आप्त

āptaवि · adj.

In 13 kośas: 15 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवाधिदेवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 1.25 · p. 5

अर्हञ्जिनः पारगतस्त्रिकालवित्क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठ्यधीश्वरः ।शंभुः स्वयंभूर्भगवाज्जगत्प्रभुस्तीर्थंकरस्तीर्थकरो जिनेश्वरः ॥ २४ ॥स्याद्वाद्यभयदसार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शिकेवलिनौ ।देवाधिदेवबोधिदपुरुषोत्तमवीतरागाप्ताः ॥ २५ ॥

इन्द्रवंशा

genderपुंmasc.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.513 · p. 30

अनुवृत्तिस्त्वनुरोधो हेरिको गूढपूरुषः ।प्रणिधिर्यथार्हवर्णोऽवसर्पो मन्त्रविच्चरः ॥ ७३३ ॥वार्तायनः स्पशश्चार आप्तप्रत्ययितौ समौ ।

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 नु (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 र्य (wrong syllable)

अनुवृत्तिस्त्री अनुरोधपुं हेरिकपुं गूढपूरुषपुं प्रणिधिपुं यथार्हवर्णपुं अवसर्पपुं मन्त्रवित्पुं चरपुं वार्तायनपुं स्पशपुं चारपुं आप्तवि प्रत्ययितवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.13

यथार्हवर्णः प्रणिधिरपसर्पश्चरः स्पशः ।चारश्च गूढपुरुषश्चाप्तप्रत्ययितौ समौ ॥ १३ ॥

अनुष्टुप्

यथार्हवर्णपुं प्रणिधिपुं अपसर्पपुं चरपुं स्पशपुं चारपुं गूढपुरुषपुं आप्तवि प्रत्ययितवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.509 · p. 58

आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥

अनुष्टुप्

आत्मीयपुं स्वजनपुं बन्धुपुं आप्तपुं ज्ञातिपुं बान्धवपुं सनाभिपुं सपिण्डपुं सगोत्रपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.35 · p. 238

आप्तः प्राप्तः प्रणिहिते दोहनं तूपयाचितम् ।भ्रमो ना विस्मृतिश्च स्त्री धन्धो धान्ध्यमपाटवम् ॥ ३५ ॥

अनुष्टुप्

आप्तवि प्राप्तवि दोहनक्ली उपयाचितक्ली भ्रमपुं विस्मृतिस्त्री धन्धपुं धान्ध्यक्ली अपाटवक्ली

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.56 · p. 249

यथार्हवर्णो विश्वस्तस्त्वाप्तः प्रत्ययितस्त्रिषु ।स्वाम्यमात्य-सुहृत्कोश-राष्ट्र-दु*[र्ग]बलानि च ॥ ५६ ॥

अनुष्टुप्

यथार्हवर्णपुं विश्वस्तवि आप्तवि प्रत्ययितवि स्वामिन्पुं अमात्यपुं सुहृद्पुं कोशपुं राष्ट्रक्ली दुर्गक्ली बलक्ली

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.354 · p. 145

वार्तायनो मन्त्रवित्तु स्पशश्चारस्तथोच्यते ।आप्तो यथार्थवादी च पुमान्प्रत्ययितोऽपि सः ॥ ३५४ ॥

अनुष्टुप्

वार्तायनपुं मन्त्रवित्पुं स्पशपुं चारपुं आप्तपुं यथार्थवादिन्पुं प्रत्ययितपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.32 · p. 3

प्रत्यर्थी परिपथ्यस्व? आप्तः प्रत्ययितश्चरः ।चारो गूढनरो तर्वे? वशिकोऽन्तःपुराधिकृत् ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

प्रत्यर्थिन्पुं परिपन्थिन्पुं आप्तपुं प्रत्ययितपुं चरपुं चारपुं गूढनरपुं वशिकपुं अन्तःपुराधिकृत्पुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवाधिदेवविभागः Suśīlanāmamālā 2.9 · p. 3

सर्वज्ञः सर्वदर्शी च स्याद्वादी केवलीश्वरः ।आप्तो देवाधिदेवो वै वीतरागोऽप्यधीश्वरः ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

सर्वज्ञपुं सर्वदर्शिन्पुं स्याद्वादिन्पुं केवलिन्पुं ईश्वरपुं आप्तपुं देवाधिदेवपुं वीतरागपुं अधीश्वरपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1199 · p. 188

आप्तप्रत्ययितौ तुल्यावविसंवादिवाक् तथा ।गृहपतिस्तु सत्रिणी नाम वै कथ्यते बुधैः ॥ ११९९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

आप्तवि प्रत्ययितवि अविसंवादिवाच्वि गृहपतिपुं सत्रिन्पुं

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.175 · p. 123

चित्रोक्तिः पुष्पशकटी दैवप्रश्न उपश्रुतिः ।त्रिषु प्रत्ययिनश्चाप्तः द्वयं प्रत्यययोग्यके ॥

अनुष्टुप्

चित्रोक्तिस्त्री पुष्पशकटीस्त्री दैवप्रश्नपुं उपश्रुतिस्त्री प्रत्ययिन्वि आप्तवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वैश्याध्यायः Śabdaratnākara 3.4.1402 · p. 170

अभियुक्तोऽभिशस्तः स्यादाप्तः प्रत्ययितस्त्रिषु ।स्युः क्षेत्राजीवकृषकौ कर्षकश्च कृषीवले ॥ १४०२ ॥

अनुष्टुप्

अभियुक्तपुं अभिशस्तपुं आप्तवि प्रत्ययितवि क्षेत्राजीवपुं कृषकपुं कर्षकपुं

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.43 · p. 107

मित्रं नपुं त्रिषु स्निग्धवयस्येष्टहितप्रियाः ।निजात्मीयाप्तसुहृदः सहायः सद्रुचिः सखा ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

मित्रक्ली स्निग्धवि वयस्यवि इष्टवि हितवि प्रियवि निजवि आत्मीयवि आप्तवि सुहृद्वि सहायवि सद्रुचिवि सखिवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वैश्याध्यायः Vaijayantī 3.8.9 · p. 123

ग्रहीतर्यधमर्णः स्यादाप्तः प्रत्ययितः समौ ।मध्यस्थः प्राश्निकः साक्षी मूली स्याद्दुष्टसाक्षिणि ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

अधमर्णपुं आप्तवि प्रत्ययितवि मध्यस्थपुं प्राश्निकपुं साक्षिन्पुं मूलिन्पुं

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.99 · p. 209

लब्धाप्तासादितप्राप्तभूतविन्नास्तु भाविते ।प्रयत्ते मुदितप्रीतहृष्टाः सुहिततृप्तवत् ॥ ९९ ॥

अनुष्टुप्

लब्धवि आप्तवि आसादितवि प्राप्तवि भूतवि विन्नवि भावितवि प्रयत्तवि मुदितवि प्रीतवि हृष्टवि सुहितवि तृप्तवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.25 · p. 208

आप्तः सत्ये लब्धे प्राप्तं चिह्ने समञ्जसे लब्धे ।स्वाप्तं खाते क्रान्ते गुप्तं त्राते च गूढे च ॥ २५ ॥

आर्या

meaningsसत्य लब्ध

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.4 · p. 40

आप्तः प्रत्ययिते प्रोक्तो लब्धेऽपि कृतबुद्धिभिः ।इयत् प्रादेशमात्रेऽपि स्यादिदंपरिमाणके ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

meaningsप्रत्ययित लब्ध

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास अकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.1.55 · p. 168

श्रीवासधृतयोराज्यमालिः श्रेणिः सखी पुनः ।आप्तः सत्ये हिते लब्धेऽथार्यो बुद्धे च कोविदे ॥ ५५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsसत्य हित लब्ध

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.148 · p. 142

आप्तौ लुब्धहितौ दैर्घ्ये भाविकालेऽपि चाऽयतिः ।आचितः शाकटोन्मेयेऽप्यावर्तश्चिन्तनेऽपि च ॥ १४८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsलुब्ध हित

आप्त as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु अभिजातउदास्थितः स्यात्प्रणिधौ चरेऽपि दौवारिकेऽध्यक्षनरेऽपि शस्तः । न्याय्ये कुलीनेऽप्यभिजात आप्ते स्थितौ द्युवृक्षे त्वपि पारिजातः ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.17.50
कोषकल्पतरु आपन्नआपन्न आप्ते विपदन्विते च विपन्न उक्तश्च मृतेऽप्यहौ ना । वक्रे समा[17b]लब्धविभक्तयोश्च विच्छिन्नमार्याः परवद्वदन्ति ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.72
नानार्थार्णवसंक्षेप कलितअनाकुलेऽथ कलितं सङ्ख्याते ज्ञातबद्धयोः । आप्ते च विहिते चाह रभसः कमरः पुनः ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.20
शब्दरत्नावली कलितएधतुः स्याद्वीतिहोत्रे वर्द्धिते पुरुषे पुमान् । कलितं विदिते चाप्ते गणिते भेदितेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.95
त्रिकाण्डशेष कलितकेतुर्ग्रहोत्पातचिह्ने कलितं विदिताप्तयोः । कपोतः पक्षिमात्रेऽपि गुप्तं रक्षितगूढयोः ॥ १५४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.154
वैजयन्ती अभिपन्नअभिपन्ना विपन्नाप्तग्रस्तात्तद्रुतदक्षिणाः । अधिक्षिप्तं प्रणिहिते प्रेषिते भर्त्सितेऽपि च ॥ २ ॥ Vaijayantī 8.4.2