निज

nijaवि · adj.

In 12 kośas: 8 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.283 · p. 25

भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावथ बान्धवः ।स्वो ज्ञातिः स्वजनो बन्धुः सगोत्रश्च निजः पुनः ॥ ५६१ ॥आत्मीयः स्वः स्वकीयश्च सपिण्डास्तु सनाभयः ।

अनुष्टुप्

भ्रातृपुं बान्धवपुं स्वपुं ज्ञातिपुं स्वजनपुं बन्धुपुं सगोत्रपुं निजवि आत्मीयवि स्वकीयवि सपिण्डपुं सनाभिपुं

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.11 · p. 210

दायादो भागधेयोऽथ भावे ज्ञातेयमन्तिमे ।बन्धुता तु व्रजे लोको जनो विट् चर्षणिः प्रजा ।जनकीयं जनस्येदं * * * * * * * * ।त्रिषु सार्वजनीनः स्यात्साधुः सर्वजनेषु यः ।* * * * * * * * जनता स्त्री जनव्रजे ।भवेद्विश्वजनीनं तद्धितं विश्वजनाय यत् ।स्यात्सार्वजनिकं सर्वजनीनं च विशेष्यवत् ॥सर्वेभ्योऽपि जनेभ्यो यद्धितं वस्तु भवेदिह ।एवं प्रातिजनीनः स्यान्माहाजनिक इत्यपि ॥तथा पञ्चजनीनश्च सर्वीयः सार्ववत्स्मृतः ।त्रिषु स्वो निज आत्मीय * * * सौव इत्यपि ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

genderविadj.

नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 185 · p. 88

स्वभावः प्रकृतिः शीलं निसर्गो विश्वसो निजः ।योग्या गुणनिकाभ्यासः स्यादभीक्ष्णं मुहुर्मुहुः ॥ १८५ ॥

अनुष्टुप्

स्वभावपुं प्रकृतिस्त्री शीलक्ली निसर्गपुं विश्वसपुं निजवि योग्यास्त्री गुणनिकास्त्री अभ्यासपुं अभीक्ष्णअ मुहुर्मुहुस्अ

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.226 · p. 129

समौ पिता च माता च पितरावेकशेषतः ।बान्धवः स्वजनो ज्ञातिः सगोत्रः स्वनिजावपि ॥ २२६ ॥

अनुष्टुप्

पितृपुं बान्धवपुं स्वजनपुं ज्ञातिपुं सगोत्रपुं स्ववि निजवि

genderविadj.

शब्दचन्द्रिका Śabdacandrikā · वामनभट्टबाण क्षत्रियप्रकरणम् Śabdacandrikā 5.2.22 · p. 43

प्रतिपक्षो विपक्षश्च दुर्हृद्द्वेष्यभियातिकः ।मित्रं स्निग्धो वयस्यश्व हितोऽत्मीयो निजः प्रियः ॥ २२ ॥

अनुष्टुप्

प्रतिपक्षपुं विपक्षपुं दुर्हृद्पुं द्वेष्यपुं अभियातिकपुं मित्रक्ली स्निग्धपुं वयस्यपुं हितपुं आत्मीयपुं निजपुं प्रियपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.898 · p. 136

प्रोक्तः पुनः स्वकीयश्च स्व आत्मीयस्तथा निजः ॥ ८९८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

स्वकीयवि स्ववि आत्मीयवि निजवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.43 · p. 107

मित्रं नपुं त्रिषु स्निग्धवयस्येष्टहितप्रियाः ।निजात्मीयाप्तसुहृदः सहायः सद्रुचिः सखा ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

मित्रक्ली स्निग्धवि वयस्यवि इष्टवि हितवि प्रियवि निजवि आत्मीयवि आप्तवि सुहृद्वि सहायवि सद्रुचिवि सखिवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश धर्मकर्माध्यायः Vaijayantī 5.2.1 · p. 192

रूपं तत्त्वं सतत्त्वं च स्वरूपं च सलक्षणम् ।सहजं निजमाजानं धर्मसर्गौ निसर्गवत् ॥ १ ॥

अनुष्टुप्

रूपक्ली तत्त्वक्ली सतत्त्वक्ली स्वरूपक्ली सलक्षणक्ली सहजक्ली निजक्ली आजानक्ली धर्मपुं सर्गपुं निसर्गपुं

genderक्लीneut.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.32

अब्जौ शङ्खशशाङ्कौ च स्वके नित्ये निजं त्रिषु ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsस्वक नित्य

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास जपादः Dharaṇikośa 7.1.1 · p. 31

आजिः समावनौ युद्धे प्रजा संता[19]नलोकयोः ।रुजा भङ्गे च रोगे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsआत्मीय नित्य

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ जान्ताः Koṣakalpataru 6.7.21 · p. 174

छागे विधाविन्दुमतीधवेऽजोव्रजोऽध्वगोष्ठप्रकरेषु न स्त्री ।निजं तु नित्ये त्रिषु तु स्वकीयेध्वजोऽङ्ककेत्वोरपि मेहनेऽस्त्री ॥ २१ ॥

उपजातिः

meaningsनित्य स्वकीय

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.688 · p. 101

वक्षोभूषान्तरे कर्षे सज्जनस्तु रहस्यपि ।त्रि तु निर्गतकाद्येषु निजं तु त्रिः सनातने ॥ ६८८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsसनातन

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.689 · p. 101

आत्मीये च स्वभावे तु क्ली पुंसि त्वात्मनि स्मृतम् ।निभं तु स्यान्नपि व्याजे तत् तूत्तरपदं त्रिषु ॥ ६८९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsआत्मीय स्वभाव आत्मन्

doubtful

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास नकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.18.259 · p. 195

प्रापणे च नये नीतिर्निजो नित्यस्वकीययोः ॥ २५९ ॥

meaningsनित्य स्वकीय

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश जान्ताः Śabdaratnāvalī 7.8.11 · p. 197

ध्वजः स्याच्शौण्डिके पुंसि पताकायान्तु न स्त्रियाम् ।खटवाङ्गमेद्रचिह्नेषु स्याद्गर्वदर्पयोरपि ॥निजः स्वीये च नित्ये च वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ।न्युब्जो दर्भस्रुचि क्लीबं कर्मरङ्गफलेऽपि च ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

meaningsस्वीय नित्य

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.4.9 · p. 228

धृष्णुर्धृष्टे प्रगल्भे च कुटिले बंधुरे नतम् ।न्यक्षं कृत्स्ने निकृष्टे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsआत्मीय नित्य

निज as a meaning in nānārtha verses

नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मीयस्नाते चापि समावृत्तेऽथात्मीयोः निजमित्रयोः । आविद्धं कुटिले क्षिप्ते रभसस्तु पराहते ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.6
परमानन्दीयनाममाला स्वसच्छब्दः पूजिते सत्ये साधूशोभनयोः सति । स्वं निजे द्रविणे होऽथ वीरे रुद्रे भयंकरे ॥ ४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.41
त्रिकाण्डशेष वरूथसंस्थः समाप्तिक्रतुषु वरूथो निजराष्ट्रकः । सिक्थो भक्तपुलाके ना मधूच्छिष्टे नपुंसकम् ॥ २०१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.201