चिल्ल
cillaपुं · masc.In 15 kośas: 22 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
क्लिन्ननेत्रे चिल्लचुल्लौ पिल्लोऽथार्शोयुगर्शसः ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
चिल्लः शकुनिरातापी श्येनः पत्त्री शशादनः ॥ १३३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आतायिचिल्लौ दाक्षाय्यगृध्रौ कीरशुकौ समौ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderविadj.
वको वकोटो विज्ञेयो बलाका विस्रकण्ठिका ।आतायी शकुनिश्चिल्लो मद्गुः स्याज्जलवायसः ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दद्रुणो दद्रुरोगी स्यान्नःक्षुद्रः क्षुद्रनासिकः ।क्लिन्ने यस्याक्षिणी पिल्लश्चिल्लश्चुल्लश्च स स्मृतः ॥ ६०७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्रष्टा विद्वान्विधिरथ विषवैद्यस्तु जाङ्गली ।कथाप्रसङ्गः क्लिन्नाक्षे चुल्लश्चिल्लश्च पिल्लकः ॥ ३६४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तत्रादौ प्रतुदा गृध्रस्तार्क्ष्यश्चिल्लो विजृम्भणः ।आतायी शबली दूरदर्शी स्याद्भुजगान्तकः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिल्लस्तिलस्तिरीटो ना सितलोध्रस्तु शाबरः ।गालवो नेत्रभैषज्यं शीतपुष्पो व्रणौषधम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्कन्धमल्लो दीर्घपादः कालपुच्छश्च सम्मतः ।चिल्लः शकुनिरातायी शशघा *** [टक इ]त्यपि ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्युक्ते कालमात्रेऽन्ये तत्कालोत्पन्नयोषिति ।द्वयोस्तु पाठीनाभिख्यमत्स्यभेदेऽथ चिल्लवाक् ॥ ४२० ॥
अनुष्टुप्
genderPSV
शशादनः श्येनचिल्लावातापी शकुनिश्च सः ।दूरदृग्गृध्रदाक्षाय्या रक्ततुण्डशुकौ समौ ॥ २३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वातरोगी वातकी सातिसारोऽप्यतिसारिणि ।चुल्लचिल्लौ क्लिन्ननेत्रपिल्लौ मिलितलोचने ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्लिन्नाक्षे स्युश्चिल्लचुल्लपिल्लगिल्लविगिल्लकाः ।वायुना मूतदेहे स्यान्न्युब्जः सब्जश्च कुब्जकः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिल्लश्च चुल्लश्च पिल्लश्च क्लिन्ननेत्रोऽक्षिरोगवान् ।अर्शसो गुदरोगी स्यादर्शोयुक् चापि कथ्यते ॥ ७०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
genderपुंmasc.
चिल्ल आतायि-वातापि-खभ्रान्ति-कण्ठनीडकाः ।लोहपृष्ठो दीर्घदर्शी गृघ्रो दाक्षाय्य इत्यपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्लिन्नाक्षे क्लिन्ननेत्रे च चिल्लचुल्लसपिल्लकाः ।उन्मत्तोन्मादवन्तौ च उन्मादव्याधिते जने ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चिल्लश्चुल्लोऽपि मूर्ते तु मूर्च्छालो मूर्च्छितोऽपि च ।पित्ते पलाग्निः पललज्वरोऽथ खेटयुक् खटः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderविadj.
स्त्र्यपत्ये चटका चाटकैरस्तु पुमपत्यके ।आतापी चिल्ल उत्पादशयनोऽण्डुकटिट्टिभौ ॥ ८०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कण्डूतियुक्तः कण्डूलो दद्रुरोगिणि दुद्रुलः ।चिल्लः पिल्लश्च चुल्लश्च क्लिन्नास्ये क्लिन्नचक्षुषि ॥ ११०६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ऐन्द्रिश्च नाडीजङ्घोऽथ गृध्रः स्याद्दूरदर्शनः ।शितिकण्ठस्तु दात्यूहः काकमद्गुः कगेटुरः ।चिरम्भणस्तु चिल्लः स्यात्खभ्रान्तिः कण्ठनीडकः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिल्लं स्यादक्षिणि क्लिन्ने चिल्लं क्लिन्नाक्षदेहिनि ।चिल्लः पक्षिविशेषे च चिल्ली च गौणवास्तुकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
ओल्लस्त्वशुष्के त्रिषु सूरणे नाक्लिन्नेक्षणे स्यात्परवच्च चुल्लः ।पिल्लस्तथा क्लिन्न इहेक्षणेऽपिचुल्ली चितोद्धानकवाद्यभित्सु ।चिल्लस्त्रिषु क्लिन्नदृशि प्रदिष्टःक्लिन्ने च नेत्रे शशघातके ना ।स्त्रियां भवेद्गौडकवास्तुकेऽसौछल्ली स्त्रियां वीरुधि वल्कले च ॥ ७५ ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
क्लिन्नेऽक्ष्णि च त्रिः क्लिन्नाक्षेऽप्यथ द्वे विहगान्तरे ।आतापिसंज्ञेऽथो चिल्ली शाकजात्यन्तरे स्त्रियाम् ॥ ४२१ ॥
अनुष्टुप्
गौरोऽरुणे सिते पीते गृह्यस्त्वस्वैरिपक्ष्ययोः ।क्लिन्नाक्षे क्लिन्ननेत्रे च चिल्लं चुल्लं च पिल्लवत् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
चिल्ल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश चुल्लचुल्लं चिल्लमिति प्रोक्तं क्लिन्नाक्षे क्लिन्नचक्षुषि । उद्धाने कथिता चुल्ली चितायामपि सा स्मृता ॥ Dharaṇikośa 27.3.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप शकुनिद्वे तु पक्षिणि चिल्लाख्ये पक्षिमात्रेऽप्यथ द्वयोः । शयालुः क्रोष्टरि त्रिस्तु निद्रालावथ पुंस्ययम् ॥ १७९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1798