रसना
rasanāस्त्री · fem.In 21 kośas: 35 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
रसज्ञा रसना जिह्वा लोला तालु तु काकुदम् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रसज्ञा रसना जिह्वा प्रान्तावोष्ठस्य सृक्किणी ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिङ्घिनी नासिका नासा घ्राणं घोणा च कथ्यते ।रसज्ञा रसना जिह्वा तालु काकुदमुच्यते ॥ ५२१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कलापः सप्तकी काञ्ची मेखला रसना तथा ।कटिसूत्रं सारसनं किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका ॥ ५६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
चपेटश्चर्पटश्च स्यान्नखरो नखरा नखः ।जिह्वो जिह्वा च रसना रसनं चिवुकं चिवुः ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
राजदन्तौ श्रेणिकौ द्वावधश्चोपरितः स्थितौ ।स्त्रियां क्लीबे च रसना रसाला रसना रसा ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
क्लीबे सारसनं काञ्ची सैव स्यात्कटिमेखला ।संसप्तकी च रसना कटिपर्यायनाटिका ॥ २६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री मेखला च रसना काञ्चिः कक्ष्या च कक्षया ।पुंस्कट्यां शृङ्खलं तु स्यात्त्रिषु पादाङ्गुलस्य षण् ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रशनारसनाभ्यां च शंवतुंव महोदयैः ।मृगव्यकांस्यवीर्याणां वाष्पवाणिज्ययोरपि ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
चित्तं नेत्रं रसना श्रोत्रं त्वग्गन्धज्ञाधीन्द्रियं चैतत् ।पाणिः पादः पायुरुपस्थो वागिति कर्मेन्द्रियगण उक्तः ॥ २५ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
स्याद्रस्या रसना रास्ना रसा युक्तरसा च सा ।विरसा सुवहा गन्धमूला युक्ता च नाकुली ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रसा रसज्ञा रसना जिह्वा लोला च सा मता ।लम्बिका घण्टिका कण्ठशुण्डिका च सुधास्रवा ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
काञ्चिः काञ्ची सिञ्जिनी च रशना रसनापि च ।सप्तकी च कलापोऽस्त्री क्लीबे सारसनं तथा ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नाडीपूर्वं व्रणं पुंसि भवति । अयं नाडीव्रणः । नाड्युपपद इति किम् । दुष्टव्रणम् । वृक्षादयः पुंसि भवन्ति । अयं वृक्षस्तरुः । जनो लोकः । पांसुश्चूर्णम् । कन्दुः स्वेदनी । कलशो घटः । पञ्जरादीनि इतरजातौ नपुंसके जानीयात् । इदं पञ्जरं शकुनिबन्धनम् । पलितं जरा । द्वन्द्वं वैरम् । अक्षरं वर्णः ।मेधारसनानिद्रातन्द्रातन्त्र्यः स्त्रियां समञ्जिष्ठाः ।मदिरा मन्दुराकृशरे स्यातां वाक्षदुन्दुभिश्च ॥ ६३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
रास्नायां श्रेयसी रस्या रसनाऽतिरसा रसा ।एलापर्णी गन्धमूला सुवहा मारुतापहा ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूषणाभरणं रुच्यं माल्यं मालागुणस्रजः ।मेखला रसना काञ्ची हेमपर्यायसूत्रकम् ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मघ्यस्थौ राजदन्तौ तौ लोला जिह्वा रसज्ञया ।रसनाथ काकुदं तालु घण्टिका तु सुधास्रवा ॥ २४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मेखला कटिसूत्रं स्यात्काञ्ची सारसनं तथा ।कलापो रसना चैव शृङ्खला पुंस्कटीस्थिता ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रसज्ञा रसना जिह्वा रसाऽप्यारसनेन्द्रियम् ।रदनो दशनो दन्तो द्विजो भ्रूर्भ्रुकुटिः कुटिः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मेखला सप्तकी काञ्ची रसना क्षुद्रघण्टिका ।अञ्जनं कज्जलं दैपं सिन्दूरं[र] स्त्रीविभूषणम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जिह्वा रसज्ञा रसना कण्ठो निगरणो गलः ।अंशः स्कन्धो भुजशिरो बाहुर्बाहा च दोर्भुजः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रसना मेखला काञ्ची कलापश्चापि सप्तकी ।कटिसूत्रं सारसनं किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जिह्वा लोला रसज्ञा च रशना रसना रसा ।काकुश्च ललना रस्ना रसिका रसमातृका ॥ ९४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कटीसूत्रं कलापश्च काञ्ची च कटमालिका ।रशना रसना चैव सारसनं च सप्तकी ॥ १०७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मनः कर्णौ तथा नेत्रे रसना त्वक् च नासिके ।बुद्धीन्द्रियमिति प्राहुः शब्दकोषविचक्षणाः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पीता लीत्याह्वये घण्टारवा तु शणपुष्पिका ।द्राक्षा मधुरसा स्याद्वी मृद्वीका गोस्तनी रसी ।त्रिपुटा रसना श्वेता रेचनी त्रिवृता त्रिवृत् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जिह्वा रसज्ञा रसना रसाला रशना तथा ।सुधास्रवा च रसिका रसाङ्का प्रतिजिह्विका ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कक्ष्या कक्षा सप्तकी स्यात् काञ्चिः काञ्ची च मेखला ।सारसनं सरसनं रसना रशना तथा ॥रसनं रशमञ्चेति स्त्रीकटीभूषणे भवेत् ।अथ पुंसः कटीदेशभूषणे शृङ्खला त्रिषु ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 3 स (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जिह्वायां रसना दन्त्य-तालव्यान्तर्गता रसा ।रसमातृका रस्ना च रसिका रसनं तथा ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कङ्कणिश्चोर्मिकायां त्वङ्गुलीयकाङ्गुरीयके ।मेखलायां सारसनं दन्त्य-तालव्यमध्यगा ॥ २१५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
रोचना रोचनी बलभद्रिका त्रायमाणिका ।त्रायन्ता, रास्नायां रस्या रसना रसनं रसा ॥ २३१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ब (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्ना (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
विषयेन्द्रियं हृषीकमथ ज्ञानेन्द्रियं मनः ।श्रुतिस्त्वग्रसना दृष्टिर्नासाथ चरणौ करौ ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्द्रि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आस्यं मुखबिलं दन्ता दशना रदना रदाः ।रसज्ञा रसना जिह्वा समाने तालुकाकुदे ॥ १०८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तारकं रसनं नीडमेते टाबन्तकाः स्त्रियाम् ।ङ्यन्तास्तु नगरास्थानस्थलानि पाटलं पुरम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
रसज्ञा रसना जिह्वा राजिः सूनाऽप्यधः स्थिता ।गण्डो गल्लः कपोलश्च तत्परा तु हनुर्न षण् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आस्वादने तु जिह्वायामपि स्याद्रसना न ना ।शब्दने च रसज्ञा तु जिह्वायां स्त्री त्रिषु त्वसौ ॥ १४८० ॥
अनुष्टुप्
meaningsजिह्वा
मार्जनो लोध्रवृक्षे स्यात्क्लीबं मार्ष्टौ तु मार्जनम् ।मानिनी तु स्त्रियां फल्यां मानी मानवति त्रिषु ॥मैथुनं सङ्गते क्लीबं सुरते च नपुंसकम् ।यमनो ना यमे क्लीबं बन्धे चोपरतावपि ॥यवनो जातिभिद्देशभिदोर्वेगाश्वयोरपि ।यवन्योषधिभेदे स्त्री वेगिनि त्वभिधेयवत् ॥यापनं स्यान्निरसने कालक्षेपे च वर्त्तने ।युवा श्रेष्ठे च तरुणे निसर्गबलसंयुते ॥योजनं स्याच्चतुष्क्रोश्यां योगमाने परात्मनि ।रसनं स्वादने शब्दे स्याद्रास्नाजिह्वयोः स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
दक्षिणावर्तशङ्खे स्याद्रशना दर्भदामनि ।काञ्चीगुणे च जिह्वायां रसना रसनं विषे ॥ २१५३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsजिह्वा
रसना as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश रसिकाऊर्मिका तूत्तरीयेऽपि रसिका रसनापि च । नर्तकी गन्धभेदे च पुत्रिका पुत्तलीषु च ॥ Dharaṇikośa 1.1.14
- कोषकल्पतरु रसिकाकाञ्चीरसालारसनासु सद्भिः कोषप्रवीणै रसिकोपदिष्टा । स्यात्कर्णिका कर्णविभूषणेभ- शुण्डाग्रपाथोरुहबीजकोशे ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.1.10
- कोषकल्पतरु लोलालोला प्रदिष्टा रसनाश्रियोः स्त्री चले सतृष्णे च विशेष्यलिङ्गा । शृङ्गारभावप्रभवक्रियाया लीला विलासेऽपि च खेलकेल्योः ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.85
- नानार्थार्णवसंक्षेप जिह्वाज्वालायां रसने चाथ मञ्जिष्ठासंज्ञभेषजे । जिङ्गी दीर्घफलायां च कोशातक्यामथो जुहूः ॥ ४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागजिह्वादिशि देवस्य वध्वां च नागजिह्वां तु बोधत । मनःशिलाशारिबयोर्नागस्य रसने तथा ॥ ३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.31
- शब्दरत्नावली ललनारोचना स्त्री तु गोपित्ते रक्तकह्लारयोषितोः । रोचनः कूटशाल्मल्यां पुंसि स्याद्रोचके त्रिषु ॥ रोही वटद्रुमेऽश्वत्थे तया रोहितके पुमान् । लङ्घनं क्रमणे चोपवासे प्लवनेऽपि च ॥ ललना स्त्री शिवाभेदरसनाकामिनीषु च । लेखनन्तु लिपिन्यासे भूर्जे च छर्दनेऽपि च ॥ वर्जनं हिंसने दाने तथा त्यागविशेषके । वपनं मुण्डने क्लीबं वीजाधानेऽपि तत्स्मृतम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.70
- शब्दरत्नावली लीलालीला स्त्री रसनालक्ष्म्योर्लोलञ्चलसतृष्णयोः । व्यालो दुष्टे गजे सर्पे खलश्वापदयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.34
- शब्दरत्नावली रसालामाचलोऽपि ग्रहे रोगे स्यात्पुमान् वन्दिचौरयोः । मुषली तालमूल्याखुपर्णिकागृहगोधिषु ॥ मेखला स्त्रीनितम्बे स्यात्स्त्री काञ्ची खड्गकोषयोः । रसाला रसना दूर्वा विदारी मार्जितासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.85
- शब्दरत्नावली रसातिक्तादौ च गुणे पुंसि द्रवे क्लीबन्तु कुत्रचित् । रसा स्त्री रसना पाठाशल्लकीभूमिकङ्गुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.9
- तन्त्राभिधान अःद्विबिन्दू रसना सोमोऽनिरुद्धो दुःखसूचकः । द्विजिह्वः कुण्डलं वक्त्रं सर्गः शक्तिर्निशाकरः ॥ ५४ ॥ Tantrābhidhāna 2.17.54
- वैजयन्ती जिह्वाअलक्ष्म्यग्रजयोर्ज्येष्ठा गृहगोल्यृक्षभेदयोः । जिह्वा वाग्रसनार्चिःषु तन्द्रा निद्राप्रमीलयोः ॥ १५ ॥ Vaijayantī 6.2.15