आनन्द
ānandaपुं · masc.In 18 kośas: 21 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसम्मदाः ।आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभश्च सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनः पद्मो रामो विष्णुद्विषस्त्वमी ॥ ६९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शम्भुरस्तु मदो हर्षः प्रमोदो मोदसम्मदौ ।आनन्दो नन्दथुर्ह्रादस्तृप्तिर्हृष्टिमुदिष्टयः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पश्चिमालिन्दशून्येऽपि धनदं दक्षिणा हि च ।अलिन्दहीनमानन्दं पूर्वालिन्दविवर्जितम् ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मोदो मोदः समाप्रेभ्यो मदः सम्मद इत्यपि ।नन्द्यानन्दथुरानन्दिर्नन्दिरानन्द एव च ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनन्द आनन्दथु-हर्ष-तोषाःआमोद-मोदौ प्रमद-प्रमोदौ ।स्युः सम्मदाह्लादमनःप्रसादाःमुत्प्रीतिवन्निर्वृतिरेवमेव ॥ ४४ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
तदब्जगन्ध आनन्दस्तत्किञ्जल्कः करञ्जकः ।सुमेकस्तु सुधीरः स्याच्छिखरे तस्य बन्धुरः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रोमोद्गमस्तूद्धुषणं कथितः कण्टकोऽपि च ।आनन्दः प्रमदो हर्षानन्दथू प्रतिसम्मदौ ॥ २१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्ध्वं लेखगमानन्दमनन्तं सर्वगं पृथु ।पुष्करं दुष्करं निष्कं नभः खं नभसं नभम् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हर्षः प्रमोद आनन्दो ह्लादो मुन्मोदसम्मदाः ।हावः सुखविकारः स्याद्भावश्चित्तसमुद्भवः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ह्लादो हर्षः प्रमोदश्च प्रमदो मुच्च सम्मदः ।आनन्दाऽऽनन्दथूः प्रीतिः आमोदश्चापि कथ्यते ॥ ४६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभोऽपि सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनश्चैव पद्मो रामस्तथा किल ॥ ११३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रमोदो हर्ष इत्येष हर्षपर्याय इरितः ।आनन्दो नन्दथुर्नन्दः सुखमानन्दथुर्मुदा ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 इ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सौख्यं शर्मोपजोषं स्यादानन्दं जोषमित्यपि ।मुदादिजोषमित्यन्तं एकपर्याय इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कपिलो भद्रकपिलः सुभद्रो वासुभद्रकः ।धन्वी सुधन्वा शतकः शतादाऽऽनन्द-वीरकौ ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हर्ष-प्रहर्ष-हरिषा आनन्दानन्दथू समौ ।गर्वेऽभिमान-मानौ च विस्मयः स्मय इत्युभौ ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुत्प्रीतिर्हर्ष आनन्दाह्लादानन्दथवः सुखम् ।शर्म शातमलिङ्गे शमयस्तु शुभदो विधिः ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शंभरस्तु मदो हर्षः प्रमोदो मोदसम्मदौ ।आनन्दो नन्दथुर्ह्लादस्तृप्तिमुन्नन्दिहृष्टयः ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मित्रे च रभसस्त्रातर्याह्वाने रुदिते युधि ।आरावेऽन्ये दारुणे च स्यादाकल्पस्तु कल्पने ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमित्र
doubtful
आनकः पटहे भेर्यामपि स्यादस्त्रियामथ ।द्राक्षायां स्त्रीत्वं आनन्दी ना त्वानन्दः सुखे भवेत् ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्वं (wrong syllable)
meaningsसुख
आनन्द as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश दिष्टिपुष्टिः स्यात्पोषणे वृद्धौ दिष्टिरानन्दमानयोः । मुष्टिर्बद्धकरे माने रिष्टिः समृद्धिखड्गयोः ॥ Dharaṇikośa 10.1.2
- धरणिकोश नन्दिकुन्दो भ्रमणयन्त्रे स्यान्निधिपुष्पप्रभेदयोः । नन्दिरानन्द उद्दिष्टो द्यूते शुभविशेषयोः ॥ Dharaṇikośa 17.2.3
- शब्दरत्नावली नन्दिअब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥ अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् । कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥ कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके । क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥ गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा । छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥ छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) । नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥ नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् । नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥ पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.2
- वैजयन्ती सुखस्नानीयेऽभिषवे स्नानं स्थानं स्यादाश्रये स्थितौ । सूत्रं तन्तौ संग्रहोक्तौ सुखमानन्दतोययोः ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 6.3.36