कोप
kopaपुं · masc.In 17 kośas: 15 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 38 as a meaning of another word.
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोपक्रोधामर्षरोषप्रतिघा रुट्क्रुधौ स्त्रियौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोपः क्रोधस्तथामर्षो रोषः प्रतिघ उच्यते ।तृषितस्तर्षितः प्रोक्तः पिपासुश्च पिपासितः ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्युश्च शोकः खेदश्च क्रोधः कोपश्च कथ्यते ।वर्षक्षमा तितिक्षा स्यात् असूया दोषदृग्गुणे ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुषा क्रुधा क्रुच्च मन्युः क्रोधः कोपोऽप्यमर्षवत् ।रोषश्च प्रतिघो भामोऽथ स्त्रियां कियदेतिका ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उग्रा रौद्री भैरवीति विशेष्यं यदि कामिनी ।रोषामर्ष-क्रोध-कोप-प्रतिघाः क्रुध्-क्रुधा-रुषाः ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उन्मार्गगामिता कोपः परस्थानगतिः पुनः ।प्रसरः स्थानसंस्थानं व्याप्तिर्या परवेश्मनाम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषादस्त्ववसादः स्यात्सादोऽपि च विषण्णता ।शोकः शोचनखेदौ शुक् क्रोधः कोपक्रुधारुषाः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोपः क्रोधोऽमर्षरोषौ प्रतिघो मन्युरुट्क्रुधः ।ईर्षासूयाभिषङ्गश्च संरम्भोऽक्षान्तिरक्षमा ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ स्यात् शोचनं शोकः शुक् खेदश्च रुषा तथा ।रुट् रोषो प्रतिघः कोपः क्रुत् क्रोधश्च तथा क्रुधा ॥ ४३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्युः शोकःस्त्रियां शुक् च शुचा निःशम इत्यपि ।पश्चात्तापोऽनुतापश्च विप्रतीसार इत्यपि ।कोपः क्रोधः क्रोधाभीमः आमर्षः प्रतिघोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
उल्लासिका स्यादुत्कण्ठारतिरुत्कालिका च सा ।अमर्षप्रतिघक्रोधकोपरोषाः स्त्रियौ परे ॥ ९७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रोधः कोपः क्षकारश्च आत्मा स्त्री कामरूपकः ।संहारो नारसिंहोऽथ महातेजो युगान्तकः ।क्षयः संवर्तकः प्रोक्तः सर्वज्ञः क्षेत्रपालकः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोकस्तु मन्युरुत्खेवदः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने ।क्रोधः कोपोऽमर्षरोषौ रुषा रुट्क्रुत्क्रुधाः स्त्रियः ॥ १८३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रोषयति रोषयतेक्रुध्यति कुप्यति हृणीयते तद्वत् ।भामयति भामते स्या-द्वक्षति गुध्नाति चण्डते तत्र ॥ १४ ॥
metre not recognised
doubtful
स्याद्रोटयति च कोपेसहति तु सहते तितिक्षते** ।क्षाम्यति मर्षयति स्या-न्मृष्यति मर्षति च मृष्यते तद्वत् ॥ १५ ॥
metre not recognised
meaningsरोटयति
अभेः स्नाने सुनोतिः स्यात्स्वार्थेऽथोदः स उद्धवे ।कोपेच्छाप्रसवोत्सेके प्रारम्भे प्रपरो मतः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रसुनोति
कोप as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आःआ प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्येऽप्यास्तु स्यात्कोपपीडयोः । Amarakośa 3.3.468
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) मन्युत्वाष्ट्रे तमसि शत्रौ च वृत्रशब्दस्त्रिषु स्मृतः । मन्युर्दैन्ये क्रतौ कोपे नाडीस्वर्गक्षितिष्विडा ॥ ८४६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.846
- धरणिकोश गर्जनक्रन्दने रोदनाह्वाने मेहने मूत्रशेफसी । लङ्घनं क्रमणे ग्लानौ गर्जनं ध्वनिकोपयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.15
- धरणिकोश आवेशनआवेशनं प्रवेशे स्यात्कोपे शिल्पिगृहेऽपि च । निर्वासनं मारणके नगरादेर्बहिष्कृतौ ॥ Dharaṇikośa 19.2.81
- धरणिकोश मत्सरमत्सरः कृपणे कोपे मक्षिकापि च मत्सरा । असोढा परसंपत्तेर्मात्सर्यमपि मत्सरः ॥ Dharaṇikośa 26.3.33
- धरणिकोश तमिस्रतमिस्रं तिमिरे प्रोक्तं तमिस्रं कोपवाचकम् । तमिस्रा तामसी [88]रात्री तमिस्रा च तमस्ततिः ॥ Dharaṇikośa 26.3.40
- धरणिकोश आस्तुसु पूजायां तथाधिक्ये आस्तु स्यात्कोपपीडयोः । [शनैः] शनैश्चरे स्वैरे नीचैः स्वैराल्पयोः स्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 34.20.1
- कोषकल्पतरु आयस्यतिकोपे चाङो यस्यतिः स्यादुदस्तूद्यम ईरितः । समो नियमनेऽथ स्यात्संस्कृतौ प्रतितो यतिः ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 3.5.50
- कोषकल्पतरु आस्आस्ताप-कोपयोरां[243a]तु स्मृति निश्चयार्थकम् । इ संबुद्धावमर्षोक्तौ विषादे च प्रकीर्तितम् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.77
- कोषकल्पतरु ईई दुःख-चिन्ता-कोपेषु उ संबुद्धौ रुषोदिते । वाक्यारम्भे रुषोक्तावू ऋ वाक्ये कुत्सनेऽपि च ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 5.1.79
- कोषकल्पतरु गर्जनन्यासे लिपेर्वाद्यगतं च तद्व- त्स्याद्योजनं क्रोशचतुष्टयेऽपि । योगे परात्मन्यथ गर्जनं स्या- त्कोपे च हस्त्यम्बुदवाद्यशब्दे ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.59
- कोषकल्पतरु खष्पकल्पस्तु शास्त्रे प्रलये च युक्ते विधेर्दिने पुष्पवतोः पपीः स्यात् । कस्तूरिकायां तु तथाभिमाने दर्पोऽथ कोपे च हठे च खष्पः ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.22.6
- कोषकल्पतरु शरुस्यात्पिङ्गले वाच्यसमोऽथ शिग्रुः शोभाञ्जने स्त्रीरहितश्च शाके । शरुस्तु कोपे कुलिशे च पुंसि स्वरुर्मखे यूपकृपाणयोश्च ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.62
- कोषकल्पतरु तमिस्रतमिस्रं तमःकोपयोः पुंसि हीनं स्त्रियां तत्ततौ कृष्णपक्षस्य रात्रौ । कलत्रं पुनर्दुर्गभूमौ नृपाणां गृहिण्यां करौ पण्डितैरुक्तमेतत् ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.76
- कोषकल्पतरु हशंभौ शूले कोपे दारुणि हस्ते च कारौ हः ॥ Koṣakalpataru 6.32.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप भवकोपेऽथ भवितर्येष त्रि भण्डं तु नपुंसकम् । कोशस्थेऽर्थे धनवतां हास्यकारिणि तु त्रिषु ॥ ८८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.883
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यसनव्यसनं सक्तिविपदोर्दैवानिष्टफलेंऽहसि । पैशुन्यादौ च कोपार्थे मृगयादौ च कामजे ॥ ७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप मत्सरमत्सरा तु स्त्रियामाह मक्षिकायां पुमान् पुनः । भवेत् परशुभद्वेषे लोभे कोपेऽजयोऽपठीत् ॥ १३२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1327
- नानार्थार्णवसंक्षेप मन्थरना तु बाधे बले कोपे मन्थदण्डेऽप्यथो नपि । कुसुम्भ्यां मन्थरा तु स्त्री कैकेय्याश्चेटिकान्तरे ॥ १३४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1348
- परमानन्दीयनाममाला आअः कृष्णे गरुडेऽथाश्च द्रुहिणे पुष्पकेतने । आ निपातः स्मृतौ वाक्ये कोपसंतापयोस्तथा ॥ ४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.4
- परमानन्दीयनाममाला शरुशरुः कोपे शरे वज्रे शद्रिः कृष्णे तडित्वति । शम्भुर्बह्मणि रुद्रे च शुभो योगे शुभं सुखे ॥ ३५७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.25.357
- शब्दरत्नावली गर्ज्जनगर्ज्जनं कोपनिनदभर्त्सनोभुजनेषु(?) च । गहनं गह्वरे दुःखे वने क्लीबं युते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.53
- शब्दरत्नावली फफकारश्चाक्षरे ख्यातस्तथा झञ्झासमीरणे । फः कोपे फाश्चसन्तापे तथा निष्फलभाषणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.22.1
- शब्दरत्नावली विस्रम्भवल्लभोऽध्यक्षदयितशुभलक्षपावाजिषु । वर्षाभूः स्त्री तु शोथघ्न्या भूवल्ली भेकयोः पुमान् ॥ विष्कम्भः प्रतिबन्धे च विस्तारयोगभेदयोः । योगिबन्धभेदेऽर्गलारूपकाङ्गप्रभेदयोः ॥ विस्रम्भः प्रणये केलिकोपविश्वासयोरपि । विष्टभ्यो रोगभेदे स्यात्प्रतिबन्धे भवेत्पुमान् ॥ वैदर्भं वाक्यवक्तत्वे वेदर्भी रीतिभिद्यपि । शरभः पशुभेदे स्यात्करमे वानरेऽपि च ॥ सनाभिः सदृशे पुंसि ज्ञातौ स्नेहयुतेऽपि च । सुरभिः शल्लकीमातृसुरागोष्वपि च स्त्रियाम् ॥ वसन्ते चम्पके जातीफलगन्धफले पुमान् । क्लीबं गन्धाश्मनि स्वर्गे सुगन्धिकान्तयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.13
- शब्दरत्नावली उत्सवउद्धवः पुंसि यज्ञे स्यादयादवोत्सवयोरपि । उत्सवो महकोपेच्छाप्रसवेषु पुमानयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.26
- शब्दरत्नावली क्लेशक्लेशो दुःखे च कोपे च व्यवसाये भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.5
- शब्दरत्नावली आःसु भृशार्थे चानुमतौ समृद्धिपूजयोरपि । आः पीडायां स्मृतौ कोपे साटोपतर्जनेऽपि च ॥ इः कोपेऽपि च सन्तापे दुःखभावनयोरपि । निः साकल्ये चोभयार्थे निषेधे निश्चयेऽपि च ॥ दुः गतौ दूषणेऽपि स्याल्लज्जासम्भावनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.59
- शब्दरत्नावली अहअह कोपे प्रशंसायां नियोगे च विनिग्रहे । अहो धिगर्थे शोके च करुणार्थविषादयोः ॥ सम्बोधने प्रशंसायामाश्चर्ये पादपूरणे । असूयायां वितर्के च खेदाख्याने निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.64
- शब्दरत्नाकर मन्युनरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे । मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1974
- शब्दरत्नाकर आस्आङ् ईषदर्थेऽभिविधौ सीम्नि कर्मविशेषणे । आ प्रगृह्ये स्मृतौ वाक्येऽप्यास्तु संतापकोपयोः ॥ २२५० ॥ Śabdaratnākara 5.1.2250
- शब्दरत्नाकर एए दुःखभावने कोपे प्रत्यक्षे सन्निधावपि । ॐ स्याद्ब्रह्मण्यनुज्ञायां कं सुखेऽम्भसि मूर्धनि ॥ २२५१ ॥ Śabdaratnākara 5.1.2251
- शब्दार्णव संरम्भसंरम्भः सङ्क्रमे कोपे ॥ २१६ ॥ Śabdārṇava 216
- तन्त्राभिधान क्षक्षः कोपस्तुम्बुरुः कालो रुक्षः संवर्त्तकः परः । नृसिंहो विद्युता माया महातेजा युगान्तकः ॥ १७० ॥ Tantrābhidhāna 2.52.170
- तन्त्राभिधान फिझञ्झावाते फ-कारः स्यादक्षरे च प्रकीर्त्तितः । कोपे फिश्च समाख्यातस्तथा निष्फलभाषणे ॥ २५ ॥ Tantrābhidhāna 3.25
- तन्त्राभिधान ससोऽपसर्गः समाख्यातः सा तु लक्ष्मीर्निगद्यते । सः कोपे करणे सः स्यात्तथा शूलिनि कीर्त्तितः ॥ ३५ ॥ Tantrābhidhāna 3.35
- तन्त्राभिधान हहः कोपे धारणेऽपि स्यात् हः शूलिनि समीरितः । हिः पद्यपूरणे प्रोक्तो हिः स्याद्धेत्ववधारणे ॥ ३७ ॥ Tantrābhidhāna 3.37
- वैजयन्ती मन्थरमन्थरः सूचके कोपे मन्थाने मन्दगामिनि । मार्गणं मृगणायां स्यान्मार्गणो याचके शरे ॥ ६४ ॥ Vaijayantī 7.5.64
- वैजयन्ती आस्आ प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्य आस्तु सन्तापकोपयोः । ऐ दुःखभावने कोपे प्रत्यक्षे सन्निधावपि ॥ २ ॥ Vaijayantī 8.7.2