कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

काकु

kākuस्त्री · fem.

In 14 kośas: 20 synonym verses, 1 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1410 · p. 53
काकुर्ध्वनिविकारः स्यात्प्रतिश्रुत्तु प्रतिध्वनिः ॥ १४१० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 3.38 · p. 5
श्मश्रुणि व्यञ्जनं कोटो दन्ते मुखखुरः खरुः ।दालुर्जिह्वा तु रसिका रस्ना च रसमातृका ॥ १२१ ॥रसा काकुर्ललना च वक्त्रदलं तु तालुनि ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शब्दादिवर्गः Amarakośa 1.6.12
काकुः स्त्रियां विकारो यः शोकभीत्यादिभिर्ध्वनेः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.143 · p. 17
भिन्नकण्ठो ध्वनिर्धीरैः काकुरित्यभिधीयते ।समासप्रायमाख्यातं पदजातं च तण्डकम् ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर चतुर्थोपदेशः Bālaprabodhikā 4.64 · p. 71
बृंहितं करिणां शब्दे… स्त्रीरणितं रते ।काकुश्च भिन्नकण्ठोऽर्थशोककोपादि वैकृतात् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.45 · p. 70
उच्चैर्घुष्टं घोषणाम्रेडितं तुद्विस्त्रिः प्रोक्तं काकु वाक्ये न पुंसि ।उल्लापने स्याद्गह्वरो पुष्टशब्दोवारं वारं भाषणे चानुलापः ॥ ४५ ॥
शालिनीmetre not read in every linenearly शालिनी
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.51 · p. 70
चित्रोक्तिः पुष्पशकटी ब्रह्मवादः श्रुतिध्वनिः ।काकुर्द्वयोः शिरःकम्पपूर्वा या विकृतिध्वनिः ॥अहेतुर्व्योमशब्दः स्यान्निर्घाते व्योममुद्गरः ।स्त्रियामुद्धूतकलिका भवेदुत्कण्ठवाचिकम् ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.17 · p. 220
रदनो रागचूर्णश्च हालुः स्याद्रुचकं तथा ।दन्तूलो दन्तवान्राजदन्तौ मध्यगताविमौ ।दाढा दंष्ट्राथ मिथुने काकुः स्याद्रसना न ना ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्त्रीपुंसलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.4.18 · p. 109
अपत्यतद्धितयुजश्चुलको हुडुक्कःकाकुः पिपीलक-तुरुष्कयुतश्च किष्कुः ।चर्मप्रसेवक-समल्लकसल्लकोऽपिस्याद्वृश्चिकोऽत्र घुटकोऽपि च शृण्डिकश्च ॥ १८ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every linenearly वसन्ततिलका: pāda 1, syllable 1 अ (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.302 · p. 89
शब्दविकृतिकाकू तु प्रतिशब्दप्रतिध्वनी ।इत्थं शब्दोद्भवो वर्गो विशेषेण विवेचितः ॥ ३०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंस्त्रीलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.4.117 · p. 225
एर्वारुः काकुकिष्कू च गवेधुर्बाहुना सह ।राभागौरेवमाद्याः स्युः शब्दाः पुंसि स्त्रिया(8)मपि ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.26 · p. 4
अवर्णस्त्वपवादे स्यात्काकुर्भीत्यादिसंभवः ।अनुलापो मुहुर्भाषा प्रलापोऽनर्थवाग्भवेत् ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त शब्दमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 6.2.363 · p. 25
भीतिः शोकारवः काकुरुपन्यासोऽतिवाङ्मयम् ।आम्रेडितं द्विस्त्रिरुक्तमुच्चैर्घुष्ट[ष्ठ]नघोषणे ॥ ३६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.940 · p. 143
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2561 · p. 414
काकुर्ध्वनिविकारश्च स्वरस्य विकृतौ भयात् ।प्रतिध्वनिः प्रतिश्रुच्च शब्दभेदो निगद्यते ॥ २५६१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.377 · p. 27
शोकभीत्यादिभिः शब्दविकारे काकुरीरिता ।कुत्सा निन्दा जुगुप्सा च गर्हा गर्हणनिन्दने ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण उक्तिभेदाध्यायः Śabdaratnākara 2.7.926 · p. 116
द्वित्रिरुदीरितमाम्रेडितमथ शोकेन भीत्यादेः ।काकुः स्त्री ध्वनिविकृतिर्व्यवहारोऽक्षो विवादश्च ॥ ९२६ ॥
उपगीतिः
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण स्त्रीलिङ्गप्रकरणम् Śabdaratnākara 7.1.2313 · p. 281
सुरुङ्गा सूचिका श्रोणी पत्रिका गृहकारिका ।झल्लरी चर्चरी पारी हिक्का [का]कुः कुहेलिका ॥ २३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव मनुष्यवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 2.6.31 · p. 53
कटाक्षकाक्षौ काकुस्तु जिह्वाऽथ प्रतिजिह्विका ।सुधास्रवा च कर्णस्तु श्रोतः क्लीबे ध्वनिग्रहः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शब्दाध्यायः Vaijayantī 2.4.7 · p. 31
बृंहितं करिणां शब्दो राणोऽस्त्री मणितं रतेः ।काकुः स्त्री भिन्नकण्ठोत्थः शोककोपादिवैकृतात् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.23 · p. 138
एकं तु पूर्वसंख्यायां प्रधाने केवलेऽन्यवत् ।अन्यार्थेऽथ द्वयोः काकुर्जिह्वायां च ध्वनेर्भिदा ।तर्कुस्तु कर्तके पुंसि कुन्दयन्त्रेऽग्निभाजने ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्