जङ्गल
jaṅgalaक्ली · neut.In 10 kośas: 13 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
रक्तं रुधिरमाग्नेयं विस्रं तेजोभवं रसात् ।शोणितं लोहितमसृक्वासिष्ठं प्राणदासुरे ॥ ६२१ ॥क्षतजं मांसकार्यस्त्रं मांसं पललजङ्गले ।रक्तात्तेजोभवे क्रव्यं काश्यपं तरसामिषे ॥ ६२२ ॥मेदस्कृत्पिशितं कीनं पलं पेश्यस्तु तल्लताः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
पिशितं तरसं कीनं मेदस्कृत्काश्यपं तथा ।जरूथमुद्धसं तेजोभवं जङ्गलमस्त्रियाम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ताम्बूलकेवल-दलामलयुक्तमालंस्युश्चक्रवालहरितालमहाबलानि ।नाभीलवद्बिदलजाङ्गुलजङ्गलोल-माभीलवद्दलशले च महाबलं च ॥ १३ ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
शुक्रो मासे दहनेविष्टरमतरौ दलः पर्णे ।तुषवह्नौ तु कुकूलोजङ्गलमुदितं तथा मांसे ॥ ६४ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
निर्जलो जङ्गलो देशः कच्छोऽनूपोऽम्बुमान्स्मृतः ।कृष्णमृ[20]त्कृष्णभूमः स्यात्कुमुद्वान्कुमुदालयः ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पललं जङ्गलं क्रव्यं मांसं स्याद्रक्तसंभवम् ।काश्यपं रक्ततेजोऽपि मेदस्कृत्तरसं तथा ॥ २७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दायस्वौ स्वापतेयार्थे व्रते कृच्छ्रोऽपि दृश्यते ।पिटकायां पिटो मांसे जङ्गलः पुंनपुंसकः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
गुडयुक्ते च मैरेयो मेराधा(था?)सव इष्यते ।पक्वेक्षुरसमद्येऽथ जङ्ग(ग?)लः शीधु मेदकः ॥ ६२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आमिषं पिशितं मांसं पलं क्रव्यं च जङ्गलम् ।रुधिरं शोणितं रक्तमस्रं क्षतजमप्यसृक् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जङ्गलं लेपनं कीनमुद्धसं तरसं तथा ।उद्धः रक्तभवं क्रव्यमाऽऽरटं च समारटम् ॥ १००३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जङ्गलो जाङ्गलो देशो जलं विना च निर्जलः ।अनूपश्चाऽम्बुमान् देशः स स्याद्यत्र जलं बहु ॥ १६२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विषयः पुंस्त्रियोर्नीवृदुपोपातस्तु वर्तनम् ।जाङगलो निर्जले देशे जाङगलो जडभूयसि ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
कपिले वाच्यवत्स्त्री तु कुमुदद्विपयोषिति ।वेश्याविशेषेऽथानम्बुदेशे स्याज्जङ्गलस्त्रिषु ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअनम्बुदेश
मांसे त्वस्त्री मङ्गलोऽस्त्री शुभे सर्वार्थरक्षणे ।स्त्री गौरीसितदूर्वार्थः पुंस्यङ्गारकनामसु ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमांस
doubtful
जङ्गल as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कुरुभर्त्तर्यपि स्यात्तु चरुर्नृलिङ्गो हव्यान्नतद्भाण्डगतः कुरुस्तु । हरे च कूरे नरि राजभेदे पुंभूम्न्यसौ जङ्गलवाचकश्च ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.64