खरु
kharuपुं · masc.In 12 kośas: 20 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.
मलो देवादिपूजायामश्राद्धोऽथ मलिम्लुचः ॥ ८५८ ॥पञ्चयज्ञपरिभ्रष्टो निषिद्धैकरुचिः खरुः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
धनदे निधनाक्षः स्यान्महासत्त्वः प्रमोदितः ॥ ३८ ॥रत्नगर्भ उत्तराशाधिपतिः सत्यसंगरः ।धनकेलिः सुप्रसन्नः परिविद्धोऽलका पुनः ॥ ३९ ॥वसुप्रभा वसुसारा शंकरे नन्दिवर्धनः ।बहुरूपः सुप्रसादो मिहिराणोऽपराजितः ॥ ४० ॥कङ्कटीको गुह्यगुरुर्भगनेत्रान्तकः खरुः ।परिणाहो दशबाहुः सुभगोऽण्वेकलोचनः ॥ ४१ ॥गोपालो वरवृद्धोऽहिपर्यङ्कः पांसुचन्दनः ।कूटकृन्मन्दरमणिर्नवशक्तिर्महाम्बकः ॥ ४२ ॥कोणवादी शैलधन्वा विशालाक्षोऽक्षतस्वनः ।उन्मत्तवेषः शवरः सिताङ्गो धर्मवाहनः ॥ ४३ ॥महाकान्तो वह्निनेत्रः स्त्रीदेहार्धो नृवेष्टनः ।महानादो नराधारो भूरिरेको दशोत्तमः ॥ ४४ ॥यौटी यौटीङ्गोऽर्धकूटः समिरो धूम्रयोगिनौ ।उलन्दो जयतः कालो जटाधरदशाव्ययौ ॥ ४५ ॥संध्यानाटी रेरिहाणः शङ्कुश्च कपिलाञ्जनः ।जगद्द्रोणिरर्धकालो दिशांप्रियतमोऽतलः ॥ ४६ ॥जगत्स्रष्टा कटाटङ्वः कटप्रूहीरहृत्कराः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्भ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 श (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 णि (wrong syllable)
निधनाक्षपुंमहासत्त्वपुंप्रमोदितपुंरत्नगर्भपुंउत्तराशाधिपतिपुंसत्यसंगरपुंधनकेलिपुंसुप्रसन्नपुंपरिविद्धपुंवसुप्रभास्त्रीवसुसारास्त्रीनन्दिवर्धनपुंबहुरूपपुंसुप्रसादपुंमिहिराणपुंअपराजितपुंकङ्कटीकपुंगुह्यगुरुपुंभगनेत्रान्तकपुंखरुपुंपरिणाहपुंदशबाहुपुंसुभगपुंअणुपुंएकलोचनपुंगोपालपुंवरवृद्धपुंअहिपर्यङ्कपुंपांसुचन्दनपुंकूटकृत्पुंमन्दरमणिपुंनवशक्तिपुंमहाम्बकपुंकोणवादिन्पुंशैलधन्वन्पुंविशालाक्षपुंअक्षतस्वनपुंउन्मत्तवेषपुंशवरपुंसिताङ्गपुंधर्मवाहनपुंमहाकान्तपुंवह्निनेत्रपुंस्त्रीदेहार्धपुंनृवेष्टनपुंमहानादपुंनराधारपुंभूरिरेकपुंदशोत्तमपुंयौटिन्पुंयौटीङ्गपुंअर्धकूटपुंसमिरपुंधूम्रपुंयोगिन्पुंउलन्दपुंजयतपुंकालपुंजटाधरपुंदशाव्ययपुंसंध्यानाटिन्पुंरेरिहाणपुंशङ्कुपुंकपिलाञ्जनपुंजगद्द्रोणिपुंअर्धकालपुंदिशांप्रियतमपुंअतलपुंजगत्स्रष्टृपुंकटाटङ्कपुंकटप्रूपुंहीरहृत्करपुं
genderपुंmasc.
श्मश्रुणि व्यञ्जनं कोटो दन्ते मुखखुरः खरुः ।दालुर्जिह्वा तु रसिका रस्ना च रसमातृका ॥ १२१ ॥रसा काकुर्ललना च वक्त्रदलं तु तालुनि ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सत्पथाथ कुलस्त्री स्यान्मालिका पालिका कुलात् ।सुकुला पतिंवरा तु खरुर्वर्या स्वयंवरा ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
दतो रदा भक्षमल्लाः खरवोदंशका रथाः ।पुंसि क्लीबे च दशनाश्चत्वारस्तेषु मध्यगाः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चयज्ञपरिभ्रष्टो निषिद्धैकरुचिः खरुः ।सुप्ते यस्मिन्नुदेत्यर्कोत्यस्तमेति क्रमेण तौ ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विकर्षः पत्रवाहश्च चित्रपुङ्खः शरः खरुः ।सरः शरुर्मर्मभेदी वीरशङ्कुश्च लक्षहा ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गङ्गाधरोऽन्धकमखपर्यायरिपुवाचकः ।वृषपर्यायकेत्वर्थो वाहनार्थः खरुर्वरः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कन्दर्प-दर्पक-रतीश्वर-शूर्पकारि-प्रद्युम्न-मन्मथ-मनोज-खरु-स्वजा इः ।पञ्चेषु-पुष्पशर-हृच्छय-शम्बरारि-मीनाङ्क-मार-मकरध्वज-रौक्मिणेयाः ॥ ३० ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
रूपे चाक्षुषमब्ज इत्यनुभवेर्वर्योपि(?) वर्णो स्त्रियांश्वेतादित्रिषु तद्युतेष्वथ सितः शुक्लोऽवदातः शुचिः ।श्येनः शुभ्र-वलक्ष-शुद्ध-धवलाः श्वेतश्च गौरोऽर्जुनःस्यादस्मिन्खरु-पाण्डरौ च विशदः शौक्लं तु भावेऽन्तिमे ॥ २६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderविadj.
खरुः पतिंवरा वर्या कनी कन्या कुमारिका ।तामपूर्वपतिं पाणौ गृह्णन्कौमार उच्यते ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मुखालंकरणो दन्तो दंशः खादन-मल्लकौ ।खरुः सीरी द्विजो जृम्भ - दशनौ न स्त्रियौ रदः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खरुर्निषिद्धैकरुचिर्वीरोज्झो न जुहोति यः ।अग्निहोत्रच्छलाद्याच्ञापरो वीरोपजीवकः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवगीताश्च हन्ता तु गुरूणां नरकीलकः ।शश्विदानो दुराचारो निषिद्धैकरुचिः खरुः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कामः कन्तुः खरुर्मारः श्रीसुतो विषमायुधः ।कन्दर्पहृच्छयानङ्गजराभीरुरतिप्रियाः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मल्लकाः खादना भूयः खरुर्मुखखुरस्तथा ।राजदन्तौ तु मध्यस्थावुपरि श्रेणिकौ क्वचित् ॥ ९३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
दन्तो द्विजश्च खरुः स्याद् दशनो रदनो रदः ।माटी दन्तशिरा माटिर्भवेत् तालु च काकुदम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ख (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दन्तः खरुर्वक्रखुरो जम्भो हानुर्द्विजस्तथा ।राजदन्तास्तु चत्वारो दशनानां पुरःस्थिताः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवगीताश्च हन्ता तु गुरूणां नरकीलकः ।शिश्विदानो दुराचारो निषिद्धेकरुचिः खरुः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)