कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

All kośas › Śabdaratnākara

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara

वामनभट्ट-बाण · Śabdaratnākara of Vāmana-Bhaṭṭa-Bāṇa, critically edited with critical notes, appendices, etc. · Mithila Institute of Post Graduate Studies and Research in Sanskrit Learning, Darbhanga · 1965 A.D. · Dr. B. R. Sharma

2,335 verses · 19,015 words tagged · 2,063 marked doubtful (dashed)

लिङ्गसंग्रहाध्यायः · स्त्रीलिङ्गप्रकरणम्

इति वत्सकुलवामनभट्टबाणविरचिते शब्दरत्नाकरे अव्ययाध्यायः ।

लिङ्गसंग्रहाध्यायः

नाम्नां पूर्वमिहोक्तानामनुक्तानां च कृत्स्नशः ।सामान्यैर्लक्षणैः कैश्चित् क्रियते लिङ्गसंग्रहः ॥ २३०४ ॥
7.1.2304 · p. 280
अनुष्टुप्
अवाधितेऽपि शेषोक्त्या भवेत्सामान्यलक्षणम् ।आबन्ते ङ्यन्त ऊङन्ते क्विबन्ते संपदादिके ॥ २३०५ ॥
7.1.2305 · p. 280
अनुष्टुप्
क्त्यन्ते तल्लन्त ईदूतोरिदुतोश्चोभयोरिति ।नद्याः स्त्रीनामपर्याया लतासौदामिनीभुवाम् ॥ २३०६ ॥
7.1.2306 · p. 280
अनुष्टुप्
निशादिशाभयानाभिमनीषासरितामपि ।वीणाया झल्लिकायाश्च सातितिस्रादयः स्त्रियाम् ॥ २३०७ ॥
7.1.2307 · p. 280
अनुष्टुप्
तुटितृटिकटित्रोटिकुटिकोटिकरोटयः ।गौल्यालिकुहलीपालीमधूलीधूलिकेलयः ॥ २३०८ ॥
7.1.2308 · p. 281
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 तृ (wrong syllable)
तुटिस्त्रीतृटिस्त्रीकटिस्त्रीत्रोटिस्त्रीकुटिस्त्रीकोटिस्त्रीकरोटिस्त्रीगौलीस्त्रीअलिस्त्रीकुहलीस्त्रीपालीस्त्रीमधूलीस्त्रीधूलिस्त्रीकेलिस्त्री
आर्तिः कृत्तिश्छविश्छर्दिः कीर्तिर्जूर्त्यर्तिपूर्तयः ।भ्रूकुटिभ्रुकुटिप्रावृड्विप्रुड्रुट्तृट्त्विषः स्त्रियाम् ॥ २३१० ॥
7.1.2310 · p. 281
अनुष्टुप्
आर्तिस्त्रीकृत्तिस्त्रीछविस्त्रीछर्दिस्त्रीकीर्तिस्त्रीजूर्तिस्त्रीअर्तिस्त्रीपूर्तिस्त्रीभ्रूकुटिस्त्रीभ्रुकुटिस्त्रीप्रावृष्स्त्रीविप्रुष्स्त्रीरुष्स्त्रीतृष्स्त्रीत्विष्स्त्री
श्यैनंपाता च मृगया तैलंपाता [स्वधेति दिक्] ।वितण्डा धातकी टीकासन्दी पण्डा च पञ्जिका ॥ २३१२ ॥
7.1.2312 · p. 281
अनुष्टुप्
श्यैनंपातास्त्रीमृगयास्त्रीतैलंपातास्त्रीस्वधास्त्रीवितण्डास्त्रीधातकीस्त्रीटीकास्त्रीआसन्दीस्त्रीपण्डास्त्रीपञ्जिकास्त्री
स्त्रियामिनित्रकट्यन्ता वृन्दार्थे खलगोरथाः ।क्यबन्ता ब्रह्महत्याद्याः अङन्ताश्च भिदादयः ॥ २३१५ ॥
7.1.2315 · p. 282
अनुष्टुप्
ब्रह्महत्यास्त्रीभिदास्त्री
अप्रत्यये जुगुप्साद्या इञन्ताश्च वपादयः ।
7.1.13 · p. 282
अनुष्टुप्
जुगुप्सास्त्रीवपास्त्री

इति स्त्रीलिङ्गप्रकरणम् ॥

पुंलिङ्गप्रकरणम्

आदन्ताः पुंस्युपान्ताश्चेत् पर्युभुक्षीमधिस्वरा(!) ॥ २३१६ ॥
7.1.2316 · p. 282
अनुष्टुप्
घञन्तरात्रान्हाहान्ता गोत्रान्तचरणान्तकाः ।अथुजन्ता अबन्ताः स्युस्तथा चेमनिजन्तकाः ॥ २३१७ ॥
7.1.2317 · p. 282
अनुष्टुप्
पथान्ता अपथं हित्वा राजान्तास्तापसाभिधाः ।पुंसि ब्रह्महरीशाख्या [देवाख्या] देवतां विना ॥ २३१८ ॥
7.1.2318 · p. 282
अनुष्टुप्
अपथक्लीदेवतास्त्री
अप्पित्तवर्जमग्न्याख्या अभ्रवर्जं घनाभिधाः ।न्यूङ्खपुङ्खानुवाक्या(का?)र्थ र(य?)त्ननाडीव्रणा नरि ॥ २३१९ ॥
7.1.2319 · p. 282
अनुष्टुप्
न्यूङ्खपुंपुङ्खपुंअनुवाकपुंअर्थपुंयत्नपुंनाडीव्रणपुं
तर्कसंपर्कगल्वर्कालर्कोदर्कार्कमर्कटाः ।भर्गगर्गस्वर्गवर्गसर्गपुत्स(द्ग)लमुद्गराः ।दारबल्बजलाजायु(सु?)प्राणाः पुंसि च भूम्नि च ॥ २३२० ॥
7.1.2320 · p. 282
अनुष्टुप्
तर्कपुंसम्पर्कपुंगल्वर्कपुंअलर्कपुंउदर्कपुंअर्कपुंमर्कटपुंभर्गपुंगर्गपुंस्वर्गपुंवर्गपुंसर्गपुंपुद्गलपुंमुद्गरपुंदारपुंबल्बजपुंलाजपुंअसुपुंप्राणपुं