वृश्चिक
vṛścikaपुं · masc.In 17 kośas: 24 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
वृश्चिको द्रुण आल्यालिरलं तत्पुच्छकण्टकः ॥ १२११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शम्बूका अपि शाम्बूका वृश्चिको द्रुत इत्यपि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृश्चिकः शूककीटः स्यादलिद्रुणौ तु वृश्चिके ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उपजिह्वोपदीका च वम्री स्यादुपदेहिका ।अलं वृश्चिकलाङ्गूलं द्रुत आलिश्च वृश्चिकः ॥ ६४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वणिक् तुला वाणिजश्च वृश्चिकोऽलिसरीसृपः ।चापो धनुश्च धनुषो कोदण्डकार्मुकोऽपि च ॥ ३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ण्ड (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोसिंहाजमृगाद्यर्द्धं धनुरन्त्यं चतुष्पदा ।कीटस्तु कर्कटो राशिर्वृश्चिकोऽपि सरीसृपः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषस्वेदा मर्कटी स्यादजीलाका हलाहलः ।वक्रकीटास्तत्प्रभेदा बहवोप्यथ वृश्चिकः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृश्चिको ना धनुः क्लीबे मकरः कुम्भमीनकौ ।ते तत्तन्नामपर्याया मासं शुक्रबुधारुणाः ॥ २२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृश्चिकस्य चुलुकस्य स्याद्धुडुक्कतुरष्कयोः ।पिपीलकस्य शुङ्गौघलम्बानां भुजशाटयोः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 लु (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
जूकस्तुलाथ कौर्पी वृश्चिकनामाऽश्वितौ क्षिकौ धनुषि ।आकोकेरो मकरो मृगोऽथ हृद्द्रुग्घटोऽथ मीनोऽन्त्यः ॥ १०८ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
वैराटः कीटमाणिक्यं तित्तिभोऽप्यथ वृश्चिकः ।द्वयोरालिरलिश्चाली द्रुणो द्रोणोऽप्ययं मतः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपत्यतद्धितयुजश्चुलको हुडुक्कःकाकुः पिपीलक-तुरुष्कयुतश्च किष्कुः ।चर्मप्रसेवक-समल्लकसल्लकोऽपिस्याद्वृश्चिकोऽत्र घुटकोऽपि च शृण्डिकश्च ॥ १८ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every linenearly वसन्ततिलका: pāda 1, syllable 1 अ (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
वृश्चिकाली द्रुणोऽपिस्यादलं तत्पुच्छकण्टकः ।भ्रमरश्चञ्चरीकोऽली रोलम्बो मधुकृत्पुनः ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋक्षो भल्लो दीर्घवालो नकुलोऽहिरिपुर्द्विभुक् ।शूकविषः शूककीटो वृश्चिकोऽलिः सरीसृपः ॥ १३५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
राशीनामुदयो लग्नं स च मेषो वृषस्तथा ।मिथुनः कर्कटः सिंहः कन्या तुला च वृश्चिकः ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वृश्चिकश्च द्रुणो द्रोणश्चाऽऽलि राली ह्यलिर्द्रुतः ।अलं वृश्चिकपुच्छाग्रं कण्टकं विषवाहकम् ॥ २१८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सविषाः भुजगास्ते स्युर्निर्विषाः वाहसादयः ।सर्पाः स्युर्दृग्विषा लूमविषास्तु वृश्चिकादयः ॥ २३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मेषो वृषश्च मिथुनं कर्कटः सिंह एव च ।कन्या तुला वृश्चिकश्च धनुर्मकर इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तथा कर्णजलौकाश्च स्यात् कर्णजलुकापि च ।वृश्चिकः शूककीटः स्यात् शुककीटक इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालमेषी कृष्णफली पूतिफल्यथ वृश्चिकः ।सर्पदंष्ट्रा धूमपुष्पी विषघ्नी वृश्चिकच्छदा ॥ ५९६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सा तु शुक्ला वृश्चिकः स्यात् सा तु कृष्णा कठिल्लकः ।किणिही शीतला मैत्री प्रत्यक्श्रेण्यपराजिता ॥ ५९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स चिक्रोडो यस्य पृष्ठे पाण्डुवर्णास्त्रिराजयः ।कृकलासस्तु सरटः प्रतिसूर्योऽथ वृश्चिकः ॥ ७८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुनर्नवा च रक्तायां तस्यां योग्या कटिल्लका ।श्वेतायां वृश्चिकोऽल्पायां दीर्घपत्री विटाटिका ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरो वृश्चिका न क्ली शूककीटोऽपि वृश्चिकः ।आढा शतपदी कर्णजलूका ढारिकापि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वृश्चिकस्तु द्वयोः क्षुद्रजन्तौ द्रुण इति श्रुते ।पुच्छकण्टकसंयुक्ते तथा स्याच्छूककीटके ॥ १७४० ॥
अनुष्टुप्
भौमाय सूर्यदत्ते स्याद् या तु श्वेता पुनर्नवा ।तस्यां च वेदना तु स्याज्ज्ञानेऽनुभवपीडयोः ॥ १७४२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभौम
doubtful
वृश्चिक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अलिन्रागी च कोपने रक्ते अलिनौ भृङ्गवृश्चिकौ । शयनं सुरतं शय्या मैथुनं संगते रते ॥ Dharaṇikośa 19.1.10
- धरणिकोश खर्जुरकेदारः क्षेत्रकोष्ठीषु ? केदारौ शिवपर्वतौ । खर्जुरं रूप्यके विद्याद्वृश्चिकद्रुमभेदयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.60
- कोषकल्पतरु द्रुणप्रायो भूम्न्यसुषु त्रिषु त्वयमिह स्यात्पूरितेऽथ द्रुणं चापेऽसौ च पुमांस्तु वृश्चिकगतो भृङ्गेऽथ कूर्म्यां द्रुणी । वार्द्रोण्यां च कृपीपतौ तु गदितः पुंस्याढके तच्चतु- ष्के द्रोणः करटेऽसिते द्रुणिरिव द्रोणी च नीवृद्भिदि ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.15.5
- कोषकल्पतरु अलिन्सुरापगायामथ रोहितद्रौ बोधिद्रुमे स्याच्च वटेऽपि रोही । हली प्रलम्बद्विषि कर्षके च भृङ्गे पुनर्वृश्चिक ईरितोऽली ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.78
- कोषकल्पतरु खर्जूरविद्याधरे रक्षसि रक्षकेलौ महत्यजे पुंसि गणे कटप्रूः । खर्जूर उक्तो नरि वृक्षभेदे स्याद्वृश्चिके रूप्यकलार्थकोऽन्त्ये ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.27.70
- कोषकल्पतरु अलिपत्राञ्जनेऽलिस्तु युगे द्विरेफे मद्ये स्त्रियां पुंसि तु वृश्चिके स्यात् । आलिस्तु पङ्क्तावपि सेतुसख्योः कलिः पुमान्स्यात्कलहे च युद्धे ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.87
- नानार्थार्णवसंक्षेप पृदाकुऋषिभेदे गोत्रकृति द्वे तु वृश्चिकसर्पयोः । पेचको ना हस्तिपुच्छमूलोपान्ते द्वयोः पुनः । ॥ १२१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1212
- नानार्थार्णवसंक्षेप विष्णुपदीवृषवृश्चिककुम्भेषु सिंहे च स्त्रीनपुंसकम् । सादि पूर्ववदत्रापि विष्णुकान्ता पुनः स्त्रियाम् ॥ ५६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.565
- शब्दरत्नावली पृदाकुपृदाकुश्चित्रके सर्पे व्याघ्रवृश्चिकयोः पुमान् । पुयुको ना चिपिटके बालकेऽप्यभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.108
- शब्दरत्नावली अलिन्अरत्निः पुंसि कफनौ स्यात्प्रकोष्ठकरेऽपि च । अली मधुकरे पुंसि वृश्चिके च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.33
- शब्दरत्नाकर अलिअङ्कश्चिह्नान्तिकोरःसु भृङ्गवृश्चिकयोरलिः । अर्कस्तु स्फटिके ज्येष्ठे वृक्षभेदे विवस्वति ॥ १८६५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1865
- शब्दरत्नाकर द्रोणयौतकादिधने दाने दायो द्युम्ने च पैतृके । द्रोणं तु कार्मुके द्रोणो वृश्चिके जलवायसे ॥ १९३७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1937
- तन्त्राभिधान चदयितश्च द्विनेत्रश्च लक्ष्मीस्त्रितयलोचनः । चन्दनं चन्द्रमा दैवश्चेतना वृश्चिको बुधः ॥ ७४ ॥ Tantrābhidhāna 2.23.74
- त्रिकाण्डशेष अलिपार्थे द्रुमे मयूरे ना अर्जुनस्त्रिषु पाण्डरे । अर्जुनी गव्युषायां च भृङ्गवृश्चिकयोरली ॥ २२९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.229