चव्य
cavyaक्ली · neut.In 11 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
चव्यं तु चविका काकचिञ्चीगुञ्जे तु कृष्णला ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ज्योतिर्ज्वालः शठो व्यालो वल्ली(?)वह्निः कुटः शिखी ।चव्यं त्रिषु स्याच्चवनं चविका कोलवल्लरी ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
महोदयं कांस्यमृगव्यचव्य-वणिज्यवीर्याणि तमिस्र-शस्त्रे ।त्वक्क्षीरकादम्बर-मन्दिराणिमसूरनासीरयुतानि तद्वत् ॥ ८३ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीक्लीf. n.
सुमूलकं कोलमूलं कटुग्रन्थिकमोषणम् ।चविकायां पुनश्चव्यं चवनं कोलवल्ल्यपि ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कणाजाजी जीरकश्च चविका कोलवल्ल्यपि ।चव्यं च चविकं प्रोक्तं श्रेयसी गजपिप्पली ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वक्रोष्ठिकं वंशिककन्यकुब्जेकथानकं नक्तमहोदये च ।मृगव्यचव्ये रसनं तमिस्रंपीठावहित्थे नगरं वणिज्यम् ॥ १७१ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीक्लीf. n.
तेजोवती तेजवती वशिरो वसिरोऽपि च ।चव्यं चविः स्याच्चविकं चविका च चवीति च ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चव्यं चव्याऽप्यथ तण्डुलायां तु तण्डुलः ।तन्तुलोऽपि विडङ्गं च विलङ्गं गन्धमूलिका ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
अपामार्गः शेखरिको धामार्गवमयुरकौ ।गण्डीरं भञ्जकं चव्यं चविका वृत्तपत्रिका ॥ ५७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 यु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
चित्रको नागरं चव्यं पिप्पल्यस्याश्च मूलकम् ।पञ्चकोलकमित्येतदथ स्यात् पञ्चवल्कलम् ॥ १४६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ग्रन्थिकानलचव्यैस्तु चतुष्पञ्चषडूषणम् ।चव्यं तु चविकं कोला भार्गी पद्मा च विष्ठिका ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गृहासक्तमृगादौ ना चास्वैरिपक्षयोस्त्रिषु ।गेयं गानेन गेयो ना? गातव्ये गायने त्रिषु ॥गोप्यो ना चेटिकापुत्रे रक्षणीये तु वाच्यवत् ।चव्या स्त्री तु वचायां स्याच्चविकेतु नपुंसकम् ॥चयः समाहृतौ वृन्दे प्राकारमूलबन्धने ।चित्या स्मृता चितौ स्त्री तु चित्यं नृतकचित्यके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 रि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
meaningsचविका
चव्य as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कोलाकोलः स्यादुडुपः पोत्री कोलः शस्त्रान्तरं स्मृतम् । कोला तु पिप्पली च[95]व्यं कोलं च बदरीफलम् ॥ Dharaṇikośa 27.3.15
- कोषकल्पतरु शौण्डीत्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत् स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके । स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियां निन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.12.79
- कोषकल्पतरु नाकुलीयोषित्त्वम्भः पिप्पलीवाचकं स्या- त्ताम्बूलं स्यान्नागवल्ल्यामथान्त्ये । पूगेऽथ स्यान्नाकुली चव्यरास्ना ख्यायां तद्वत्कुक्कुटीकन्दकेऽपि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.28.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप कोलास्त्रियां तु कोला पिप्पल्यां (शा?श)स्त्रे चव्याख्यभेषजे । ना तु भेलकसंज्ञे स्यात् प्लवे सौरौ द्वयोः पुनः ॥ २८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.289
- नानार्थार्णवसंक्षेप गण्डीरचव्ये च स्त्री तु गण्डीरी विपत्रायां स्नुहि स्मृता । गण्डकस्तु द्वयोः खड्गमृगे ना शिशुभूषणे ॥ ६४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.648
- शिवकोष कोलाकङ्कोलके च कोला तु पिप्पलीचव्ययोः स्त्रियाम् । चलस्तुरुष्के चाम्पेये जलं वालकनीरयोः ॥ ४४० ॥ Śivakoṣa 23.1.440
- शब्दरत्नाकर कोलकोलोऽस्त्री चव्यपिप्पल्योः पुमान् खञ्जे प्लवे किटौ । क्लीबे तक्कोलबदरव्योषशुण्ठीषु कर्षके ॥ १८८५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1885
- वैजयन्ती कोलाकोला चव्येऽस्त्रपिप्पल्योः कोलः खंजे प्लवे किटौ । कायो लक्ष्ये तनौ बृन्दे पुमांस्त्रिषु कदैवते ॥ १७ ॥ Vaijayantī 6.5.17