पुण्य
puṇyaक्ली · neut.In 16 kośas: 21 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 21 as a meaning of another word.
धर्मः पुण्यं वृषः श्रेयः सुकृते नियतौ विधिः ।दैवं भाग्यं भागधेयं दिष्टं चायस्तु तच्छुभम् ॥ १३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पवित्रं पावनं पूतं पुण्यं मेध्यमथोज्ज्वलम् ॥ १४३५ ॥विमलं विशदं वीध्रमवदातमनाविलम् ।विशुद्धं शुचि चोक्षं तु निःशोध्यमनवस्करम् ॥ १४३६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्याद्धर्ममस्त्रियां पुण्यश्रेयसी सुकृतं वृषः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सनातनं ध्रुवं नित्यं शाश्वतं स्यादनश्वरम् ।धर्मः पुण्यं वृषः श्रेयः सुकृतं च समं स्मृतम् ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुचिर्मेध्यं पवित्रं च पुण्यं पावनमुच्यते ।विमलं विशदं वीध्रमुज्ज्वलं स्यादनाविलम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वैराग्य… मर्थमुद्वेगो निर्वेदविरागवत् ।पुण्यं तु सुकृतं धर्मं पापोऽधर्मस्तु दुष्कृतिः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुंसि पाप्माथ सुकृतं श्रेयः पुण्यं वृषः पुमान् ।क्लीबे धर्म च धर्मोऽस्त्री मुदा मुच्च स्त्रियामुभे ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
योगाय यौ प्रभवतस्त्रिष्विमौ योग्य-यौगिकौ ।पवितः प्रयतः पूतः पवित्रः पावनः शुचिः ।मेध्यः पुण्योऽथ वाल्मीकि - वाल्मीक - कुशिनः कविः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नपुंसके नाम-धनान्धकार-वियद्धृषीकाम्बुरुहाम्बु-खानाम् ।रत्नान्त्र-सूक्ताशुभ-पुण्य-दुःख-सुखान्न-गासृक्पिशिताशनानाम् ॥ ७० ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
खमिन्द्रियं हृषीकं च श्रो(स्रो)तोऽक्षं करणं विदुः ।पुण्यं भाग्यं च सुकृतं भागधेयं च सत्कृतम् ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मङ्गः पुण्यं वृषो धर्मः सुकृतं श्रेयसा सह ।अशुभं कल्मषं पापं वृजिनं किण्वपातके ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कश्मलं मलिनं म्लानं कच्चरं च मलीमसम् ।पवित्रं मेध्यपूते च पावनं पुण्यनाम च ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शिवं पुण्यं पवित्रे स्यान्मलिने कच्चरं मतम् ।विमले शोधितं वि(वी?)ध्रं निर्णिक्तं मृष्टमित्यपि ॥ ६८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
याचकस्तर्कुको ग्राही मार्गणोऽर्थी वनीपकः ।धर्मः पुण्यं वृषः श्रेयः सुकृतं शुभकर्म च ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धर्मः श्रेयो वृषः पुण्यं सुकृतं नाम पञ्चमम् ॥ २५०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
धर्मोऽस्त्री सुकृतं पुण्यं श्रेयो धर्त्रं वृषोऽपि च ।मुत्प्रीतिः प्रमोदामोदसम्मोदमोदसम्मदाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
ब्रह्मत्वं ब्रह्मसायुज्यं ब्रह्मभूयं समं त्रयम् ।धर्मोऽस्त्री सुकृतं श्रेयः पुण्यं सुचरितं वृषः ॥ २८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुण्यपापे त्रिषु द्रव्ये तद्वच्छिवशुभादि च ।प्रमोदमोदप्रमदसंतोषामोदसम्मदाः ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुट्टाकरछेदकश्छेत्ता शरारुर्हिंस्रघातुकौ ।पूतः पवित्रः प्रयतः पुण्यो मेध्यश्च शुद्धवत् ॥ १६५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
धर्मोऽस्त्री सुकृतं पुण्यं पाप्माधर्मौ तु दुष्कृतम् ।दुरितं पातकं पापं त्रस्तमंहोऽघकल्मषे ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अजयस्तु मनोज्ञात् तं भेदेनाह मनोहरे ।पुण्ड्रं तु तिलके न स्त्री पुमानिक्ष्वन्तरे क्रिमौ ॥ ७८६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमनोहर
प्रायस्तुल्ये च बाहुल्ये मृत्यावनशनेऽपि च ।प्रियो वृद्धौषधे पुंसि हृदये स्यादभिधेयवत् ॥पीयुर्यूके रवौ काले पुंसि क्लीबं रतस्वने ।पुण्यं धर्मे च सुकृते क्लीबं स्याच्छोभने त्रिषु ॥पुष्यो मासे ऋक्षभेदे तथा कलियुगे पुमान् ।पूज्यस्तु श्वशुरे पुंसि वन्द्ये च भवति त्रिषु ॥वन्ध्या स्यादप्रजस्त्रीषु पुमानफलभूरुहे ।वर्या पतिम्बरायां स्त्री श्रेष्ठे त्रिषु पुमान् स्मरे ॥बल्यं प्रधानधातौ स्यात्क्लीबं बलकरेऽन्यवत् ।वीर्यं तेजसि सामर्थ्ये दीप्तौ शुक्रप्रभावयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 हृद (syllable split)
पुण्य as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् धर्मधर्माः पुण्ययमन्यायस्वभावाचारसोमपाः । Amarakośa 3.3.265
- नामलिङ्गानुशासनम् कुशलपर्याप्तिक्षेमपुण्येषु कुशलं शिक्षिते त्रिषु ॥ २०४ ॥ Amarakośa 3.3.204
- नामलिङ्गानुशासनम् स्वस्तिस्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति ॥ २४२ ॥ Amarakośa 3.3.242
- धरणिकोश सुकृतसुकृतं शोभनं कर्म पुण्यं च सुकृतं मतम् । पलितं कर्दमे तापे पाण्डुकेशे च शैलजे ॥ Dharaṇikośa 15.2.23
- धरणिकोश धर्मधर्माः पुण्ययमन्यायस्वभावाचारसो[70]मपाः । विदुश्चापे धर्मशब्दमहिंसोपमयोरपि ॥ Dharaṇikośa 24.3.5
- धरणिकोश स्वस्तिस्वस्त्याशीःक्षेमपुण्यादौ शश्वत्पुनःसदार्थयोः । किमुतातिशये प्रश्ने यद्वत्प्रश्नवितर्कयोः ॥ Dharaṇikośa 34.7.2
- कोषकल्पतरु स्वस्तिप्राच्यां पुरोऽर्थे प्रथमे पुरस्तादग्रतोर्थके । स्वस्ति मङ्गलपुण्याशीःसुखाङ्गीकरणार्थकम् ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 5.1.91
- कोषकल्पतरु सुकृतस्याद्वर्मितेऽपि दंशितमथ सुकृतं स्याच्छुभे पुण्ये । परवत्सुविहित उक्तं प्रतारिते निकृतं विकृते ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.92
- कोषकल्पतरु कुशलपर्याप्तिक्षेमपुण्येषु कुशलं शिक्षितेऽन्यवत् । दन्ततालव्यमूर्धन्यमध्यं मुसलमस्त्रियाम् ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.4
- नानार्थार्णवसंक्षेप कर्मन्पुण्ये पापे क्रियाशिल्पयातनासु द्रुमान्तरे । भव्यसंज्ञे कारके च कर्त्रीप्सिततमादिके ॥ १७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.178
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुक्लना द्वे द्विजे शिशौ चाथ क्ली जने धनपुण्ययोः । रेतस्यक्षिरुजाभेदे सामभेदे च काञ्चने ॥ १३८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1382
- नानार्थार्णवसंक्षेप सोमसोमो ब्रह्मणि पूष्णीन्तो वह्नौ पुण्ये लतान्तरे । याज्ञिकानां प्रसिद्धे ना ----- चामृते ॥ १५६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1562
- नानार्थार्णवसंक्षेप सुकृतक्ली तु स्यात् सुकृतं पुण्ये सत्क्रियायां च तत् त्रि तु । कृते सुष्ठु पुमांस्तु स्याद् बुद्धे सुगत इत्ययम् ॥ १९७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1974
- परमानन्दीयनाममाला कुशलभेषजे पङ्कजे शीर्षे कमला मेखलाश्रियोः । कुशलः सुजन आख्यातः कुशलं क्षेमपुण्ययोः ॥ ११८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.118
- परमानन्दीयनाममाला भगभगो ज्ञाने रवौ रूपप्रभावश्रीषु दृश्यते । यत्ने पुण्ये यशोमुक्तिवीर्ययोनिषु शीतगौ ॥ ३२७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.327
- परमानन्दीयनाममाला स्वस्तिसव्यं तु दक्षिणे वामे सूदः स्यात्सूपकारके । स्वामी गुहेऽधिपे स्वस्ति पुण्यकल्याणयोर्मतः ॥ ३६९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.369
- शब्दरत्नावली सुकृतसुकृतं पुण्यशुभयोः क्लीबं सुविहिते त्रिषु । सुव्रता सुखदोद्यायां गवि सुष्ठुव्रतस्त्रियाम् । सुनीतिः सुष्ठुनीतौ स्याद् ध्रुवमातरि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.149
- शब्दरत्नावली स्वस्तिजात्वसम्भावितार्थे च गर्हा कदाचिदर्थयोः । निद्विकल्पे निषेधे च प्रतिज्ञालङ्घनेऽपि च ॥ प्रति प्रतिनिधौ वीप्सेत्थम्भूताख्यानलक्षणे । प्रतिदाने चाभिमुख्ये स्वभावमात्रयोरपि ॥ हन्त हर्षार्त्तिवादेषु वाक्यारम्भे च सम्भ्रमे । पश्यत स्यात्प्रशंसायां विस्मयाक्षेपभाषणे ॥ बत हर्षामन्त्रणयोः खेदानुक्रोशविस्मये । स्वस्ति स्यान्मङ्गलाशसापुण्यसन्तोषणेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.26
- शब्दरत्नाकर कुशलनिश्चिते केवलं क्लीबे वाच्यवत्त्वेककृत्स्नयोः । कुशलं मङ्गले पुण्ये निपुणक्षमयोस्त्रिषु ॥ २०७८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2078
- वैजयन्ती शुक्रशुक्रः सिते कवौ चन्द्रे मासभेदेऽनले द्विजे । शुक्रं मेध्येऽप्सु पुण्येऽर्थे रुक्मेऽक्षिरुजि रेतसि ॥ ८६ ॥ Vaijayantī 6.5.86
- वैजयन्ती कुशलकुशलं निपुणे पुण्ये पर्याप्तौ मंगले क्षमे । कुकूलं शंकुभिः कीर्णे श्वभ्रे ना तु तुषानले ॥ २४ ॥ Vaijayantī 7.5.24