सूरि
sūriपुं · masc.In 20 kośas: 21 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
वसन्ततिलका
विद्वस्पुंसुधीपुंकविपुंविचक्षणपुंलब्धवर्णपुंज्ञपुंप्राप्तरूपपुंकृतिपुंकृष्टिपुंअभिरूपपुंधीरपुंमेधाविन्पुंकोविदपुंविशारदपुंसूरिपुंदोषज्ञपुंप्राज्ञपुंपण्डितपुंमनीषिन्पुंबुधपुंप्रबुद्धपुंव्यक्तपुंविपश्चित्पुंसंख्यावत्पुंसत्पुंशिक्षितपुंनिष्णातपुंनिपुणपुंदक्षपुंकर्महस्तपुंकर्ममुखपुंकृतहस्तपुंकृतमुखपुंकुशलपुंचतुरपुंअभिज्ञपुंविज्ञपुंवैज्ञानिकपुंपटुपुं
genderपुंmasc.
धीमान्सूरिः कृती कृष्टिर्लब्धवर्णो विचक्षणः ।दूरदर्शी दीर्घदर्शी श्रोत्रियच्छान्दसौ समौ ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः ।सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ॥ ३३२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
सुधीर्विपश्चित्सङ्ख्यावान्प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ।विद्वान् सन्कोविदः सूरिः मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूरीर्बृहस्पतिर्जीवो धिषणो देवेन्द्रपूजितः ।इन्द्रमन्त्री देवगुरुर्नाकनायकचर्चितः ॥ ६८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 धिष (syllable split); pāda 3, syllable 5 दे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भौमशुक्रबुधेन्द्वर्कसौम्यशुक्रारसूरयः ॥ १२० ॥
genderपुंmasc.
तद्भेदे राहुतश्च स्याद्दुनेदारस्तु भूपतिः ।विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धीरो मनीषी ज्ञः प्राज्ञः संख्यावान्पण्डितः कविः ।धीमान्सूरिः कृती कृष्टिर्लब्धवर्णो विचक्षणः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुश्रूषा स्त्री श्रवणं क्लीबे ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः ।अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः ।धीमा[35a]न्धीरो मनीषी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-वादि-वेदि-प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रबुद्धाः कवितृ-कवयितृ-प्राप्तरूपाभिरूपाः ।ज्ञो मेधावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त-दोषज्ञ-विद्वत्-संख्यावल्लब्धवर्णाः सुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
शुश्रूषास्त्रीश्रवणक्लीग्रहणक्लीधारणक्लीऊहपुंअपोहपुंअर्थज्ञानक्लीसत्त्वज्ञानक्लीधीमत्पुंधीरपुंमनीषिन्पुंबुधपुंविबुधपुंसुधीपुंसत्पुंविदत्पुंवादिन्पुंवेदिन्पुंप्रज्ञपुंप्राज्ञपुंप्रबुद्धपुंकवितृपुंकवयितृपुंप्राप्तरूपपुंअभिरूपपुंज्ञपुंमेधाविन्पुंसुमेधस्पुंकविपुंकृतिन्पुंविद्पुंव्यक्तपुंदोषज्ञपुंविद्वस्पुंसंख्यावत्पुंलब्धवर्णपुंसुधिषणपुंमतिमत्पुंसूरिन्पुंकृष्टिपुंसूरिपुं
genderपुंmasc.
शुक्रे कविः शुचिः काव्यः पूर्वदेवपुरोहितः ।गुरौ बृहस्पतिः सूर्यः सुरेज्यः सूरिवासवौ ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूर्यः सूरिर्ग्रहधनो हरिदक्षीणलोचनः ।हेलिः किरीटी पद्माप्तो हरिर्वासरवल्लभः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्राविलः पक्षिलः स्वामी मल्लनागोऽङ्गुलोऽपि च ।विद्वान्सन्कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राज्ञमेधाविनौ विद्वानभिरूपो विचक्षणः ।पण्डितः सूरिराचार्यो वाग्मी नैयायिकः स्मृतः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पण्डितः कोविदो विद्वान्कृष्टिर्व्यक्तः कृती कविः ।मेधावी सूरिदोषज्ञा ज्ञः प्राज्ञो निपुणः पटुः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भार्यादिकपरे दोडपलहारप्रपादयः ।स्वबुद्धिजीवके सूरिः साहनः(?)श्चण्ड इत्यपि ॥ ६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पण्डितः कोविदः प्राज्ञो धीमान्विद्वान्बुधः सुधीः ।कृती मनीषी मेधावी कविः सूरिर्विशारदः ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मतिमान् चाऽभिरूपः सन् विपश्चित् कविता तथा ।दोषज्ञः कोविदः सूरिः संख्यावान् च विशारदः ॥ ५०४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
धीरो विपश्चित् संख्यावान् सूरिः सूरी विचक्षणः ।दूरदर्शी लब्धवर्णो दीर्घदर्शी कविः कृती ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विद्वांश्च शूरि-सूरी तु, सूर्येऽपि, बुद्धयुग्बुधः ।प्रवीणे निष्ण-निष्णातौ नदीष्णः कृतकृत्यकः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विद्वान्सूरिर्लब्धवर्णो विपश्चित्प्राज्ञो धीरः पण्डितः प्राप्तरूपः ।धीमान्कृष्टिर्दीर्घदर्शी कविर्ज्ञो दोषज्ञः सन् दूरदर्शी मनीषी ॥ २६७ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
विद्वान् सन् कोविदः सूरिर्मेधावी पण्डितो बुधः ।सुधीर्विपश्चित् संख्यावान् प्राज्ञो धीमान्विचक्षणः ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूरि as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वृद्धवृद्धं शिलाजे परवत्तु जीर्णे रूढे तथा सूरिणि संप्रदिष्टम् । स्याद्वेधिते विद्धमिदं सदृक्त्वे बुद्धस्तु पुंसि प्रथितो जिनार्थः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.20.55
- शब्दरत्नावली अर्कअर्क्कः स्फटिकसूर्यार्कपर्णतार्म्रेन्द्रसूरिषु । अङ्कः परिच्छेदे रेखाचित्राजिभूषणेष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.2
- शब्दरत्नावली ञञो गायने घर्घरे च ञो ब्रह्मबुधसूरिषु । Śabdaratnāvalī 7.10.1
- शब्दरत्नावली गीष्पतिगर्म्मुत् धमनहेम्नोः स्त्री गीष्पतिर्गुरुसूरिणोः । गोपतिर्नृपतौ सूर्ये षण्डे स्मरहरे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.100
- शब्दरत्नावली बुधनद्धो बद्धे समुद्धृते वधो बन्धकरन्धयोः । बन्धुर्ना बान्धवे मित्रे बन्धूके भ्रातरीत्यपि ॥ बाधा निषेधे दुःखे च बुधः सोमजसूरिणोः । बुद्धो जिने पण्डिते ना बुधितेऽपि च वाच्यवत् ॥ बोधः समाधिभेदे ना तथा पिप्पलभूरुहे । मधु क्लीबं पुष्परसे मर्त्ये क्षौद्रे रसान्तरे ॥ पुंसि मधुद्रुमे चैव वसन्ते द्रैत्यभिद्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.8
- शब्दरत्नावली वर्धमानललाम स्याद्ध्वजे शृङ्गे प्रभावे च तुरङ्गमे । प्रधाने लाञ्छने पुण्ड्रे वालधौ भूषणेऽपि च । लाङ्गली रेवती कान्ते नारिकेलद्रुमे पुमान् । …वञ्चकव्याघ्रगन्धमार्जारकेषु च । वर्द्धमानः पशुविष्णुशरावैरण्डसूरिषु । विस्मापनः स्मरे पूर्यां गन्धर्वे कुहनेऽपि च ॥ विसर्जनं परित्यागदानसंप्रेरणेषु च । विरोचनोऽग्निसूर्येन्दुप्रह्लादतनयेषु च ॥ विहेठनं मर्दने स्याद् हिंसायाञ्च विडम्बने ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.121
- शब्दरत्नावली कविकविः स्त्री कविकायां ना काव्यकृच्छुक्रसूरिषु । कण्वो मुनिविशेषे ना भवेत्पापे नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.5
- शब्दरत्नावली सर्वरसभवेत्सर्वरसो वीणाभेदे धूनकसूरिणोः । सप्तार्चिः क्रूरनेत्रे स्याद्वीतिहोत्रे खलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.54
- शब्दरत्नावली वराहप्रवाहस्तु प्रवृत्तौ स्यान्नीरस्रोतसि पुंस्ययम् । वराहः शूकरे मुस्ते मावभेदाब्दसूरिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.24
- त्रिकाण्डशेष कविखलीने स्त्री कविः पुंसि काव्यकृच्छुक्रसूरिषु । कैतवन्तु छले द्यूते राजिकायां क्षुते क्षवः ॥ ४१४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.414