शृङ्ग
śṛṅgaक्ली · neut.In 21 kośas: 36 synonym verses, 13 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
शृङ्गं तु शिखरं कूटं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ १०३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विषाणं कुणिका शृङ्गं सास्ना तु गलकम्बलः ॥ १२६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अगरौ प्रवरं शृङ्गं शीर्षकं मृदुलं लघु ।वरद्रुमः परमदः प्रकरं गन्धदारु च ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कूटोऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कूर्चशीर्षो मधुरकः शृङ्गह्रस्वाङ्गजीवकाः ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नितम्बः कटको ज्ञेयः सानु प्रस्थं तटं भृगुः ।शृङ्गं च शिखरं कूटं निर्झरः प्रस्रवोऽम्भसाम् ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नीचकी च शिरोदेशः स्कन्धदेशो वहः स्मृतः ।नस्योतो नस्तितः प्रोक्तः षोडन् षड्दशनः स्मृतः ।भग्नशृङ्गस्तु कूटः स्याद्विषाणं शृङ्गमुच्यते ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ककीलस्तु च कुक्कीलो गोत्रो गोत्रघरोपि च ।कूटस्तु शिखरं शृङ्गं प्रपातस्तु तटो भृगुः ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भुज-दृष्टि-पाद-कर्ण-स्तनसंख्या रामलक्ष्मणौ शृङ्गम् ।गजदन्तौ प्रीति-रती गङ्गागौर्यौ विनायकस्कन्दौ ॥ ३ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
शृङ्गमस्त्री विषाणं च स्यात्क्लीबे कूचिका स्त्रियाम् ।नसिप्रोतस्तु नस्योतो न स्यितो न स्तितः समाः ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
व्योमार्थाह्वं तु गौरीजमभ्रकं बहुपत्रकम् ।शृङ्गं स्यादथ वर्णैश्च शुक्लाद्यैस्तच्चतुर्विधम् ॥ ५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रक्तोत्पलस्तूलवृक्षो रम्यपुष्पः कटुद्रुमः ।मोतोऽप्यथ श्रवः शृङ्गो रसो मोचा ततः पुनः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गः शाखी च सारङ्गः कुकुवागथ रोहितः ।वर्णाभ्यां ताम्रकृष्णाभ्यां युक्तः स चतुरोऽप्यथ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोकालोकश्चक्रवालश्चित्रकूटादयः परे ।कूटोऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रत्यादयः स्थायिनः स्यू रसास्वादस्तु चर्वणा ।शृङ्गोऽस्त्रीमन्मथोद्भेदो रतिस्त्वनुरतिः स्त्रियौ ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शैलाग्रं शृङ्ग-शिखर-कूटानि त्री[13b]णि न स्त्रियाम् ।कूटनिः(?) स्त्री नितम्बोऽद्रेर्मेखला कटकोऽस्त्रियाम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
स्याल्लतायावकं चाथ तच्चेदङ्गुलिसंनिभम् ।स्यादाङ्गुलिकनामा स्यात्कोशी शृङ्गो नरस्त्रियोः ।मर्गटो ना स्त्रियां माढिः पर्वरीणं च तच्छिरा ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
नैचिकं तु शिरोऽथास्त्री शृङ्गं स्यात्कूणिका स्त्रियाम् ।विषाणी च विषाणा च स्वत एव त्रिलिङ्गभाक् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मताः खान्तेषु चत्वारः शङ्खः पुङ्खो नखं मुखम् ।अधिकाङ्गः पद्मरागः संयुगं च युगं भगम् ॥हिङ्गूद्योगौ टङ्ग-शृङ्गौ निदाघोऽध्यर्घ-वद्भवेत् ।अर्धर्चः क्रकचः कूर्चः कवचः पुच्छ उञ्छवत् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
चतुष्पथादीनां नपुंसकत्वं विद्धि जानीहि । इदं चतुष्पथम् । युगलं युग्मम् । छलं व्याजः । चेलं वस्त्रजातिः । खोलं भग्नभाण्ड[ड]म् । धिष्ण्यं गृहम् । अर्गलं द्वारपिधानम् । शफं खुरः । पण्यं विक्रेतव्यम् । पिच्छं मयूरस्य । पलं चतुःपलिपरिमाणम् ।रयमण्डपनरककपालगुडमणिमेढ्रदर्दुरकुसूलाः ।युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिताः मञ्चः सदा पुंसि ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शृङ्गो दृतिहरिर्नाथहरिस्तिर्यक्च शृङ्गिणः ।गौश्चतुष्पात्पशुः तत्र महिषी नाम देहिका ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तटे भृगुः प्रपातोऽथ शिखरे शृङ्गकुटके ।नितम्बमेखले भूध्रमध्ये च कटकस्तथा ॥ ३१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्कन्धो वहस्तस्य कूटं नैचिकं ककुदं शिरः ।गलकम्बलसास्ने तु विषाणं शृङ्गकूणिके ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिण्याकझर्झरकहंसकतण्डकानिमस्तिष्कशङ्खमुखपुङ्खनखाधिकाङ्गाः ।उद्योगटङ्गयुग [संयुग?] पद्मरागाःशृङ्गं भगः क्रकचकूर्चनिदाघकुञ्जाः ॥ १३३ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
अगुर्वगरु लोहं च कृमिजग्धं च जोङ्गकम् ।वंशकं वंशिका शृङ्गं वंशाभं शीर्षकं तथा ॥ १०३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शृङ्गं च शिखरं कूटं त्रीणि नामानि सन्ति वै ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
विषाणं कूणिका शृङ्गं प्रोक्तं वृषस्य शृङ्गकम् ।गलभागोऽस्य सास्ना कथ्यते गलकम्बलः ॥ २२८१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्फटिकं स्फाटकञ्चापि स्फाटिकमपि कुत्रचित् ।कूटोऽस्त्रियाञ्च शिखरं शृङ्गं शैलाग्रदेशके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 टि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
खदिरा च नमस्कारी समङ्गा गण्डकाल्यपि ।कूर्चशीर्ष-मधुरक-ह्रस्वाङ्ग-शृङ्ग-जीवकाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शृङ्गं शृङ्गः शृङ्गी विषाणोक्ता विषाण्यपि ।विषाणं विपाणो गव्यां गौर्द्वयोरनुडुह्यहो ॥ ३०९ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
कूटोऽस्त्री शृङ्गशिखरे प्रपातस्तु भृगुः समौ ।तटं त्रिषु नितम्बः स्नुः सानुप्रस्थे तु पुंसि वा ॥ ४११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भम्भा पविका तिमिला ढक्का धक्का च धक्कुली झक्का ।पट्टवाद्यं च शृङ्गं च गोमुखं काहली द्वयोः ॥ ९४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हिरण्यनाभमैनाकसुनाभा हिमवत्सुते ।शैलाग्रे शिखरं शृङ्गं दन्तः प्राग्भारमित्यापि ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 त्या (wrong syllable)
genderक्लीneut.
क्लीबे कलत्रविषबीजकुटुम्बरत्नतल्पोक्थकुङ्कुमप्रवीणतृणाक्षराणि ।शृङ्गादपीठगृहभेषजपृष्ठकिण्वदैवाण्डभाण्डचिवुकोडुपसाहसानि ॥ ६ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderक्लीneut.
कुलिशध्वजकार्षापणपिनाकमुस्तान्धकारशृङ्गवलयाः ।पटलप्रवालचषकोपवासकासारकटकसन्तानाः ॥ ११ ॥
गीतिःmetre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
कूटोऽस्त्री शिखरं शृंगं नितंबः कटकोऽस्त्रियाम् ।पाषाण उपलोऽश्मा च प्रस्तरश्च शिला दृषत् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
तथानुमाने शिवमूर्तिभेदेदृगिन्द्रिये शेपसि चामनन्ति ।शृङ्गं प्रधाने शिखरे च चिह्नेक्रीडाम्बुयन्त्रेऽपि विषाणके च ॥ ३ ॥
उपजातिः
ना कूर्चशीर्षे वृषभौषधौ तुस्वर्णे विषायां झषभिद्यपि स्त्री ।भीष्मे विशाखे नरि गाङ्गमाहु-र्हेम्न्यन्तिमे तद्भुवि तु त्रिषु स्यात् ॥ ४ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsकूर्चशीर्ष
doubtful
सानौ क्रीडाम्बुयन्त्रे च प्रधानेऽन्यस्तु मन्यते ।प्राधान्येऽन्यः प्रभुत्वेऽथ जीवकाह्वयभेषजे ॥ १४१० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
ना क्ली तु ज्वलिनि स्त्री तु शृङ्गी स्याद्भेषजान्तरे ।यस्य कर्कटशृङ्गीति संज्ञा यस्याह्वयो विषा ॥ १४११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsज्वलिन्
अक्षिरोगेऽथ शृङ्गोऽस्त्री पर्वताग्रप्रभुत्वयोः ।क्रीडाम्बुयन्त्रे पश्वङ्गे शास्त्रं ग्रन्थनिदेशयोः ॥ २०१२ ॥
अनुष्टुप्
शृङ्ग as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ककुदसमितिः सङ्गतिसभयोः ककुदं शृङ्गे विदुः प्रधानेऽपि । टङ्कः स्यादभिमाने प्रस्तरघटनोपकरणे च ॥ ८२१ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.821
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ललामभूषायां लाङ्गूले प्रधानशृङ्गप्रभावपुण्ड्रेषु । ध्वजलक्ष्मतुरङ्गेषु च नवसु ललामं प्रचक्षते प्राज्ञाः ॥ ८५५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.855
- धरणिकोश विषाणविषाणं द्विरदक्रोडदन्ते शृङ्गे पशोरपि । श्रीपर्णमग्निमन्थः स्यात्कम्भार्यां कमलेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 14.2.14
- धरणिकोश ललामन्ललाम कथितं रश्मिप्रधानध्वजवाजिषु । भूषाप्रभावशृङ्गेषु पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु ॥ Dharaṇikośa 19.3.24
- धरणिकोश ललामललामं स्याद्ध्वजे शृङ्गे पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु । भूषावाजिप्रभावेषु प्रधाने च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 24.3.10
- कोषकल्पतरु ललामसिंहे हये स्यादिभकेसरे च पुंनागके च प्रथितः प्रवीणैः । क्लीबे ललाम ध्वजवाजिशृङ्गे प्रधानभूषास्वपि वालधौ च ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.38
- शब्दरत्नावली शूकशूकोऽस्त्री शृङ्गदययोः शङ्का त्रासवितर्कयोः । शाको द्वीपान्तरे शक्तौ द्रुमे ना हरितकेऽस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.22
- शब्दरत्नावली ललामन्ललाम स्याद्ध्वजे शृङ्गे प्रभावे च तुरङ्गमे । प्रधाने लाञ्छने पुण्ड्रे वालधौ भूषणेऽपि च । लाङ्गली रेवती कान्ते नारिकेलद्रुमे पुमान् । …वञ्चकव्याघ्रगन्धमार्जारकेषु च । वर्द्धमानः पशुविष्णुशरावैरण्डसूरिषु । विस्मापनः स्मरे पूर्यां गन्धर्वे कुहनेऽपि च ॥ विसर्जनं परित्यागदानसंप्रेरणेषु च । विरोचनोऽग्निसूर्येन्दुप्रह्लादतनयेषु च ॥ विहेठनं मर्दने स्याद् हिंसायाञ्च विडम्बने ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.121
- शब्दरत्नावली ललामललामं भूषणे शृङ्गे प्रधाने लाञ्छने ध्वजे । हयवालधिपुण्ड्रेषु प्रभावेऽपि च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.40
- शब्दरत्नाकर ?पुण्ड्र-वालधि-शृङ्गेषु भूषा-प्रभावयोरपि । माल्यं माला, तिलके तमालपत्रं तमालवत् ॥ २१० ॥ Śabdaratnākara 3.210
- शब्दरत्नाकर ललामऔत्सुक्ये चाभिलाषे च ललामोऽस्त्री ललाम च । श्रेष्ठभूषापुण्ड्रशृङ्गपुच्छचिह्नाश्वलिङ्गिषु ॥ २१५८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2158
- त्रिकाण्डशेष शूककीरे रावणपात्रे ना वचाऽपि शतपर्विका । शल्कचूर्णेऽपि शूकस्तु स्यादनुक्रोशशृङ्गयोः ॥ ४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.45
- वैजयन्ती ललामश्रेष्ठे भूषापुण्ट्रशृंगपुच्छचिह्नाश्वलिंगिषु । लोचको मांसपिण्डे स्यान्नीलिन्यां चर्मणि भ्रुवि ॥ ७३ ॥ Vaijayantī 7.5.73