो जेतव्यमात्रके ।जैत्रो जेता जितो भग्नः कृतहस्तस्तु शिक्षितः ॥ १४८ ॥

अनुष्टुप्

जय्यवि जेयवि जैत्रवि जेतृवि जितवि भग्नवि कृतहस्तवि शिक्षितवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.19 · p. 202

प्रवीणोऽभिजनोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः कृती ।कृतकृत्यः कृतमुखो निष्णातो दक्षशिक्षितौ ॥ १९ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि अभिजनवि अभिज्ञवि विज्ञवि वैज्ञानिकवि कृतिन्वि कृतकृत्यवि कृतमुखवि निष्णातवि दक्षवि शिक्षितवि

genderविadj.

शिक्षित as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् कुशलपर्याप्तिक्षेमपुण्येषु कुशलं शिक्षिते त्रिषु ॥ २०४ ॥ Amarakośa 3.3.204
धरणिकोश क्षेत्रज्ञसर्वज्ञः शंकरे बुद्धे क्षेत्रज्ञः शिक्षितात्मनोः । Dharaṇikośa 9.1.1
धरणिकोश कुशलकुशलं सुकृतौ क्षेमे कुशलौ शक्त[91]शिक्षितौ । धवलः सुन्दरे श्वेते महोक्षे धवला च गौः ॥ Dharaṇikośa 27.2.17
कोषकल्पतरु विनताजामाता दुहितुर्धवे प्रियतमेऽर्कावर्तरोगेऽथ वि- धाता वेधसि मन्मथेऽथ नरपादेष्ट्रोर्विनेता भवेत् । तार्क्ष्याम्बापिटिकाभिदोश्च विनतारुग्णे नते शिक्षिते त्रय्यां स्यादथ पञ्चता च निधने स्यात्पञ्चभावे तथा ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.27
कोषकल्पतरु कुशलपर्याप्तिक्षेमपुण्येषु कुशलं शिक्षितेऽन्यवत् । दन्ततालव्यमूर्धन्यमध्यं मुसलमस्त्रियाम् ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.4
शब्दरत्नावली कुशलकिहालस्ताम्रकलसे तथा लोहमलेऽस्त्रियाम् । कीलालं रुधिरे तोये पीयूषे च मधुन्यपि ॥ कुशलं शिक्षिते क्षेमे पर्याप्तौ सुकृते त्रिषु । कुवलं तूत्पले मुक्ताफले च बदरीफले ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.53
वैजयन्ती क्षेत्रज्ञकातरः पण्डके त्रस्नौ क्षेत्रज्ञावात्मशिक्षितौ । कुसीदमृणवृद्धौ क्ली वाच्यवद्वृद्धिजीविनि ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 7.5.32