आत्मीय

ātmīyaवि · adj.

In 11 kośas: 7 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.283 · p. 25

भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावथ बान्धवः ।स्वो ज्ञातिः स्वजनो बन्धुः सगोत्रश्च निजः पुनः ॥ ५६१ ॥आत्मीयः स्वः स्वकीयश्च सपिण्डास्तु सनाभयः ।

अनुष्टुप्

भ्रातृपुं बान्धवपुं स्वपुं ज्ञातिपुं स्वजनपुं बन्धुपुं सगोत्रपुं निजवि आत्मीयवि स्वकीयवि सपिण्डपुं सनाभिपुं

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.509 · p. 58

आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥

अनुष्टुप्

आत्मीयपुं स्वजनपुं बन्धुपुं आप्तपुं ज्ञातिपुं बान्धवपुं सनाभिपुं सपिण्डपुं सगोत्रपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.11 · p. 210

दायादो भागधेयोऽथ भावे ज्ञातेयमन्तिमे ।बन्धुता तु व्रजे लोको जनो विट् चर्षणिः प्रजा ।जनकीयं जनस्येदं * * * * * * * * ।त्रिषु सार्वजनीनः स्यात्साधुः सर्वजनेषु यः ।* * * * * * * * जनता स्त्री जनव्रजे ।भवेद्विश्वजनीनं तद्धितं विश्वजनाय यत् ।स्यात्सार्वजनिकं सर्वजनीनं च विशेष्यवत् ॥सर्वेभ्योऽपि जनेभ्यो यद्धितं वस्तु भवेदिह ।एवं प्रातिजनीनः स्यान्माहाजनिक इत्यपि ॥तथा पञ्चजनीनश्च सर्वीयः सार्ववत्स्मृतः ।त्रिषु स्वो निज आत्मीय * * * सौव इत्यपि ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.227 · p. 129

बन्धुः स्वकीय आत्मीयः सपिण्डास्तु सनाभयः ।नपुंसकं क्लीबषण्ढौ पण्डो देहे पुरं वपुः ॥ २२७ ॥

अनुष्टुप्

बन्धुपुं स्वकीयवि आत्मीयवि सपिण्डपुं सनाभिपुं नपुंसकक्ली क्लीबपुं षण्ढपुं पण्डपुं पुरक्ली वपुस्क्ली

genderविadj.

शब्दचन्द्रिका Śabdacandrikā · वामनभट्टबाण क्षत्रियप्रकरणम् Śabdacandrikā 5.2.22 · p. 43

प्रतिपक्षो विपक्षश्च दुर्हृद्द्वेष्यभियातिकः ।मित्रं स्निग्धो वयस्यश्व हितोऽत्मीयो निजः प्रियः ॥ २२ ॥

अनुष्टुप्

प्रतिपक्षपुं विपक्षपुं दुर्हृद्पुं द्वेष्यपुं अभियातिकपुं मित्रक्ली स्निग्धपुं वयस्यपुं हितपुं आत्मीयपुं निजपुं प्रियपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.898 · p. 136

प्रोक्तः पुनः स्वकीयश्च स्व आत्मीयस्तथा निजः ॥ ८९८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

स्वकीयवि स्ववि आत्मीयवि निजवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.43 · p. 107

मित्रं नपुं त्रिषु स्निग्धवयस्येष्टहितप्रियाः ।निजात्मीयाप्तसुहृदः सहायः सद्रुचिः सखा ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

मित्रक्ली स्निग्धवि वयस्यवि इष्टवि हितवि प्रियवि निजवि आत्मीयवि आप्तवि सुहृद्वि सहायवि सद्रुचिवि सखिवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.6 · p. 41

स्नाते चापि समावृत्तेऽथात्मीयोः निजमित्रयोः ।आविद्धं कुटिले क्षिप्ते रभसस्तु पराहते ॥ ६ ॥

अनुष्टुप्

meaningsनिज मित्र

आत्मीय as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् अन्तरअन्तरमवकाशावधिपरिधानान्तर्धिभेदतादर्थ्ये ॥ १८७ ॥ छिद्रात्मीयविनाबहिरवसरमध्येऽन्तरात्मनि च । Amarakośa 3.3.352
नामलिङ्गानुशासनम् स्वस्वो ज्ञातावात्मनि स्वं त्रिष्वात्मीये स्वोऽस्त्रियां धने । Amarakośa 3.3.404
धरणिकोश निजआजिः समावनौ युद्धे प्रजा संता[19]नलोकयोः । रुजा भङ्गे च रोगे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥ Dharaṇikośa 7.1.1
धरणिकोश अन्तरअन्तरं स्थानतादर्थ्यछिद्रान्तर्धिविनात्मसु । भेदावसरबाह्येषु मध्यात्मीयावधिष्वपि ॥ Dharaṇikośa 26.3.36
कोषकल्पतरु स्वअर्थान्तरे त्वव्ययकं स्वभाव- ज्ञात्यात्मसु स्वो नरि के स्वकेऽस्त्री । आत्मीय उक्तः पर[76a]लिङ्गकोऽयं Koṣakalpataru 6.29.2
नानार्थार्णवसंक्षेप स्वअङ्गुल्यां स्त्री समाम्नाये समाम्नाताज(ने?ये)न च । द्वयोर्मनुष्ये वैश्ये च स्वं त्वात्मात्मीययोस्त्रिषु ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.19
नानार्थार्णवसंक्षेप निजआत्मीये च स्वभावे तु क्ली पुंसि त्वात्मनि स्मृतम् । निभं तु स्यान्नपि व्याजे तत् तूत्तरपदं त्रिषु ॥ ६८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.689
नानार्थार्णवसंक्षेप यौतकत्रिस्त्वात्मीयेऽथ रसनं क्ली कषायद्रवान्नयोः । स्नेहे विषे फले चापि निर्यासे हेमरूप्ययोः ॥ १४७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1479
शब्दरत्नावली अन्तरबहिर्विनार्थे चात्मीये क्लीबं स्यादन्तराव्ययम् । अम्बरं चांशुके क्लीबं व्योम्नि सौगन्धिकवस्तुनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.53
शब्दरत्नावली स्वस्वः पुमानात्मनि ज्ञातौ त्रिष्वात्मीपेऽस्त्रियां धने । Śabdaratnāvalī 7.29.2
वैजयन्ती निजधृष्णुर्धृष्टे प्रगल्भे च कुटिले बंधुरे नतम् । न्यक्षं कृत्स्ने निकृष्टे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥ ९ ॥ Vaijayantī 6.4.9