जुगुप्सा
jugupsāस्त्री · fem.In 16 kośas: 23 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
अन्तराया दानलाभवीर्यभोगोपभोगगाः ।हासो रत्यरती भीतिर्जुगुप्सा शोक एव च ॥ ७२ ॥कामो मिथ्यात्वमज्ञानं निद्रा चाविरतिस्तथा ।रोगो द्वेषश्च नो दोषास्तेषामष्टादशाप्यमी ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जुगुप्सा तु घृणाथ स्याद्विस्मयश्चित्रमद्भुतम् ॥ ३०३ ॥चोद्याश्चर्ये शमः शान्तिः शमथोपशमावपि ।तृष्णाक्षयः स्थायिनोऽमी रसानां कारणं क्रमात् ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निन्दा गर्हा जुगुप्साऽथाऽऽक्षारणा रतगालिषु ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अवर्णाक्षेपनिर्वादपरीवादापवादवत् ।उपक्रोशो जुगुप्सा च कुत्सा निन्दा च गर्हणे ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।जुगुप्साविस्मयशमाः स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अपवाद उपक्रोशो निर्वादावर्णवादपरिवादाः ।एकार्थाः कथ्यन्ते गर्हा निन्दा जुगुप्सा च ॥ १४८ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः क्रमादमी ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियां जुगुप्सा कुलेच्छा विस्मयः पुंस्यथापि च ।आश्चर्यमद्भुतं चोद्यं चित्रं पुंल्लकमित्यपि ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विकल्प(त्थ?)नं मृषाश्लाघा निन्दा कुत्सा च धिक्कृतिः ।जुगुप्सा गर्ह[45a]णा क्षेपोऽपवादोऽवर्ण इत्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
घृणा जुगुप्सा वीज्या स्यादृतीया च हृणीयमा(?) ।ऋतिर्ह्रणीयाथ शमः शमथोपशमावपि ।तृष्णा[58a]क्षयः स्त्रियां शीतिर्विस्मयश्चित्रमद्भुतम् ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
उपक्रोशोऽवर्णवादः कौलीनं वचनीयता ।जुगुप्सा गर्हणा निन्दा निर्वादश्चापवादवत् ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपक्रोशोऽपवादश्च गर्हा गर्हश्च गर्हणा ।जुगुप्सनं जुगुप्सा च निन्दा कुत्सा च धिक्क्रिया ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भयङ्करं तथा भीष्मं प्रतिभयं च भासुरम् ।आभीलं डमरं चैव जुगुप्सा तु घृणा खलु ॥ ४४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 भ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वीरे स्थायी समुत्साहो भयानके भयं भवेत् ।स्थायीभावश्च बीभत्से जुगुप्सा च घृणाथवा ॥ ४४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शोकभीत्यादिभिः शब्दविकारे काकुरीरिता ।कुत्सा निन्दा जुगुप्सा च गर्हा गर्हणनिन्दने ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
विषाणीस्त्रीवीरणीस्त्रीपूगीस्त्रीखर्जूरीस्त्रीपुटिकास्त्रीमालिकास्त्रीलक्ष्मीस्त्रीवाणीस्त्रीभवानीस्त्रीरजनिस्त्रीविरतिस्त्रीकान्तिस्त्रीसीतास्त्रीजुगुप्सास्त्रीचिन्तास्त्रीअसूयास्त्रीविभूतिस्त्रीद्युतिस्त्रीतरणिस्त्रीमतिस्त्रीक्षेपणीस्त्रीविष्टिस्त्रीपीडास्त्रीतन्त्रीस्त्रीतन्द्रीस्त्रीविपञ्चिस्त्रीद्रुणिस्त्रीविपणिस्त्रीकृपास्त्रीवेदनास्त्रीमुक्तिस्त्रीविद्यास्त्रीज्योत्स्नास्त्रीवेश्यास्त्रीकलास्त्रीवाच्स्त्रीसरणिस्त्रीविषहरीस्त्रीहूतिस्त्रीकाकूस्त्रीप्रपास्त्रीकथास्त्रीदेवतास्त्रीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीढक्कास्त्रीव्रीडास्त्रीअवहित्थास्त्रीसुरभिस्त्रीकुमुदिनीस्त्रीपद्मिनीस्त्रीपूर्णिमास्त्रीतारास्त्रीश्रेणीस्त्रीवीथीस्त्रीअवनिस्त्रीनदीस्त्रीपुष्करिणीस्त्रीअम्बिकास्त्रीनिद्रास्त्रीहेलास्त्रीलीलास्त्रीयुवतिस्त्रीअनुमतिस्त्रीदिश्स्त्रीकुहूस्त्रीपक्षतिस्त्री
genderस्त्रीfem.
निष्पर्यपात्परो वादो, जुगुप्सा च जुगुप्सनम् ।गर्हणा गर्हणं गर्हो, रतशापे तु क्षारणा ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शापोऽधिक्षेप आक्रोश उपक्रोशो विगर्हणा ।कुत्सा निन्दा जुगुप्सा च लोटना सानुसारवाक् ॥ ९१२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्थायिभावो विभावाद्यैः स्थायितां प्रापितो रसः ।रतिर्हासक्रोधशोकजुगुप्सोत्साहविस्मयाः ॥ ९५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
मोहो वीज्या जुगुप्सा च हृणीया हृणिया घृणा ॥ १८६ ॥
genderस्त्रीfem.
अवर्णवादो निर्वादोऽप्यपवादो विरूक्षणम् ।क्षारणं गर्हणं निन्दा जुगुप्सागालिकुत्सनाः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्लेशायासौ जुगुप्सा तु हृणीया हृणिया घृणा ।ऋतिः कुत्साप्युपक्रोशो गर्हा दोषश्च गर्हणा ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऋतीयते चिकित्सायां भिषज्यति चिकित्सते ।वमति च्छर्दति स्नुह्यत्युद्गारे छर्दयत्यपि ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsऋतीयते
doubtful
जुगुप्सा as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् घृणातृष्णे स्पृहापिपासे द्वे जुगुप्साकरुणे घृणे ॥ ५१ ॥ Amarakośa 3.3.51
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) घृणाप्रतिपत्प्रतिपत्तावपि शादः शष्पे घृणा जुगुप्सायाम् । उत्तालमुन्नतेऽपि श्रेष्ठेऽपि निगद्यते सुरभिः ॥ ८०० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.800
- धरणिकोश घृणाघृणा कृपा जुगुप्सा च तृष्णा लिप्सापिपासयोः । कर्णौ श्रवणराधेयावुष्णौ ग्रीष्मातपौ स्मृतौ ॥ Dharaṇikośa 14.1.2
- कोषकल्पतरु घृणावीणा विद्युद्वल्लक्योः स्या- च्छ्राणं लोहे वाच्यवत्पक्ववाचि । स्त्रीलिङ्गे तु स्याद्यवाग्वां जुगुप्सा- नुक्रोशार्थे त्वत्र शस्ता घृणापि ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.15.12
- कोषकल्पतरु ऋतिमन्वादिशास्त्रेषु च मङ्गले तु स्पर्धाजुगुप्सागमने ऋतिः स्यात् । वृतिस्तु वाटे वरणे सृतिस्तु स्यान्मार्गगत्योरथ घातकृत्योः ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप घृणाविष्वक्सेनप्रियासंज्ञस्थावरे चाप्यथो घृणा । जुगुप्सायां दयायां च चारिस्तु मुखसंभवे ॥ ३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.34
- नानार्थार्णवसंक्षेप बीभत्साबीभत्सा स्याज्जुगुप्सायां बुक्कणस्तु शुनि द्वयोः । वावदूके पुनस्त्रि स्यादथ स्याद्बुद्धिमान् द्वयोः ॥ १२५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1259
- परमानन्दीयनाममाला किम्किमाश्चर्ये वितर्के च प्रश्ने क्षेपजुगुप्सयोः । कियत्यथ खमित्युक्तमिन्द्रियाकाशयोनये ? ॥ ११ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.11
- शब्दरत्नावली कृतिकृतिर्जुगुप्साकल्याणसार्द्धासु वर्त्मनि स्त्रियाम् । कृतमुच्छशिले नीरे सत्ये दीप्ते च पूजिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.5
- वैजयन्ती घृणाघृणा जुगुप्साकृपयोर्घोणापि रथकर्णिका । चिन्ताचर्चिक्ययोश्चर्चा चूर्णिर्ग्रन्थे कपर्दके ॥ १२ ॥ Vaijayantī 6.2.12