ऊषर
ūṣaraक्ली · neut.In 17 kośas: 18 synonym verses, 10 as a meaning of another word.
उर्वरा सर्वसस्या भूरिरिणं पुनरुषरम् ॥ ९३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
genderविadj.
उर्वरा सर्वसस्या भूर्भवेदिरिणमूषरम् ।खिलमप्रहतं स्थानं मरुर्धन्वा स्थलं स्थली ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खिलं प्रभृतं स्थानं चाप्युषवत्सूषरस्थले ।कचङ्गला तु नीलिङ्गी भूर्नानाजन्तुसंयुता ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ऊषरस्तूषवानूषो ह्रस्वादिरपि कीर्तितः ।स्त्री शर्करा तु वा भूम्नि देशे शार्करिलस्त्रिषु ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
धान्येषु पूर्णको लोलः कोद्रवेषु च पर्वतः ।पुष्पेष्वप्सु च नीली स्याद्धरायामूषराभिधः ॥ ३१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्रौणेयं वारिजं चापि त्रिकूटलवणं पुनः ।अथोषरं सार्वगणं संसर्गलवणार्थकम् ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उद्भवं चोषरमथ स्त्रियां शुण्ठी महौषधम् ।कटूषणं कटुग्रन्थि नागरं विश्वभेषजम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुरसः सुरभिग्रन्थिः स च स्यान्मुखवासनः ।सुगन्धिरूषरो भूरिपत्रोऽपि च तृणोत्तमः ॥ ३६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उषवानूषवांस्त्रय्यामूषरश्चोषरेरिणौ ।स्थलं स्थला कृत्रिमं तत्स्थली तु स्यादकृत्रिमम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्वसस्या मही च स्यादुर्वरा मृत्तु मृत्तिका ।इरिणं तूषरं धन्वा स्थलं प्रोक्ता स्थली पुनः ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रशस्ताथाप्रशस्ता स्यादूषरश्चोषकः खिलः ।जलराहित्यभूमौ स्यान्मरुर्धन्वा च धन्व च ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इरिणं चोषरं नाम प्रोक्तमूषरभूषु वै ।स्थलं स्थली च सा भूमिर्जलं यत्र न तिष्ठति ॥ १५९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उष ऊषश्च कथितो या भवेत् क्षारमृत्तिका ।ईरिणस्त्विरिणं वाच्यलिङ्गावूर्षवदूषरौ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दिवः पृथिव्यौ च क्षारभूम्यामुषरमूषरम् ।इरिणवदीरिणं भूः कृत्रिमोच्चा स्थला स्थलम् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पुमानूषः क्षारमृत्स्यादिरिणोषवदूषराः ।देशे त्रिषूषबहुले स्थली चाकृत्रिमे स्थले ॥ ३६८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ऊषरं तुषवानू ब्रह्मावर्तस्तपोवटः ।कुरुक्षेत्रं प्रयोगश्च हिमाद्रिं विन्ध्यमन्तरा ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूमिश्छिद्रं कृष्ययोग्या प्रहतं नालमुत्थितम् ।खिलं त्वप्रहतं स्थानमूषवत्यूषरेरिणौ ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊषर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् इरिणसङ्कीर्णौ निचिताशुद्धाविरिणं शून्यमूषरम् । Amarakośa 3.3.111
- धरणिकोश ईरिणकारणं घातने हेतावीरिणं शून्यमूषरम् । वारुणी सुराप्रतीच्योः सरणिः पङ्क्तिमार्गयोः ॥ Dharaṇikośa 14.1.8
- कोषकल्पतरु इरिणस्याच्छून्योषरयोस्त्रिलिङ्गमिरिणं क्लीबे तु नित्यं गृहे त्राणे त्रातरि हिंसने च शरणं स्याद्वारिपर्ण्यां पुनः । क्लीबे कत्तृणमीरितं तृणभिदि त्राणे पुनर्यन्त्रणं न स्यात्पुंसि च बन्धने नियमनेऽथो मुद्गरे ब्रह्मणि ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.15.21
- कोषकल्पतरु वल्लूरतथा वनक्षेत्रक ऊषरे तु वराहमांसे त्रिषु शुष्कमांसे । त्रिष्वेकतानेऽपि निराकुले स्या- देकाग्रमग्नौ द्युपतौ महेन्द्रः ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.72
- नानार्थार्णवसंक्षेप इरिणतृणे तु क्ली त्रिषु पुनरिरिणं शून्य ऊषरे । क्लीबं तु केचिन्मन्यन्ते क्लीबं दुर्गे वनेऽपि च ॥ २२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.226
- नानार्थार्णवसंक्षेप बल्लूरना विस्तृतकरे हस्ते क्ली ताम्रे मकरेऽपि च । बल्लूरं तु वनक्षेत्र ऊषरे वाहने च नप् ॥ १६३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1631
- परमानन्दीयनाममाला इरिणइष्वासो विशिखक्षेपेऽथेष्वासो धन्विचापयोः । इन्द्रियं करणे शुक्रेऽथेरिणं शून्य ऊषरे ॥ ६० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.60
- शिवकोष वृषकऊषरे च दृषद्भेदे शालूकः खदिरेऽरलौ । पिण्डीतकेऽपि शालूकं फलपद्मादिकन्दयोः ॥ ५२ ॥ Śivakoṣa 1.3.52
- शब्दरत्नावली ईरिणईक्षणं नयने दृष्टौ ईरिणं शून्य उषरे । उषणा स्त्रीकणायां स्यादुषणं मरिचेऽपि च ॥ एषणी व्रणमार्गानुसारिण्यां मानभेदके । करुणा स्त्री कृपायाञ्च करुणो रसवृक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.26
- त्रिकाण्डशेष वल्लुरवप्रस्तातेऽस्त्रियां क्षेत्रे चये रेणौ च रोधसि । स्यादूषरे वनक्षेत्रे वल्लुरं गहनेऽपि च ॥ ३७१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.371