अमर्ष
amarṣaपुं · masc.In 14 kośas: 15 synonym verses, 5 as a meaning of another word.
मोहो मौढ्यं चिन्ता ध्यानममर्षः क्रोधसंभवः ॥ ३२० ॥गुणो जिगीषोत्साहवांस्त्रासस्त्वाकस्मिकं भयम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त्सा (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 स्या (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोपक्रोधामर्षरोषप्रतिघा रुट्क्रुधौ स्त्रियौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोपः क्रोधस्तथामर्षो रोषः प्रतिघ उच्यते ।तृषितस्तर्षितः प्रोक्तः पिपासुश्च पिपासितः ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौटीर्यमपि शौटीरं लालसा लालसो भवेत् ।आरातिरप्यरातिः स्याद् आमर्षोऽमर्ष उच्यते ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुषा क्रुधा क्रुच्च मन्युः क्रोधः कोपोऽप्यमर्षवत् ।रोषश्च प्रतिघो भामोऽथ स्त्रियां कियदेतिका ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उग्रा रौद्री भैरवीति विशेष्यं यदि कामिनी ।रोषामर्ष-क्रोध-कोप-प्रतिघाः क्रुध्-क्रुधा-रुषाः ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षट्कं कामो मदो मानो मोहोऽमर्षो रुषापि च ।मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोपः क्रोधोऽमर्षरोषौ प्रतिघो मन्युरुट्क्रुधः ।ईर्षासूयाभिषङ्गश्च संरम्भोऽक्षान्तिरक्षमा ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मोहो मौढ्यं समानार्थः चिन्ता ध्यानं तथैव च ।अमर्षः क्रोधसञ्जातो जिगोषोत्साहवान् गुणः ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्युः शोकःस्त्रियां शुक् च शुचा निःशम इत्यपि ।पश्चात्तापोऽनुतापश्च विप्रतीसार इत्यपि ।कोपः क्रोधः क्रोधाभीमः आमर्षः प्रतिघोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सस्वम्भा(?)ऽमर्षरोषाश्च रुषा च रुट् क्रुधौ स्त्रियाम् ।चरित्रमपि चारित्रं चरितञ्च समं त्रयम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इति भावाश्च सात्त्विकाः ।निर्वेदो ग्लानिशङ्कास्मृतिधृतिमतयः प्रीतिनिद्रावहित्थाव्रीडेर्ष्यासुप्त्यसूया मरणमलसतोन्मादहर्षावमर्षाः ।तर्कापस्मारमोहश्रममदजडिमव्याधिवेगा विषादोगर्वश्चिन्तौग्य्रदैन्ये भयमपि चपलत्वं च संचारिभावाः ॥ ९५८ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
वैवर्ण्यक्लीअश्रुक्लीप्रलयपुंसात्त्विकभावपुंनिर्वेदपुंग्लानिस्त्रीशङ्कास्त्रीस्मृतिस्त्रीधृतिस्त्रीमतिस्त्रीप्रीतिस्त्रीनिद्रास्त्रीअवहित्थास्त्रीव्रीडास्त्रीईर्ष्यास्त्रीसुप्तिस्त्रीअसूयास्त्रीमरणक्लीअलसतास्त्रीउन्मादपुंहर्षपुंअमर्षपुंतर्कपुंअपस्मारपुंमोहपुंश्रमपुंमदपुंजडिमन्पुंव्याधिपुंवेगपुंविषादपुंगर्वपुंचिन्तास्त्रीऔग्र्यक्लीदैन्यक्लीभयक्लीचपलत्वक्लीसंचारिभावपुं
genderपुंmasc.
उल्लासिका स्यादुत्कण्ठारतिरुत्कालिका च सा ।अमर्षप्रतिघक्रोधकोपरोषाः स्त्रियौ परे ॥ ९७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोकस्तु मन्युरुत्खेवदः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने ।क्रोधः कोपोऽमर्षरोषौ रुषा रुट्क्रुत्क्रुधाः स्त्रियः ॥ १८३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अमर्ष as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् उत्सवउत्सेकामर्षयोरिच्छाप्रसरे मह उत्सवः ॥ २०९ ॥ Amarakośa 3.3.209
- कोषकल्पतरु उपाकरोतिअलंकृतावुपाङस्तु संस्कारेऽमर्षयत्नयोः । यज्ञप्राणि व*त्यागेऽभिनये स समुद्भवे ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.56
- कोषकल्पतरु यत्रचतुष्कमूर्यादि तनौ मतौ परै * तु प्रदाने च तिरस्कृतौ च । यत्र त्वमर्षानवक्लृप्तिगर्हा- श्च[246a]र्येषु चार्याः समुदाहरन्ति ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्सवआत्मभूर्मन्मथे विष्णौ विरिञ्चे चाप्यथोत्सवः । उत्सेकामर्षयोरिच्छाप्रसरे च महे तथा ॥ ३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.38
- वैजयन्ती उत्सवउपाधिर्धर्मचिन्तायां कुडुंबव्यापृतेऽपि च । उत्सवस्त्विच्छाप्रसर उत्सेधामर्षयोर्महे ॥ ११ ॥ Vaijayantī 7.1.11