रुधिर
rudhiraक्ली · neut.In 16 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 20 as a meaning of another word.
रक्तं रुधिरमाग्नेयं विस्रं तेजोभवं रसात् ।शोणितं लोहितमसृक्वासिष्ठं प्राणदासुरे ॥ ६२१ ॥क्षतजं मांसकार्यस्त्रं मांसं पललजङ्गले ।रक्तात्तेजोभवे क्रव्यं काश्यपं तरसामिषे ॥ ६२२ ॥मेदस्कृत्पिशितं कीनं पलं पेश्यस्तु तल्लताः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रुधिरेऽसृग्लोहितास्ररक्तक्षतजशोणितम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षतजं लोहितमस्रं रुधिरमसृक् शोणितं च रक्तं स्यात् ।अस्थीनि धातुकीकसकुल्यानि भवन्ति तुल्यानि ॥ ६३२ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
स्यादस्रं रुधिरं शोणं वर्मजं लोहलोहिते ।कीलालं क्षतजं विस्रमसृक् चर्मसमुद्भवम् ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चेलं निवसनं वासक्षीरमम्बरमंशुकम् ।वस्त्राद्यन्तः दिगाद्यादिसंज्ञितो वृषभेश्वरः ।कुङ्कुमं रुधिरं रक्तं कस्तूरी मृगनाभिजम् ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मर्म कोषं च कलहं परिवादं छलं नयेत् ।शोणितं लोहितं रक्तं रुधिरं क्षतजासृजम् ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आमिषं पिशितं मांसं पलं क्रव्यं च जङ्गलम् ।रुधिरं शोणितं रक्तमस्रं क्षतजमप्यसृक् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आग्नेयं रुधिरं रक्तं रसतेजश्च लोहितम् ॥ १००० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रुधिरासृक् पलङ्कारमस्रं क्षतजरोहितम् ।लोहितं शोनितञ्चेति रक्तं रङ्गकमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रुधिरो लोहिताङ्गोऽथ सौम्यश्चान्द्रमसायनिः ।रौहिणेयो बुधः शक्रसचिवस्तु बृहस्पतिः ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिशितपलपललतरसक्रव्यामिषजाङ्गलानि मांसे स्युः ।असृगस्ररुधिरलोहितरक्तक्षतजास्रशोणितं तु समम् ॥ १११३ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
क्रोधिनी च भुजङ्गेशो वाली रुधिर-पावकौ ।रोचिष्मान् दक्षिणांशश्च रुचिरो रेफ ईरितः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्षको रुधिरो भौमः प्रव्यालोऽप्यथ र्हषुलः ।बुधः श्यामांग एकांगः सौम्यश्चान्द्रमसायनिः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
रुधिरं लोहितं रक्तमस्रं क्षतजमासुरम् ।रोक्यं शोध्यं मांसकरं रसतेजो रसोद्भवम् ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ क्लीबेऽभिधानानि सर्वाणि कुमुदस्य हि ।रजतेऽतिदिशन्त्यार्या रुधिरस्य तु कुङ्कुमे ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुङ्कुम
गमनोत्सवयोर्यात्रा रुधिरं कुङ्कुमेऽपि च ।वृक्षभित्पापयो रोध्रो दैत्यभेदे मृगे रुरुः ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुङ्कुम
रुधिर as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कीलालअकार्ये गुह्ये कौपीनं कीलालं रुधिरे जले । कुकूलं शङ्कुमद्गर्ते तुषाग्नौ च निगद्यते ॥ ८३० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.830
- धरणिकोश लोहितलोहिते रुधिरकुङ्कुमे स्मृते लोहितौ नदविशेषभूमिजौ । लोहितं क्षतजतुल्यवर्णके लोहितश्च भुजगेऽसुरान्तरे ॥ Dharaṇikośa 15.3.29
- धरणिकोश कषायकषायो रुधिरे विष्टे रसभेदे सुगन्धिके । क्वाथे द्रव्येऽङ्गरागे च श्योनाके चेति सप्तसु ॥ Dharaṇikośa 25.3.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप अस्रआपाण्डुतिक्ते मधुनि वैराग्ये त्वर्दमामनत् । शण्डे पुंसि तु गत्यादावस्रं तु रुधिराश्रुणोः ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप आस्रत्रिषु तद्भवतत्साधुतद्धितक्षेप्यवस्तुषु । आस्रं क्ली रुधिरे बाष्पे कचे ना त्र्यस्रयोगिनि ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप रक्तरुधिरे कुङ्कुमे ताम्रे स्त्रीपुष्पे रागवस्तुनि । पत्त्राङ्गाख्ये पुमांस्त्वेष रोहीतक इति श्रुते ॥ १०८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1082
- नानार्थार्णवसंक्षेप कीलालब्रह्मास्ये च वने चाथ कीलालं रुधिरे जले । अन्ने पक्कान्ननिःष्यन्देऽप्यमृते रभसोऽपठीत् ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप अङ्कुरअङ्कुरस्त्वस्त्रियां बीजप्ररोहे किञ्च शाखिनाम् । प्रतानभेदे क्लीबं तु रुधिरे रोम्णि वारिणि ॥ १२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.129
- नानार्थार्णवसंक्षेप आग्नेयसंवत्सरे च क्लीबं तु रुधिरेऽप्युत्तरायणे । दशाहकार्यश्राद्धे च त्रेतायां तु युगे स्त्रियाम् ॥ १७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.173
- नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मजआत्मजो मन्मथे पुंसि रुधिरे क्ली मनस्यपि । द्वे तु पुत्रे स्वजे तु त्रिरायुधं तु जले नपि ॥ १९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.191
- नानार्थार्णवसंक्षेप तेजनीरुधिरे च विचार्य तु सूत्रकारप्रयोगगम् । दृषंट न तेजनीदन्तादिति (?) यत् तदा न ना ॥ ८८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.888
- नानार्थार्णवसंक्षेप लोहितलोटना तु स्त्रियां सानुसारवाचि नपि स्वदः । विलोटने लोहितं तु रुधिरे क्ली द्वयोः पुनः ॥ १५७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1578
- शब्दरत्नावली अङ्गजअण्डजः स्यान्मृगमदे सरटे पक्षिमत्स्ययोः । अङ्गजं रुधिरे ना तु कामे पुत्रे मदे कचे ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.19
- शब्दरत्नावली कीलालकिहालस्ताम्रकलसे तथा लोहमलेऽस्त्रियाम् । कीलालं रुधिरे तोये पीयूषे च मधुन्यपि ॥ कुशलं शिक्षिते क्षेमे पर्याप्तौ सुकृते त्रिषु । कुवलं तूत्पले मुक्ताफले च बदरीफले ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.53
- शब्दरत्नाकर अस्त्रअस्त्र आस्र उभौ क्लेशे क्लीबे तु रुधिराश्रुणोः । अन्तोऽस्त्र्यवसिते प्रान्ते निश्चये चरमे मृतौ ॥ १८६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1868
- त्रिकाण्डशेष अङ्कुरअङ्कुरो रोम्नि रुधिरे वारिण्यभिनवोद्भिदि । अमरा नाभिनालायां गुडूच्यामप्यथाम्बरम् ॥ ३२६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.326
- त्रिकाण्डशेष अस्रनाकेऽतिगन्धद्रव्ये च स्यादऽस्रं रुधिराश्रुणोः । प्रस्तावेऽवसरो वर्षे चौष्ठे नीचेऽपि चाधरः ॥ ३२७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.327
- वैजयन्ती अस्त्रअस्त्र आस्रश्च पुंलिंगौ क्लेशे क्ली रुधिरेऽश्रुणि । आद्यो मुख्ये धातृपूर्वेष्वामोऽपक्वेऽपि रुज्यपि ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.5.7
- वैजयन्ती कीलालकारणं हेतुवधयोः कारकं हिंसकेपि च । कीलालं रुधिरे तोये कुहरं गह्वरे बिले ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.3.7
- वैजयन्ती अङ्गजअंगजो ना सुतेऽनंगे क्ली रोगे रुधिरेऽपि च । न ना कवाटे क्ली लोहे सोमे स्यादररः पुमान् ॥ १० ॥ Vaijayantī 7.5.10