शुक
śukaपुं · masc.In 22 kośas: 30 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 26 as a meaning of another word.
दाक्षाय्यो दूरदृग्गृध्रोऽथोत्क्रोशो मत्स्यनाशनः ।कुररः कीरस्तु शुको रक्ततुण्डः फलादनः ॥ १३३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ग्रन्थिपर्णं शुकं बर्हं पुष्पं स्थौणेयकुक्कुरे ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आतायिचिल्लौ दाक्षाय्यगृध्रौ कीरशुकौ समौ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः सारङ्गश्चातको मतः ।व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः शुकः कीर उदाहृतः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खञ्जनः खञ्जरीटः स्यान्मिथुनो वसुदृग्विधुः ।श्रीमान्त्रिकेतुर्मेधावी शुकस्त्वलिफलाशनः ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आरोहिणी कृशाङ्गीति वरटा गर्भिणी स्मृता ।शुके रामः सुन्दराङ्गः सुनाशीर इतीर्यते ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिरसूता बष्कयणी घृष्टिः सूतवती सकृत् ।पक्षी पत्ररथः पत्नी शुको नीडोद्भवोऽपि च ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ब (wrong syllable)
genderपुंmasc.
हंसो मरालो नीलाक्षः कार्तस्वरगरुत्तथा ।शुकस्त्रियां तु मेधावी श्रीमान्नासीफलाशनः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोकमोहौ तु मनसो जरामृत्यू च वर्ष्मणः ।षडूर्मयोतिवृष्टिः स्यादवृष्टिः शलभाः शुकाः ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्यपुष्टाऽप्येवमेवमुन्नेया अथ कीरके ।शुको मेधातिथिर्मञ्जुपाठकः प्रियदर्शनः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्तपुष्पो निम्बतरुः कण्टकी पारिजातकः ।मन्दारुरपि मन्दारः कण्टकी शुकं(?)इत्यपि ॥ ५५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नि (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 कं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शुकपुष्पं शुकं बर्हं बर्हिचूडं च पुष्पकम् ।विकीर्णकः कीर्णरोम धौतेयं कुक्कुरं च तत् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
* [की]रः शुको रक्ततुण्डो मेधावी च फलादनः ।वचस्तु राजकीरः स्याद्रजकः शतपत्रकः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यासस्तु माठरः कृष्णः कानीनो वादरायणः ।पाराशर्यः सत्यवतीसूनुर्वैयासिकिः शुकः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुञ्जस्तु यज्ञियो मेध्यो दृढत्वग्ब्रह्ममेखलः ।अथ बालतृणे शष्पं शुकं शालिकमङ्गुलम् ॥ ३७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शशादनः श्येनचिल्लावातापी शकुनिश्च सः ।दूरदृग्गृध्रदाक्षाय्या रक्ततुण्डशुकौ समौ ॥ २३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कीरः शुकः खगबुधः कैदारः शाल्मलिप्रियः ।हंसस्त्री वरटा हंसी कादम्बः कलहंसकः ॥ ३७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनुवादी रक्ततुण्डः शुकः कीरः फलादनः ।खञ्जनः खञ्जरीटश्च नीलश्चाषः किकीदिविः ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्ततुण्डः शुकः कीरः श्रीमान् वै प्रियदर्शनः ॥ २४२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गलेगण्डो मर्कटः स्याद् गलगण्डाख्यपक्षिणि ।शुकः कीरः वक्रतुण्डो मेधावी दाडिमप्रियः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोचने शुक् शुकः शोकः, कोपे क्रोध-क्रुधा-क्रुधः ।रुषा-रोष-रुषश्चाप्युत्साहो तूद्याम उद्यमः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रामाश्रिते जटायुर्नोदन्तकः सान्तिमोऽपि च ।कीरे तालव्यदन्त्यादिः सुकोऽथ शारिका मता ॥ ३६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
शुकः कीरश्च कोरः स्यादुत्पिबश्चन्द्रिकाप्रियः ।वाचाला शारिका गर्तकुक्कुटो वृत्तलोचनः ॥ ८०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हारीतः कोकिलो लट्वा कपोतशुकशारिकाः ।जीवंजीवकदात्यूहौ चटको भृङ्ग इत्यमी ॥ ८१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फाणितं क्षुद्रकं खण्डमस्त्रियां शर्करा सिता ।बर्हिः पुष्पं ग्रन्थिपर्णं स्थौणेयं कुक्करं शुकम् ॥ १४९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विभ्रमो बाहुलो दण्डी भैरवो नटकः शुकः ।वृकोदरो जटी भीष्मः क्षोभकः खे(ख)चरो नटः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महानन्दी शुको दण्डी सुग्रीवः कलहो भवः ।दण्डी भाषान्तकोऽजेशो (गर्गो) हंसः पक्षैश्चरो हली ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विहंगमो विर्विहगो विहंगो नभसंगमः ।नीडोद्भवः शुको नीडी मलूको विप्रुषो भसन् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुकस्त्रिकेतुर्मेधावी श्रीमान् वाग्मी फलाशनः ।दरणो दण्डिकीरौ च लोपालोपायिके समे ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बर्हिपुष्पे ग्रन्थिपर्णं स्थौणेयं कुक्कुरं शुकम् ।शतपर्वं च मित्रञ्च कमलञ्च शिलं च तत् ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिकं त्रये त्रिका कूपवक्त्रे पृष्ठाधरे त्रिकम् ।शुको व्याससुते कीरे शुकं स्याद्ग्रन्थिपर्णके ॥
अनुष्टुप्
स्याद्ग्रन्थिपर्णे च शुकं शिरीषेद्विकस्तु काकेऽपि च कोकनाम्नि ।ईहामृगे स्यात्करटे वृकोऽथसृकः समीरोत्पलसायकेषु ॥ ४ ॥
उपजातिः
ज्योत्स्नापक्षे श्वेतवर्णे त्रि तु तद्वति नब्जले ।शुकस्तु कीरे द्वे क्ली तु स्थौणेयाह्वयभेषजे ॥ १३८४ ॥
अनुष्टुप्
ना तु व्यासमुनेः पुत्रे रावणानुचरेऽप्यथ ।शुक्तं क्ली काञ्जिके कल्कजातावित्यपरे विदुः ॥ १३८५ ॥
अनुष्टुप्
शुको व्यासात्मजे कीरे शौकं स्याच्छुकसंचये ।शको भूपेऽन्त्यजे देशे शङ्कुः कीलकरुद्रयोः ॥ ३५३ ॥
अनुष्टुप्
शिरीषपादपे पुंसि ग्रन्थिपर्णे नपुंसकम् ।शुकः कीरे व्याससुने तथा रावणमन्त्रिणि ॥
अनुष्टुप्
कीरे रावणपात्रे ना वचाऽपि शतपर्विका ।शल्कचूर्णेऽपि शूकस्तु स्यादनुक्रोशशृङ्गयोः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शुक as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् हरियमानिलेन्द्रचन्द्रार्कविष्णुसिंहांशुवाजिषु । शुकाहिकपिभेकेषु हरिर्ना कपिले त्रिषु ॥ १७५ ॥ Amarakośa 3.3.175
- धरणिकोश कीरपौराः पुरभवा लोकाः पौरं कत्तृणमुच्यते । कीरा जनपदाः केऽपि कीराः शुकाख्यपक्षिणः ॥ Dharaṇikośa 26.2.11
- धरणिकोश हरिहरिर्वातांशुचन्द्रार्कशुकभेकयमाहिषु । विष्ण्विन्द्रकपिसिंहेषु पिङ्गपिष्टप्रभेदयोः ॥ Dharaṇikośa 26.3.19
- कोषकल्पतरु रजकरजकः शुकेऽप्यथो ना यष्ट्याह्वे मधुपर्णिकायाम् । मधुकः पक्षिविशेषे वन्दिविभेदे च पुंलिङ्गः ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.27
- कोषकल्पतरु वचामधौ( ? )शुद्धे परवत् स्त्री तु रुचिः स्यादभिष्वङ्गे । शोभामयूखवाञ्छा- स्ववकाशे तु द्वयोर्वीचिः । स्वल्पतरङ्गे च सुखे- ऽथाभिनये सीवनद्रव्ये । नारीन्द्रिये च सूची शचीन्द्रपत्नी शतावर्याम् । काञ्ची देशविशेषे गुञ्जायां मेखलायां च । षड्ग्रन्थासारिकयो- र्वचा स्त्रियां स्याच्छुके पुंसि ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.5.7
- कोषकल्पतरु कीरकीरः शुके स्यादपि देशवाची गौरस्तु पीतारुणपाण्डुरेषु । शुद्धे च वाच्ये सितसर्षपाष्ट- वर्षातनूजेन्दुषु संप्रदिष्टः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.21
- कोषकल्पतरु वक्रनक्रशुके खले पुंसि च वक्रनक्रः कटंभरा स्यात्सरणौषधौ च । गजाङ्गनायां च कलाम्बिकायां मूर्वासु गोलासु पुनर्नवायाम् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप कीरकीरः शुके द्वयोर्देशे कश्मीरेषु नृभूमनि । क्षीरं क्ली सलिले दुग्धेऽन्येऽर्धर्चादिष्वधीयते ॥ २१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.214
- नानार्थार्णवसंक्षेप दण्डिन्दण्डी पुंसि यमे द्वाःस्थेऽप्यथ दण्डवति त्रिषु । द्वे शुके द्वे तु दंष्ट्री स्यात् सर्पे ग्राहाख्ययादसि ॥ ५८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.584
- नानार्थार्णवसंक्षेप वाग्मिन्शुके तु द्वे अथो वाली पुमान् सुग्रीवपूर्वजे । अश्विन्याख्ये तु नक्षत्रे वालिन्यौ (तु?स्तः) स्त्रियावथ ॥ १२४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1248
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रीमत्वृक्षयोर्गुग्गुलौ द्वे तु शुके लक्ष्मीवति त्रिषु । शीवा त्वजगरे द्वे स्यात् सर्प इत्यपरे पुनः ॥ १३७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1378
- नानार्थार्णवसंक्षेप दरणद्विधाभावे शुके तु द्वे दण्डकस्त्वस्त्रियामयम् । समासप्रायवाक्ये स्यादुत्कृतेरधिकेषु च ॥ ९०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.900
- नानार्थार्णवसंक्षेप दुग्धाशिन्स्त्री तु द्यूतशलाकायां द्वे तु कीटान्तरे भवेत् । दुग्धाशी तु शुके द्वे स्यात् क्षीराशिनि तु भेद्यवत् ॥ ९५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.952
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेधाविन्मेधावी तु शुके द्वे स्यान्मेधावति तु भेद्यवत् । मैथिलस्तु प्रदोषे ना जनकाख्ये च राजनि ॥ १४५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1451
- नानार्थार्णवसंक्षेप रजकत्रिषु त्वास्वादिते चैव स्वर्णादिखचितेऽपि च । वस्त्रनिर्णेजके तु द्वे शुके च रजकस्त्रि तु ॥ १४८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1484
- नानार्थार्णवसंक्षेप जैवातृकअश्वे द्वे कुटिले तु त्रिरथ जैवातृकः पुमान् । चन्द्रे च परिखायां च परिघेऽथ द्वयोः शुके ॥ २४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.246
- नानार्थार्णवसंक्षेप फलाशनशुके पूर्ववदत्रापि पाटल्यां तु फलेरुहा । स्त्री ना तु तालवृक्षे स्याद् वन्धुजीवः पुनर्नरिः ॥ ४१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.417
- परमानन्दीयनाममाला कविकविर्मुनौ विधौ शुके हयोपकरणेऽपि च । लोहपृष्ठे यमे कङ्को द्विजलिङ्गोपजीविनि ॥ ११० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.110
- परमानन्दीयनाममाला हारीकपोलावयवे हारी शुके हारान्वितेऽपि च । हरित्तृणान्तरे वर्णभेदे दिश्यपि कथ्यते ॥ ३७७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.28.377
- शारदीयाख्यनाममाला हरिश्रीसिंहे च कपौ शुके हरिहरे चामीकरे भार्गवे चन्द्रेभे कविराजवाजिवहने वंशे यमे पारदे । नागे वर्णसमीरणेऽपि दहने स्कन्दे च संक्रन्दने मार्तण्डेऽशनिपन्नगेश्वरदिने खड्गे हरिः कीर्तितः ॥ १२८ ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.128
- शब्दरत्नावली रुचापिचुर्ना दैत्यभित्कुष्ठभेदयोः कर्षतूलयोः । मोचः शोभाञ्जने मोचा शाल्मलीरम्भयोः स्त्रियाम् ॥ रुचिर्दीप्तौ च शोभायामभिलाषाभिषङ्गयोः । रुचा रुग्दीप्तिशोभेछाशारिकाशुकवाक्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.8
- शब्दरत्नावली मेधाविन्मालुधानी लताभेदे सर्पभेदे भवेत्पुमान् । मेधाविनी स्त्रियां लाक्ष्याशुके ना तद्वति त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.119
- शब्दरत्नावली कीरऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7
- शब्दरत्नावली हरिहंसकोकिलसिंहाश्वकपिभेदेशुकाहिषु । लोकान्तराग्निकृष्णेषु शिवे ना पिङ्गले त्रिषु ॥ हारः पुमानुरोभूषायुद्धमुक्तावलीषु च । हारि युद्धादि भङ्गेषु स्त्री पान्यसन्ततिवन्धयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.50
- शब्दरत्नावली कुमारकुमारः स्कन्दशुकयोर्युवराजाश्ववारयोः । बालके वरुणे पुंसि क्लीबं स्याज्जात्यकाञ्चने ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.64
- वैजयन्ती हरिसूनं पुष्पे सुतायां स्त्री स्नेहोऽस्त्री द्रवहार्दयोः । विष्णुचन्द्रेन्द्रवातार्कयमाश्वांशुशुकाग्निषु ॥ ९९ ॥ Vaijayantī 6.5.99