दर्दुर
darduraपुं · masc.In 17 kośas: 22 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
मण्डूके हरिशालूरप्लवभेकप्लवंगमाः ।वर्षाभूः प्लवगः शालुरजिह्वव्यङ्गदर्दुराः ॥ १३५४ ॥स्थले नरादयो ये तु ते जले जलपूर्वकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षीजनं तु कीचकानां भेर्या नादस्तु दर्दुरः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
मण्डूकः प्लवको भेकः शालूरो दर्दुरो हरिः ।प्लवङ्गमः प्लवगः स्याद्वर्षाभूस्तद्वधूः स्मृता ॥ ६६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रत्यालीढं तथालीढं विशाखं मण्डलं पुनः ।वैकृतं दर्दुरं चैव दश स्थानानि धन्विनाम् ॥ २७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पारावतः कुक्कुटाण्डो जालशालजदर्दुराः ।कुरुविन्दो नन्दिमुखो हालो वरकराधनौ ॥ २४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कटक्यहार्यः शिखरी नगो दन्ती शिलोच्चयः ।ऐरावतोऽगो भाकूटः कुट्टारो दर्दुरः स्थिरः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कच्छपः कमठः कूर्मः क्रोडाङ्घ्रिः पञ्चगुप्तकः ।मण्डूको दर्दुरो भेको वर्षाभूर्दर्दुरः प्लवः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्दुरः खतमालः स्यान्नभःपर्यायहस्त्यपि ।व्योमधूमो वायुदारुर्मदपीलुर्मदाम्बरः ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षीजनं कीचकानां च भेरीशब्दस्तु दर्दुरः ।स्यात्प्रतेर्ध्वनिपर्यायः प्रतिच्छन्दः प्रतिष्कशः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शर्द्धनं पर्द्दनं पायुजे कर्द्दनंकुक्षिजे सूतिजे कुन्थनं कुन्थितम् ।क्षीजनं वेणुजे भेरिजे दर्दुरोदर्दुरोत्थे रवो हंभ-रंभे गवाम् ॥ ६० ॥
स्रग्विणी
genderपुंmasc.
वर्षाभूः पुंसि मण्डूको हरिर्भेकः प्लवंगमः ।प्लव-शालूर-सालूराजिह्व-प्लवग-दर्दुराः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चतुःशतग्राममध्ये महीयान्ग्राम उच्यते ।ग्रामेवासो ग्रामवासो ग्रामेवास्यादयस्तथा ।दर्दुरो ग्रामजालं स्याद्गोमुखं तु विलेपनम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चतुष्पथादीनां नपुंसकत्वं विद्धि जानीहि । इदं चतुष्पथम् । युगलं युग्मम् । छलं व्याजः । चेलं वस्त्रजातिः । खोलं भग्नभाण्ड[ड]म् । धिष्ण्यं गृहम् । अर्गलं द्वारपिधानम् । शफं खुरः । पण्यं विक्रेतव्यम् । पिच्छं मयूरस्य । पलं चतुःपलिपरिमाणम् ।रयमण्डपनरककपालगुडमणिमेढ्रदर्दुरकुसूलाः ।युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिताः मञ्चः सदा पुंसि ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उरःपार्श्वे तु विक्षोभौ दर्दुरौ गलपार्श्वकौ ।तल्पलं त्विभमध्याङ्गं स्कन्धदेशेऽग्र्यमासनम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चाङ्गगुप्तदौलेयौ दुली स्यात्कमठी समे ।दर्दुरे भेकमण्डूकौ वर्षाभूः प्लवगः पुनः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मद्गुरस्य प्रिया शृङ्गी शृङ्गिणी कोपनालसा ।भेके गण्डूप(मण्डूक?)शालूरप्लवदर्दुरमूलकाः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाठीनः शफरी शल्की रोहितश्च तिमिंगिलः ।भेकमण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डूको दर्दुरो भेकः प्लवगश्च प्लवङ्गमः ।प्लवो व्यङ्गस्तथाऽजिह्वो वर्षाभूश्च हरिः पुनः ॥ २४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागो जलकरङ्कः स्यात् पेचको भेक इत्यपि ।दर्दुरो मेघनामेति क्वचित् केचित् प्रचक्षते ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शम्बुक्कः शाम्बुकः शम्बू शाम्बूक्कोऽपि कीर्तितः ।भेकः प्लवङ्गमो व्यङ्गः प्लवगो दर्दुरः प्लवः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डूके भेकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ।मण्डूकी दर्दुरी भेकी वर्षाभ्वी कमठी दुलिः ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्दुरो वाद्यभाण्डे स्यान्मण्डुके पर्वतान्तरे ।गोपुरं द्वारि पूर्द्वारि कैवर्तीमुस्तकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
गलस्य पार्श्वयोरुक्तो रभसस्त्वाह वारिदे ।वाद्यभेदे च सा तु स्त्री चण्डिकायां प्रकीर्तिता ॥ ९०३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दर्दुर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वर्षाभूदुन्दुभिर्दिति[67]जे भेर्यामक्षबिन्दुत्रिकद्वये । वर्षाभूर्दर्दुरे ख्यातो वर्षाभूश्च पुनर्नवा ॥ Dharaṇikośa 23.2.6
- कोषकल्पतरु अजिरमल्लीप्रसूनेऽप्यजिरं तु न स्त्री कायेऽङ्गनेऽन्त्ये नरि दर्दुरे स्यात् । स्यादाशिरश्चाशरवद्धुताशे निशाचरेऽर्के शिशिरस्त्वृतौ ना ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.27.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप शालुपर्याणभेदे द्यूतस्य गुडे शारयतौ तु ना । शालुः कषाये ना त्रिस्तु तद्वति द्वे तु दर्दुरे ॥ १३५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1357
- परमानन्दीयनाममाला अजिरअजिरं दर्दुरे काये विषये प्राङ्गणे तथा । अत्ययोऽतिक्रमे दोषे कृच्छ्रे दण्डविनाशयोः ॥ २४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.24
- शब्दरत्नावली मीनाम्रीणमधुपर्णी तु गम्भार्यां नीलीनाम महोषधे । मीनाम्रीणः खञ्जने स्याद्दर्दुरे सहकारके ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.87
- वैजयन्ती वर्षाभूत्रिषु शून्ये च मन्दे च विषाण्युक्षेभशृंगिषु । भेक्यां पुनर्नवायां स्त्री वर्षाभूर्दर्दुरे न षण् ॥ ७७ ॥ Vaijayantī 7.5.77