महौषध
mahauṣadhaक्ली · neut.In 15 kośas: 25 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
रसोनो लसुनोऽरिष्टो म्लेच्छकन्दो महौषधम् ॥ ११८६ ॥महाकन्दो रसोनोऽन्यो गृञ्जनो दीर्घपत्त्रकः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
गोकण्टको गोक्षुरको वनशृङ्गाट इत्यपि ।विश्वा विषा प्रतिविषातिविषोपविषारुणा ॥ ९९ ॥शृङ्गी महौषधं चाथ क्षीरावी दुग्धिका समे ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लतार्कदुद्रुमौ तत्र हरितेऽथ महौषधम् ।लशुनं गृञ्जनारिष्टमहाकन्दरसोनकाः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आर्द्रकं शृङ्गबेरं स्यादथच्छत्रा वितुन्नकम् ॥ ३७ ॥कुस्तुम्बुरु च धान्याकमथ शुण्ठी महौषधम् ।स्त्रीनपुंसकयोर्विश्वं नागरं विश्वभेषजम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुण्ठी नागरमुक्ता महौषधं विश्वभेषजं विश्वा ।मधुकं यष्टिमधु स्यादमृता वत्सादनी गुडूची च ॥ ६१५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
वन्यार्द्रकाथो रसोने लशुनो रशुनोऽस्त्रियाम् ।उग्रगन्धो म्लेच्छकन्दो भूतघ्नः षण्महौषधम् ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उद्भवं चोषरमथ स्त्रियां शुण्ठी महौषधम् ।कटूषणं कटुग्रन्थि नागरं विश्वभेषजम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महौषधं विषं चोग्रं वत्सनाभः पुमानयम् ।नागपर्यायकश्चाथ षड्ग्रन्थाम्लनिशा वधूः ॥ ४०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूम्याहुल्यां कुष्ठका स्यान्मार्कण्डीयं महौषधम् ।कासमर्दोऽरिमर्दः स्यात्कालः कनक इत्यथ ॥ ५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महौषधं गृञ्जनस्तु न स्त्री स्यादल्पनालकः ।सूक्ष्मपत्रः पलाण्डोस्तु परणाघभिदो दशा ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृन्दं [श्वा]पदमत्थ(?)दं च विरुदं चाच्छोद-तुन्दाङ्गदंगोर्दं गोद-कुसीद-मेद-कुसिदं तद्वत्ककुत्स्या*तम् ।आनद्धं मुरजादिकेषु तिमिरेऽन्धं वृद्धमप्यद्रिजे-ऽवष्टब्धं च महौषधं निगदितं तुल्यें ऽशकेऽर्धं तथा ॥ १ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
आर्द्रके तु शृङ्गबेरं कटुभङ्गं कटूत्कटम् ।शुण्ठी महौषधं विश्वा नागरं विश्वभेषजम् ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कुञ्ची कालोपकालोपकुञ्चिकोत्कुञ्चिकाऽपि च ।रसोने लशुनो म्लेच्छकन्दोरिष्टो महौषधम् ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लशुनं दीर्घपत्रश्च पिच्छगन्धो महौषधः ।वेणौ तु वंशकर्मारौ मृत्युपुष्पस्तृणध्वजः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रावणस्य त्वमात्ये ना क्ली तूदररुजान्तरे ।अत्रापि पूर्ववत् सादि क्लीबे तु स्यान्महौषधम् ॥ ४६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अरिष्टो लसुनो म्लेच्छकन्दश्चापि रसोनकः ।महौषधं महाकन्दो दीर्घपत्रः पृथक्पुनः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुण्ठी शुण्ठिस्तथा विश्वा नागरं विश्वभेषजम् ।तथा महौषधं विश्वे कथ्यते कोविदैः किल ॥ ६३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लशूनं लशुनोऽरिष्टो महाक्रन्दो महौषधम् ॥ २१४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
भवेदतिविषा विश्वा विषाप्युपविषारुणा ।महौषधं प्रतिविषा शृङ्गी च शृङ्गिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अस्मिन्नेव हरिद्वर्णे लतार्को दुर्द्रुमोऽपि च ।रसोनको महाकन्दो म्लेच्छकन्दोऽपि गृञ्जनम् ।महौषधमरिष्टश्च लशुनञ्च लशूनवत् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्रुण्ठी महौषधं शुण्ठिर्विश्वा विश्वञ्च नागरम् ॥
genderक्लीneut.
सुकन्दकः कटुः कञ्जो महाकन्दो महौषधम् ।कायाङ्गं लशुनं दीप्यं जीर्णकं गुल्मनाशनम् ॥ ६५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हरितेऽस्मिन् लतार्कः स्यात् परुण्डो दद्रु मोऽसमः ।लशुनं दीर्घपत्रं च पिच्छगन्धो महौषधम् ॥ ६५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोलकं मरिचं कृष्णं धनं पत्तनमूषणम् ।शुण्ठिर्महौषधं विश्वं नागरं विश्वभेषजम् ॥ १४५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वल्पकन्दे हरिद्रक्ते गृञ्जनो गर्जनो गुजः ।लशुनं दीर्घपत्रं च पिच्छनद्धो महौषधः ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विद्यादतिविषायां च शकटे तु महानसम् ।पाकस्थानेऽप्यथो भावकर्मणोर्मिथुनस्य च ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअतिविषा
doubtful
शुण्ठ्यामतिविषायां च लशुने चाथ पुन्नपोः ।औषधे महति स्यात् तु दशस्वपि पलण्डुषु ॥ ४७० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अन्यस्मिन्नेव लशुनादेकत्राथ महाधनम् ।युद्धे क्ली पूर्ववत् सादि पुमांस्तु स्यान्महालयः ॥ ४७१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsलशुन
doubtful
विषायां च विषे स्त्री तु मत्स्याक्षीमत्स्यपित्तयोः ।हृद्यगन्धं च रुचके ना तु बिल्वाम्रजीरके ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
महौषध as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष कटुकन्दकटुकन्दो गृष्टिकन्दे पलाण्डौ च महौषधे ॥ २२८ ॥ Śivakoṣa 14.3.228
- शिवकोष रसोनरसोना विजयायां च रसोनं तु महौषधे । रक्षोघ्नी जटिलाचोरपुष्प्योः पुंसि तु सर्षपे ॥ २६३ ॥ Śivakoṣa 16.1.263
- शब्दरत्नावली मधुपर्णीमधुपर्णी तु गम्भार्यां नीलीनाम महोषधे । मीनाम्रीणः खञ्जने स्याद्दर्दुरे सहकारके ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.87