नीवार
nīvāraपुं · masc.In 14 kośas: 16 synonym verses, 4 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
तृणधान्यं तु नीवारः श्यामाकः श्यामको भवेत् ।वल्ला निष्पावकाः प्रोक्ता आढकी तुवरी स्मृता ॥ ५८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मदनाङ्गो देशदेशसम्भवो भिन्नजातिकः ।श्यामाकः कोद्रवः कङ्गुर्नीवारो मकरः कुली ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तृणमस्त्री द्वयोगर्मुन्नीवारादि नडादि च ।विकारे गर्मुदादीनां गार्मुतं मौञ्जमन्यवत् ।तृणं तु न स्त्री पर्पं च यवसं चार्जुनं च तत् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
जीर्णप्रकारशालिर्यो गदितः स च जीर्णकः ।षष्टिको गर्भपाकी स्याद्व्रीहिभेदोऽस्त्रियामणुः ।वनव्रीहिस्तु नीवारो यवस्तु शितशूककः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीवारे तु वनव्रीहिः श्यामाकश्यामकौ समौ ।कङ्गौ तु कङ्गुनी कङ्गुः प्रियङ्गुः पीततण्डुला ॥ ३९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मङ्गल्यको मसूरस्तु मयुष्टकमकुष्टकौ ।वनव्रीहौ तु नीवारः श्यामाकः श्यामकोऽपि च ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीवारास्तृणधान्याः स्युर्वनधूमे गवेधुकः ।प्रस्फोटनं तु शूर्पे स्यादुलूखलमुदूखलम् ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विचारिते विन्नवित्तौ छिद्रिते विद्धवेधितौ ।सिद्धे निर्वृत्तनीवारौ विवृते दृतमीलितौ ॥ ७१४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
व्रीहिः शालिस्तन्दुलिकः कलमः षष्ठिको गुडः ।कङ्गुः प्रियङ्गुर्नीवारो वनशालिर्मुनिप्रियः ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीवारश्च वनव्रीहिः स्यातां श्यामाकश्यामकौ ।कङ्गुश्च कङ्गुनी क्वङ्गुः कङ्गूश्च पीततण्डुला ॥ २१२१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तृणधान्यन्तु नीवार-झारकाद्यास्तु लोकतः ।वर्हिः पवितं दर्भः स्यात् कुशोऽस्त्री कुतपः कुथः ।कत्तृणं रौहिषं पौरं ध्यामं स्याद्देवजग्धकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नीवरास्तृणधान्ये स्युर्गवेधुः स्त्री गवेधुका ।कुत्रा कुत्था गवेडूश्च कुसूलं ब्रीहिभेदके ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
व्रीहिश्यामाकगोधूमयवमुद्गतिलाणवः ।माषप्रियङ्गुनीवारकोरदूषमसूरकाः ।गवीधुका कुलित्थश्च यज्ञीयास्ते चतुर्दश ॥ ११८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जतमुखतूर्णकशारामुखसकरषष्टिकप्रवराः ।इत्येते शालिभेदाः स्युर्नीवारो मुनिसेवितः ॥ १४१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नीवार as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप ओलिकामारिषाख्यस्य शाकस्य जातिभेदे स्त्रियां पुनः । ओलिका धान्यभेदे स्यान्नीवाराख्येऽथ नप्यदः ॥ २९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.298
- नानार्थार्णवसंक्षेप मुनिसेवितमातुलस्य त्वपत्ये द्वे ना तु स्यान्मुनिसेवितः । नीवारे यस्तु मुनिभिः सेवितस्तत्र स त्रिषु ॥ ८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.82
- शिवकोष नर्तकीदीप्यको वस्तमोदायां यवानीबर्हिचूडयोः । नर्तकी शून्यमध्यायां नलनीवारयोर्नरि ॥ ३१ ॥ Śivakoṣa 1.3.31
- शब्दरत्नावली धान्यभेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् । दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥ दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति । दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥ दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु । दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥ दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः । दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥ धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु । धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥ धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः । नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः । नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥ पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु । पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥ पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.18