शात
śātaवि · adj.In 14 kośas: 21 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
genderविadj.
मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
क्षामं शातं कृशं क्षीणं पेलवं तलिनं तनु ।निरन्तरं घनं सान्द्रं बहुलं विरलेतरम् ॥ ७१७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सौख्यं सुखं शर्मशातमयः शुभफलो विधिः ।संपल्लक्ष्मीश्च संपत्तिर्विपत्तिर्विपदापदौ ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अमांसो दुर्बलः शातश्छातः क्षामः शितः कृशः ।क्षीणस्तनुश्च तलिनस्तुन्दी तुन्दोऽपि चण्डिलः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्पाटितं प्रवृद्धे तु प्रसृतं शाततेजिते ।न्यस्तं निसृष्टं निर्दिष्टं पूजितोपचिते समे ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निशामनं शिते शातं निशितं तेजितं समम् ।स्यादाशंसनमाघोषो विगानं वचनीयता ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शातं सातमथो भद्रं भगं मद्रं च भावुकम् ।भविकं मङ्गलं वा ना भव्यं द्रव्यं शिवं शुभम् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गूढं गु[175a]प्तं तेजितं तु निशातं निशितं शितम् ।क्ष्णुतं शातं कुण्ठितं तु कुण्ठं च स्यादतेजितम् ॥ ३७ ॥
metre not recognised
genderविadj.
अस्तनुत्ते तथा नुन्नं तेजितं निशितं शितम् ।क्ष्णुतं शातनिशाते चोतस्यूतोतानि सीविते ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भग्ने रुग्णं परिकृतं निशिते शाततेजिते ।विनाशे(?) फलितं पक्वमुन्मुखं रवणं तथा ॥ ७०८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुखं सातं तथा शातं शर्म शर्मं च निर्वृतिः ।सौख्यं चेति प्रसिद्धानि सप्त नामानि सन्ति वै ॥ २४९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निशातं निशितं शातं शीतं क्ष्णुतञ्च तेजितम् ॥ २६९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
genderविadj.
स्याद्वेष्टिते वलयितं रुद्धं संवीतमावृतम् ।तेजितं निशितं शातं क्षुतं शानादिमार्जिते ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मांसलांसलौ निर्दिग्धे, कृशे शात-शितौ स्मृतौ ।तीक्ष्णेऽप्येतौ, बृहत्कुक्षौ तुन्दी तुन्दिक-तुन्दिलौ ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लौ (wrong syllable)
genderविadj.
तेजिते निशातं शातं निशितं शितमित्यपि ।वृते तु वृत्त-वावृत्ते, ह्रीतं ह्रीणं च लज्जिते ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शा (wrong syllable)
genderविadj.
मुत्प्रीतिर्हर्ष आनन्दाह्लादानन्दथवः सुखम् ।शर्म शातमलिङ्गे शमयस्तु शुभदो विधिः ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्रस्तं ध्वस्तं च्युतं रीणं गलितं भ्रष्टमित्यपि ।शातं निशातं निशितं च तीक्ष्णंक्षुतं च मर्मस्पृगरुंतुदं स्यात् ।न्यस्ते निसृष्टं पुषिते तु पुष्टंत्वष्टं च तष्टं च तनूकृते द्वे ॥ १६६६ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderविadj.
शर्म शातं सुखं सौख्यमयः शुभफलो विधिः ।विधौ दैवं दिष्टभाग्ये विपाको भवितव्यता ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुखे कृशे चाथ हितं धृते स्या-त्पथ्ये सुतः पार्थिवपुत्रयोः स्यात् ।विशेष्यवच्चाभिषुतेऽथ सूतःप्रसूतसंप्रेरिततक्षसु स्यात् ॥ ८ ॥
उपजातिः
doubtful
ब्रह्मशक्रौ शतधृती वार्तायां श्रवणे श्रुतिः ।दुर्बले निशिते स्यातां शितशातावथो वचः ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
meanings
शात as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु शितयुक्तेऽप्ययुक्तेऽप्यथ गत्यभावे स्थितं ध्रुवोर्ध्वेषु च सप्रतिज्ञे । सितः समाप्ते धवले च नि[286b]श्चिते शितं तु शाते निशितेऽथ शातम् ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.7
- शब्दरत्नाकर तीक्ष्णध्वान्ते पापे गुणेऽज्ञाने मोहे तीक्ष्णं तु शस्त्रके । त्रिषु क्रूरोष्णशातेषु तिग्मस्तीव्रोष्णयोस्त्रिषु ॥ १९३४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1934