शर्करा
śarkarāस्त्री · fem.In 18 kośas: 30 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
गुड इक्षुरसक्वाथः शर्करा तु सितोपला ॥ ४०२ ॥सिता च मधुधूलिस्तु खण्डस्तद्विकृतिः पुनः ।मत्स्यण्डी फाणितं चापि रसालायां तु भार्जिता ॥ ४०३ ॥शिखरिण्यथ यूर्यूषो रसो दुग्धं तु सोमजम् ।गोरसः क्षीरमूधस्यं स्तन्यं पुंसवनं पयः ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
मत्स्यण्डी फाणितं खण्डविकारः शर्करा सिता ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
किलाटः कूर्चिका चेति क्षीरस्य विकृती उभे ।फाणितविकृतिर्गौडी मत्स्यण्डी खण्डशर्कराः ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
ऊषरस्तूषवानूषो ह्रस्वादिरपि कीर्तितः ।स्त्री शर्करा तु वा भूम्नि देशे शार्करिलस्त्रिषु ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विकारः फाणितगुडमत्स्यण्डी खण्डशर्करः ।शिशुप्रियोरुणः खण्डो रसजः फाणितं तु षण् ॥ २१४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मधुपर्यायधूल्यर्था शर्कराह्वाथ खण्डके ।तवराजः खण्डसारः खण्डजः खण्डमोदकः ॥ २१७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुरापात्री वरत्रा च वागुराऽपि शिरोधरा ।स्रग्धरा शर्करा होरा शिराहारोपलेलया ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शर्कराभिस्तु निर्वृत्ति शर्करा स्त्री परे त्रिषु ।शर्करीयं शार्करिकं स्तः शर्करिक-शार्करे ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भवेच्छार्करकं वाथ देशे तद्वति योषितौ ।शर्करा-सिकते शर्करिलः सिकतिलस्त्रिषु ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विकाराः फाणित-गुड-मत्स्यण्डी-खण्ड-शर्कराः ।गुड इक्षुरसक्वाथो मत्स्यण्डी पल्लिकापि सा ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मीनाण्डी मधुधूलिस्तु खण्डः स्यात्पिण्डश[132a]र्करा ।शर्करा सिकता श्वेताहिच्छत्रा च सितोपला ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
स्यादतीसारकी भेद्यलिङ्गोऽतीसारपीडितः ।मूत्राघा[154a]तो मूत्रकृच्छ्रमश्मरी-शर्करे समौ ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
चर्चरी झल्लरी शारि-खारी तुरीवल्लरी मञ्जरिर्भूरिरभ्रिश्च धूः ।घर्घरी-कर्परी-कर्तरी-काश्मरी-कण्डरासृग्धरा-शर्करा-वागुराः ॥ ६५ ॥
स्रग्विणी
genderस्त्रीfem.
एते पुंसि भवन्ति । अयं कल्कः पापं दम्भश्च । कृमिः कीटः । मुनिस्तपस्वी । अङ्गारः काष्ठस्य । वप्रः प्राकारः । ग्रह उपरागः । होमो मन्त्राहुतिः । ऋषिस्तापसः ।यक्ष्मा रोगः । रेफो वर्णविशेषः अधमश्च । मण्डोऽन्नविकारः । करण्डः कुशभाण्डः । वरण्डः काष्ठविशेषः । शपथः प्रत्ययकरणम् । अम्बरीषो भ्राष्ट्रः ।मथुरा तनुस्तनूर्वर्त्तिनी सूची[चि] यवागू-र्वर्णिनिकाशाशर्कराः स्त्रियां पुंसि तर्कश्च ॥ ८२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
लोभाख्यं श्यामवल्ली च त्र्यूषणं कटुकत्रयम् ।क्षारो गुडोऽस्य विकृतौ मत्स्या स्यात्खण्ड [ शर्करा ] ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुडक्वाथौ समावीक्षुरसः स्याच्छर्करा पुनः ।सितोपला सिता तुल्ये मधुधूलिस्तु खण्डकः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
उपकार्या कण्डरेरासृग्धरा वागुरा शिरा ।जलार्द्रा शर्करा गुन्द्रा मुद्रा क्षुद्रा परंपरा ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोमेदजं पल्युलनं? चूर्णं क्षारः सुधाह्वयः ।कृष्णकन्दो गुडो ग्रन्थी शर्करा खण्डकः सिता ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
खण्डस्तु मधुधूलिः स्यान्मत्स्यण्डी फाणितं वरा ।सितोपला शर्करा च सिताथेक्षुरसो गुडः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोधूमचूर्णः समिता यवक्षोदस्तु चिक्कसः ।गुड इक्षुरसक्वाथः सितोपला तु शर्करा ॥ ६०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जलप्रायप्रदेशः स्यादनूपः कच्छ इत्यपि ।शर्करा स्त्रीकर्परांशे सिकता वालुका स्मृता ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शार्करिलः सैकतिलः शर्करा सिकता अपि ।देश एव चतुष्कं स्यादित्याह मधुमाधवः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र्क (wrong syllable)
genderविadj.
शर्करा च शिता शार्कः शार्ककः शाकरोऽपि च ।कूर्चिका दुग्धविकृतिः सा द्विधा परिकीर्तिता ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अरण्यानी स्नुही शाखा शर्कराशल्लकीशटी ।इङ्गदीपिच्छिला घोण्टा कुम्भीदार्वी वचा मिसी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मत्सण्डी खण्डतो योज्या शर्करा सर्करापि च ।शिखरण्यां रसाला स्याद् रसिता मार्जितायुता ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नडकीयो नड्वलश्च नडांश्च, बहुशर्करे ।शर्करा शर्करिलोऽपि शर्करावांश्च शार्करः ॥ १३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कालायसान्ध्रकाश्मीरसिह्मला रनभूमयः ।शर्करा देशदृषदोर्देशे शर्करिलं त्रिषु ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
फाणितं क्षुद्रकं खण्डमस्त्रियां शर्करा सिता ।बर्हिः पुष्पं ग्रन्थिपर्णं स्थौणेयं कुक्करं शुकम् ॥ १४९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
फाणितं क्षुद्रकं खण्डं न स्त्र्यथो शर्करा सिता ।मधूलं तु मधुर्न स्त्री मधुकं तत्पुरातनम् ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्रोष्ट्रीसंज्ञलताभेदेऽप्युक्ता वेद्यां तु वेदिका ।तथैवाङ्गुलिमुद्रायां शर्करा तु शिलान्तरे ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशिलान्तर
ब्रूते तु खण्डविकृतौ रभसो नाप्तभाषणः ।शलाका तु भवेत् सूच्यां द्यूतोपकरणेऽपि च ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsखण्डविकृति
doubtful
श्रावकः कर्णमोषेऽपि शिञ्जिनी नूपुरज्ययोः ।शर्कराल्पकपाले स्यात् प्रदेशे शर्करावति ॥ २१७७ ॥
अनुष्टुप्
शर्करावत्प्रदेशेषु सितायां शकले गुडे ।समितिः परिषत्स्थाने युद्धे संसदि संगमे ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
शर्करा as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् उपलालीला विलासक्रिययोरुपला शर्करापि च । Amarakośa 3.3.375
- धरणिकोश उपलावृषलश्चन्द्रगुप्ते स्याद्वृषलः शूद्र इष्यते । उपलौ रत्नपाषाणावुपला शर्करापि च ॥ Dharaṇikośa 27.2.22
- कोषकल्पतरु उपलस्त्री शर्करायामथ मांसशून्ये स्यादुत्पलं वाच्यसमं न तु स्त्री । इन्दीवरे स्याच्चरमे तु कुष्ठौ- [69a]षधेऽनलः स्याद्वसुदेववह्नयोः ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.95
- नानार्थार्णवसंक्षेप पद्यपदाङ्कयोग्यदेशे च यच्चाकरणकं स्वयम् । पादस्य वेधकं तत्र शर्करादावयो नपि ॥ ७१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.714
- नानार्थार्णवसंक्षेप सितासितः शौक्ल्ये च तद्युक्ते पुनस्त्रिर्बद्ध एव च । प्राप्तावसाने च स्त्री तु शर्करायां सिता स्मृता ॥ १५०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1509
- नानार्थार्णवसंक्षेप उपलाउपलस्तु पुमान् मेघे पाषाणे पुंन्नपुंसकम् । मणौ च शर्करायां तु दृषत्पुत्रेऽपि च स्त्रियाम् ॥ २४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.240
- शब्दरत्नावली उपलाउपला शर्करायां स्त्री पुंसि पाषाणरत्नयोः । उज्ज्वलः पुंसि शृङ्गारे दीप्ते विकसिते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.44
- शब्दरत्नावली माधवीअथोत्तरपदस्थोऽपि श्रेष्ठवाची भवेदयम् । फेरवो जम्बुके धूर्ते हिंस्रे च क्षणदाचरे ॥ माधवो यादवे विष्णौ मधुवैशाखयोरपि । माधवी स्यान्मधुरिकावासन्तीशर्करासु च ॥ राजीवं कमले क्लीबं स्यात्पुंसि मृगनीलयोः । राघवो रघुनाथे स्याबृहन्मत्स्यविशेषके ॥ रौरवाश्चञ्चले धूर्ते घोरे च नरकान्तरे । वडवा कुम्भदास्यश्वाब्राह्मणकामिनीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.33
- त्रिकाण्डशेष सितासूनृतं कुशले सत्ये सुदोहा गौश्च सुव्रता । शर्कराऽपि सिताऽथोर्ध्वे सत्प्रतिज्ञेऽपि च स्थितः ॥ १९२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.192
- वैजयन्ती उपलकोट्टारे कृपणे जीर्णे स्थानेऽभिप्राय आशयः । शर्करायां दृषत्पुत्रे स्त्र्यस्त्र्यश्मन्युपलो मणौ ॥ १७ ॥ Vaijayantī 7.5.17