श्येन
śyenaपुं · masc.In 15 kośas: 20 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकः शशी ।मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरस्तथा ॥ ४७ ॥श्येनो वज्रं मृगश्छागो नन्द्यावर्तो घटोऽपि च ।कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतां ध्वजाः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चिल्लः शकुनिरातापी श्येनः पत्त्री शशादनः ॥ १३३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पारावतः कलरवः कपोतोऽथ शशादनः ॥ १४ ॥पत्री श्येन उलूकस्तु वायसारातिपेचकौ ।दिवान्धः कौशिको घूको दिवाभीतो निशाटनः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पक्षैराधूसरैर्हंसाः कलहंसा इति स्मृताः ।प्रोच्यन्ते प्राचिकाः श्येनाश्चटिकाः क्षुद्रपक्षिकाः ॥ २५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः क्षिप्रः श्येनः सपर्णिकः ।वाचालमुखराशारिकोयष्टिः शेखरीति च ॥ २९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गृध्रस्तु पुरुषव्याघ्रो दूरदर्शी सुदर्शनः ।शशादनो वर्तुलाक्षः श्येनोऽपि च निगद्यते ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्रध्नः पतङ्गो हेषी स्यात्सुपर्णः श्येन इत्यपि ।वीतिः सप्तिर्दधिक्रावा वातस्कन्धार्थ इत्यपि ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि संघातचारी स्यात् मेरुतुण्डो महाखगः ।श्येनस्तरस्वी दाक्षाय्यो दूरदर्शी शशादनः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वदात उज्ज्वलः श्येतः श्येनः स्याच्छुभ्रमव्ययम् ।अवदातः सितो गौरो विज्ञेयश्चार्जुनः पुनः ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रूपे चाक्षुषमब्ज इत्यनुभवेर्वर्योपि(?) वर्णो स्त्रियांश्वेतादित्रिषु तद्युतेष्वथ सितः शुक्लोऽवदातः शुचिः ।श्येनः शुभ्र-वलक्ष-शुद्ध-धवलाः श्वेतश्च गौरोऽर्जुनःस्यादस्मिन्खरु-पाण्डरौ च विशदः शौक्लं तु भावेऽन्तिमे ॥ २६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderविadj.
श्येन आपतिकः पत्री शशादी प्राचिका स्त्रियाम् ।पक्षिणा येन गृह्यन्ते पक्षिणोऽन्ये स दीपकः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शशादनः श्येनचिल्लावातापी शकुनिश्च सः ।दूरदृग्गृध्रदाक्षाय्या रक्ततुण्डशुकौ समौ ॥ २३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
श्येनः पत्री कपोतारीः पतद्भीरुः शशादनः ।पेचको बायसारातिर्दिवाभीतिर्निशाचरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शितिः श्वेतः श्येतः श्येनः शुभ्रिः शुभ्रश्च पाण्डुरः ।पाण्डुर-पाण्डू गोराप्तो गौरः पीतेऽरुणेऽप्यमू ॥ १५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्ये (wrong syllable); pāda 3, syllable 2 ण्डु (wrong syllable)
genderविadj.
व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः श्येनः क्षिप्रः सुपर्णकः ।श्येनी तु प्राचिका दार्वाघाटस्तु शतपत्रकः ॥ ७९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जीवंजीवो जीवजीवः श्येनः पत्री शशादनः ।जलरङ्कुस्तु नत्यूहो दात्यूहः कलकण्ठकः ॥ ७९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सत्यश्रवाः सप्तवध्रिः प्रियमेधः प्रतर्दनः ।श्येनो मेध्यातिथिः शंयुः प्रगाथः शकटायनः ॥ १७६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलविंकस्त्वसौ पीतमुण्डः श्यामा तु पोतकी ।व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः क्षिप्रः श्येनः सुपर्णकः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गृध्रस्तु पुरुषव्याघ्रो दूरदर्शी सुदर्शनः ।दाक्षाय्यश्चाप्यथ श्येनो वर्तुलाक्षः शशादनः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्येन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पत्रिन्[श्येनाख्यो विहगः पत्री ?] पत्रिणौ शरपक्षिणौ । शाखिनः स्युः तुरुष्काख्या जना वृक्षाश्च शाखिनः ॥ Dharaṇikośa 19.2.11
- कोषकल्पतरु पत्रिन्पत्री खगे श्येनशरद्रुमेषु स्यात्सायके स्यन्दनसंस्थिते वा । वज्री शरेऽश्वे षडभिज्ञ इन्द्रे विहंगमे कोकभुजंगयोस्तु ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप पत्त्रिन्पत्त्री पुंसि शरे द्वे तु श्येने सर्वखगेष्वपि । पत्त्रिणी तु स्त्रियां पत्न्याः कनिष्ठस्वसरि स्मृता ॥ ७४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.741
- नानार्थार्णवसंक्षेप बध्निप्राणनार्थकधातौ च दैत्यभेदेऽथ नृस्त्रियोः । देवतार्चनतूर्येऽथ बध्निर्द्वे श्येनकाकयोः ॥ ८३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.839
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्राचिकाप्राचिका तु भवेत् तत्र या भवेद्वनमक्षिका । श्येनासंज्ञविहङ्गे च पालङ्क्यां तु प्रकीर्तिता ॥ ५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप आपतिकपादोष्णके वणिजि च द्वे तु श्येनमयूरयोः । पुंसि कालेऽथापदिको वणिजि त्रि पुमान् पुनः ॥ ६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप मर्मरीकशिरःस्नेहे नपि त्वेतद् दधिमण्डेऽथ पुंसि सः । मर्मरीकोऽनले शूरे द्वे तु श्येनेऽथ सा स्त्रियाम् ॥ ४८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.485
- परमानन्दीयनाममाला पत्रिन्पत्राणां निचये योग्ये पत्री बाणे खगे रथे । श्येने पालिः स्मृता सेतौ कर्णपाल्यां स्थितौ ततौ ॥ २८९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.289
- शब्दरत्नावली पत्रिन्तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः । दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥ दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् । दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥ दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च । दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥ देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः । अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे । धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥ धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके । धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥ धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् । धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥ धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः । नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥ नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे । नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥ नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे । अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥ निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे । निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥ पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् । स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥ प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु । एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥ पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे । प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥ प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् । पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥ पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः । स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥ पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु । पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.57
- शब्दरत्नाकर पत्रीपायो वयसि बाहुल्ये तुल्यानशनमृत्युषु । पतिः स्वामिनि पत्यौ च पत्री श्येनपृषत्कयोः ॥ १९५२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1952
- शब्दरत्नाकर पुङ्खपुङ्खः श्येने शराङ्गे च पविर्वज्रसमीरयोः । पशुरज्ञगवाद्योः स्यात् परोऽरिपरमात्मनोः ॥ १९५७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1957
- वैजयन्ती पत्रिन्पीयुः काल उलूके च पीलुः काण्डे गजे द्रुमे । पुण्ट्राः कृमीक्षुतिलकाः पत्री श्येने शरे खगे ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 6.1.32