जाल
jālaक्ली · neut.In 20 kośas: 35 synonym verses, 16 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
वातायनो गवाक्षश्च जालकं जालमुच्यते ।कक्षान्तरं प्रकोष्ठं च चन्द्रशाला शिरोगृहम् ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कैवर्तो धीवरो दासो मत्स्यबन्धी तु जालिकः ।आनायः कथ्यते जालं कुवेणी मत्स्यबन्धनी ॥ ५९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
पारावतः कुक्कुटाण्डो जालशालजदर्दुराः ।कुरुविन्दो नन्दिमुखो हालो वरकराधनौ ॥ २४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जातं चापि च जालं च पेटकं काण्डमस्त्रियाम् ।पटली संहतिर्वृन्दं निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दासेरकोऽथ जालं स्यादानायः पुंसि कोटिका ।शणसूत्रं पवित्रं स्यात् क्लीबे मत्स्यादिबन्धनम् ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सक्षीरस्य तमिस्रस्य स्थालीकाहलयोरपि ।कदलीयुगलीजालस्थलानां पित्तलस्य च ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
वञ्चनमतिसंधानं प्रतारणा स्त्री व्यलीकमस्त्री न(?) ।माया तु शाम्बरी[62b] स्यात्कुसृतिर्जालं तथा कुहकम् ॥ १९८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
निकुरम्बं वृन्द-जाल-जात-पेटकमन्तिमे ।चक्रमस्त्री चक्रवालं मण्डलं पटलं न ना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एते स्त्रीलिङ्गे उदिताः कथिताः । इयं शाला गृहविशेषः । माला स्रक् । दोला क्रीडासाधनम् । वेला कूलं समुद्रस्य । फेला भक्तोच्छिष्टं धानाश्च । शिला अश्मा । तुला पलशतानुमानम् । लीला अतिरसकोविदश्च । सेना हस्त्यश्वपदातिसमुदायः । पालिः पङ्क्तिप्रदेशः । बलिः करः उपहारः । दद्रुः कुष्ठविशेषः । वागुरा मृगबन्धनी रज्जुः ।पातालजालमलखलकपालशैवालशीलनालानिचीरचीवरवियन्ति च विद्धि तृतीयाप्रकृतिकानि ॥ ३७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
शुम्बं तुम्बं कांस्यजालस्थलानिस्थाली गोला छर्द्यलाबूडवोऽथ ।शास्त्रं गात्रं काहलं मन्दिरं चवीर्यं नासीरापरे पित्तलापि ॥ १७२ ॥
शालिनी
genderस्त्रीक्लीf. n.
घास्वो जालस्तैलिकश्च नालीकश्च चतुर्थकः ।पूर्वादबाधकत्वं स्यादुत्तराद्बाधता क्वचित् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नलिन्यां बिसिनी प्रोक्ता कुमुदिन्यां कुमुद्वती ।पद्मे महोत्पलं जालं कमलं नलिनं तथा ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विहङ्गिका पक्षिपेटी वागुरा मृगबन्धिनी ।मञ्जूषा पेटिका पेटी जालं जालकजालिके ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दीपदारुणिका दीपयष्टिकाऽकरयष्टिका ।उत्पातमद्भुतं ज्वाला जालोल्केभ्रपिणचिका? ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 ण (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समुदायः समवायो निकुरम्बं च संचयः ।जालः कलापः पटलः संघातः पूगमण्डलौ ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
इन्द्रजालं तथा जालं कुहकं कुहुकं पुनः ।कुसृतिश्चेति नामानि कथ्यन्ते कुहुकस्य वै ॥ १५६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चक्रवालश्चयश्चक्रं जातं जालं च मण्डलम् ।निवहो विसरो चारो व्रातो वृन्दं तथा व्रजेः ॥ २५६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दासेरकोऽपि दाशेरो दाशेयोऽपि च कुत्रचित् ।जालकं जालमानायः शनसूत्रं पवित्रकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जालिका कोषिका जालं जालकं क्षारकोऽपि च ।कलिः कली च कलिका कोरकोऽङ्कुरितोन्मुखम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्लीबे तु वृन्द-पटल-मण्डलानि कदम्बकम् ।गणः समुदयो जालं जातञ्च निकुरम्बकम् ।समवायः संहतिः स्त्री विज्ञेयाः पञ्चविंशति ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
चूला मूलापि, गवाक्षे जालं जालकमित्यपि ।कुसूलस्तालव्यदन्त्यमध्यः स्यादन्नकोष्ठके ॥ ५१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ग (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पौलिन्दास्तु जलाजीवा जालिको दासधीवरौ ।कैवर्तो जालमानायः पवित्रं शणसूत्रकम् ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्रजपुञ्जौ निकुरुम्बं जालं पटलं कदम्बकं चक्रम् ।वितानं मण्डलं चक्रवालं च वलयं कुलम् ॥ ८२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
जालं चेति समार्थं स्यादजर्यं संगतं द्वयम् ।अरिमित्रमरेर्मित्रं मित्रामित्रमतः परम् ॥ १३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आमोदश्च स्थितिः पाशी अजेशो जाल-चन्द्रकौ ।वामाङ्गुलिगतो नो झङ्कारो झा-र्णसंज्ञकः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनापजननाडीभ्यो युगमङ्गं पदं व्रणम् ।अनक्षे दुन्दुभिरथ बहुत्वेऽप्यसवो ग्रहाः ।सक्तवो वल्कजालाजा दाराः प्राणा दशा इति ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मालं मैनं व्रतं जालं नारासंगे पराणि षट् ।अनुद्वीपाश्च षट् तेषामंगद्वीपादयो यथा ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मकरन्दो मरन्दोऽस्य रसे जालं तु जालकम् ।कलिका कोरकश्चाथ कुट्मलो मुकुलोऽस्त्रियौ ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जालं वैदेहकाद्विप्रा क्षत्रिया रथकारकम् ।वैश्या धन्ववनं शूद्रा गैरुषं करणी कृमिम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जालमानाय उद्दालस्तून्नतो मुकुलाकृतिः ।पादूकृच्चर्मकारः स्यादारा चर्मप्रभेदिनी ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जालं कपटेऽप्युक्तं कपालमुक्तं घटादिशकलेऽपि ।रिष्टं पापाशुभयोररिष्टमशुभेऽपि निर्दिष्टम् ॥ ८०४ ॥
आर्या
meaningsकपट
आनाये कपटे चापि भारताद्दक्षिणे क्वचित् ।वर्षात् स्यादन्तरद्वीपे मर्त्यजात्यन्तरे पुनः ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विप्रीवैदेहजे द्वे स्यात् पटोल्यां तु स्त्रियामियम् ।जाली जारस्तु नादित्ये तथैवोपपतावथ ॥ ४७३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविप्रीवैदेहज
जाली तु घोषके जालो नीपे तालस्तले द्वयोः ।तामलक्यां तु ताली स्यात्तालं तु नटमण्डने ॥ ४४१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनीप
कदम्बभूरुहे क्लीबं जाली पटलिकौषधौ ।झला स्त्रियां दुहितरि स्यादूर्म्य्यातयोरपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
meaningsकदम्बभूरुह
छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे ।छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्रू (wrong syllable)
meaningsसंहति
doubtful
जङ्गलो निर्ज्जने देशे त्रिलिङ्गः पिशितेऽस्त्रियाम् ।जालं दम्भेऽपि जम्बीरे देवभेदेऽपि जम्भलः ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदम्भ
जाल as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु क्षेपणीविलासयाने भ्रमणी प्रभोः स्या- त्करण्डिकायामथ धारणी स्यात् । इन्द्राणी वनितेन्द्रियेन्द्रवनितानिर्गुण्डिकासूदिता नौकादण्डकजालयोः समुदिता स्त्री क्षेपणी पण्डितैः । दूर्वायामपि वारुणी वरुणदिङ्मद्यार्थिका चोदिता नाराच्यां[283b]व्रतचारिणीष्वपि तुलाभेदे स्त्रियामेषणी ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.15.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसृतिविज्ञेया चतुराशीतिस्वरे च प्रसृतिः पुनः । तन्तौ वाचि च जाले वा तात्पर्येऽपि च बन्धने ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुरीरकुरीरस्तु पुमान् मालाविशषे कम्बलेऽपि च । क्लीबं तु मैथुने पद्मे जाले च मुनिभाषितम् ॥ ५०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.508
- नानार्थार्णवसंक्षेप सैन्धवद्वे त्वश्वेऽश्वप्रभेदे च सिन्धुदेशजमानुषे । क्ली तु वस्त्रे च जाले च राष्ट्रे चाह त्रिषु त्वयम् ॥ २००५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2005
- शब्दरत्नावली जालकजालकं कोरके नीडे दम्भे जाले समूहके । न पुंसि मोचके फले जालिका विधवा स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.76