प्रमद

pramadaपुं · masc.

In 12 kośas: 9 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.246 · p. 17

आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसम्मदाः ।आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ह (wrong syllable)

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह कालवर्गः Amarakośa 1.4.39

मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।

अनुष्टुप्

मुद्स्त्री प्रीतिस्त्री प्रमदपुं हर्षपुं प्रमोदपुं आमोदपुं सम्मदपुं आनन्दथुपुं आनन्दपुं शर्मन्क्ली शातक्ली सुखक्ली

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.123 · p. 15

प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥

अनुष्टुप्

प्रमोदपुं प्रमदपुं हर्षपुं प्रीतिस्त्री उत्कर्षपुं उद्धवपुं सम्मदपुं मुद्स्त्री आनन्दपुं शर्मन्क्ली जोषक्ली शम्क्ली सुखक्ली

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ परमात्मवर्गः Koṣakalpataru 1.1.44 · p. 6

आनन्द आनन्दथु-हर्ष-तोषाःआमोद-मोदौ प्रमद-प्रमोदौ ।स्युः सम्मदाह्लादमनःप्रसादाःमुत्प्रीतिवन्निर्वृतिरेवमेव ॥ ४४ ॥

इन्द्रवज्रा

आनन्दपुं आनन्दथुपुं हर्षपुं तोषपुं आमोदपुं मोदपुं प्रमदपुं प्रमोदपुं संमदपुं आह्लादपुं मनःप्रसादपुं मुद्स्त्री प्रीतिस्त्री निर्वृतिस्त्री

genderपुंmasc.

नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 109 · p. 54

खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥

अनुष्टुप्

खेदपुं द्वेषपुं अमर्षपुं रुष्स्त्री कोपपुं क्रोधपुं मन्युपुं हर्षपुं प्रमोदपुं प्रमदपुं मुद्स्त्री तोषपुं आनन्दपुं उत्सवपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.217 · p. 31

रोमोद्गमस्तूद्धुषणं कथितः कण्टकोऽपि च ।आनन्दः प्रमदो हर्षानन्दथू प्रतिसम्मदौ ॥ २१७ ॥

अनुष्टुप्

रोमोद्गमपुं उद्धुषणक्ली कण्टकपुं आनन्दपुं प्रमदपुं हर्षपुं आनन्दथुपुं प्रीतिस्त्री संमदपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.466 · p. 58

ह्लादो हर्षः प्रमोदश्च प्रमदो मुच्च सम्मदः ।आनन्दाऽऽनन्दथूः प्रीतिः आमोदश्चापि कथ्यते ॥ ४६६ ॥

अनुष्टुप्

ह्लादपुं हर्षपुं प्रमोदपुं प्रमदपुं मुद्स्त्री सम्मदपुं आनन्दपुं आनन्दथुपुं प्रीतिस्त्री आमोदपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि द्वितीयः काण्डः Śabdaratnākara 2.124 · p. 187

कुटारिका कटिकाऽवाद्, ह्लादे मोदः प्रमोदयुक् ।मुदाऽऽमोदौ प्रमदश्च सम्मदोऽपि मदो मुदा ॥ १२४ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 टि (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 म (wrong syllable)

कुटारिकास्त्री कटिकास्त्री मोदपुं प्रमोदपुं मुदास्त्री आमोदपुं प्रमदपुं संमदपुं मदपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण चित्ताध्यायः Śabdaratnākara 1.9.283 · p. 38

पुण्यपापे त्रिषु द्रव्ये तद्वच्छिवशुभादि च ।प्रमोदमोदप्रमदसंतोषामोदसम्मदाः ॥ २८३ ॥

अनुष्टुप्

पुण्यवि पापवि प्रमोदपुं मोदपुं प्रमदपुं संतोषपुं आमोदपुं संमदपुं

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास दार्धश्लोकः Dharaṇikośa 17.2.8 · p. 95

प्रमदा कामिनी मत्ता प्रमदो हर्ष उच्यते ।अर्बुदो मांसकीले तु संख्याभेदेऽपि चार्बुदः ॥

अनुष्टुप्

meaningsहर्ष

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ दान्ताः Koṣakalpataru 6.19.30 · p. 235

मत्ते च हर्षे प्रमदः स्त्रियां स्त्रीव्यक्ते सिते स्याद्विशदोऽथ वैद्ये ।स्याज्जीवदो द्विष्यथ वालिसूनौस्यादङ्गदो बाहुविभूषणेऽन्त्ये ॥ ३० ॥

इन्द्रवज्रा

meaningsमत्त हर्ष

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1109 · p. 144

स्त्रीविशेषे परे प्राहू रभसस्तूत्तमस्त्रियाम् ।ना तु हर्षे समासार्थलिङ्गान्यूह्यानि नप् पुनः ॥ ११०९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsहर्ष

doubtful

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश दान्ताः Śabdaratnāvalī 7.18.17 · p. 230

निषादः स्याचु चण्डाले धीवरस्वरभेदयोः ।प्रमदोत्तमकायायां पुमान् सम्मदमत्तयोः ।प्रसादोऽनुग्रहे काव्यगुणे स्वास्थ्ये प्रसादिते ॥

अनुष्टुप्

meaningsसम्मद मत्त

प्रमद as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश कौतुककौतुकं महकुतूहलयोस्तन्मङ्गलप्रमदयोश्च वदन्ति । पूर्वपूर्वमुपदेशरसेन ख्यापितेऽप्यथ च कौतुकमाहुः ॥ Dharaṇikośa 1.3.8
कोषकल्पतरु हन्तसंतोषसंबोधनविस्मयानु- कम्पाविषादेषु च तत्प्रदिष्टम् । हन्त प्रदाने प्रमदे दयायां खेदे तथा[244a]वाक्यमुखे वदन्ति ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 5.1.92
कोषकल्पतरु प्रीतिवीतिर्गतौ चाथ नये च नीतिः प्राप्तावपि स्यादथ वृत्तभेदे । गानेऽपि गीतिः प्रमदे तु हार्दे योगान्तरे प्रीतिरनङ्गपत्न्याम् ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.54
कोषकल्पतरु नन्दिबिन्दुः पुमान्विप्रुषि दन्तघाते त्रयेऽधिगन्तर्यथ कन्दुरुक्ता । भोगालये स्वेदनिकागतोऽपि स्त्रीपुंसलिङ्गेऽप्यथ बन्धनेऽन्दूः भूषाभिदि स्त्री प्रमदे तु नन्दि- र्द्यूताङ्गके स्त्रीशगणे तु पुंसि ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.19.26
कोषकल्पतरु प्रह्लादप्रह्लादः प्रमदे तथा दितिसुते दायाद उक्तः सुत- ज्ञात्योच्छाग बिडाल केकिषु पुनर्मेनाद उक्तो बुधैः । वृद्ध्याजीवनके कुसीद * * * त्रय्यां कुसीदप्रदे गोविन्दो गरुडध्वजे सुरगुरौ गोष्ठाधिपे वाच्यवत् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.19.35
कोषकल्पतरु वृद्धिभेदे स्यान्नरि संधिः सुरङ्गिकायां च भग्नसंश्लेषे । वृद्धिस्त्वृद्धौ प्रमदे कलान्तरे वर्धने च स्त्री ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.20.61
कोषकल्पतरु कल्लोलकासीसके चासनपर्णिकायां शीतेऽन्यवत्स्यात्प्रमदे तु शत्रौ । कल्लोल उल्लोलकवाचकश्च ज्योत्स्न्यां पटोलो द्वितयेऽम्बरे ना ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.36
कोषकल्पतरु संहर्षअभ्यासवस्तुन्यपि कार्मुकस्य वदन्ति सन्तः किल कर्षणेऽपि । स्पर्धाप्रसङ्गप्रमदेषु पुंसि संहर्षं उद्धर्ष इहातिहर्षे ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.30.60