व्यसन

व्यसन as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् अघमूल्ये पूजाविधावर्घोंऽहोदुःखव्यसनेष्वघम् ॥ २७ ॥ Amarakośa 3.3.27
• नामलिङ्गानुशासनम् आधिबन्धकं व्यसनं चेतःपीडाधिष्ठानमाधयः ॥ ९७ ॥ Amarakośa 3.3.97
• धरणिकोश उपरागउपरागः परीवादे राहुग्रस्तेन्दुसूर्ययोः । राहावप्युपरागः स्याद्व्यसनेऽपि प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 3.3.15
• धरणिकोश अघअघमंहसि दुःखे च व्यसनेऽप्यघमुच्यते । लघुः शोभननिःसारशीघ्रपृक्का[गुरुष्वपि ?] ॥ Dharaṇikośa 4.2.2
• धरणिकोश दुर्जातदुर्जातं व्यसने ज्ञेयमसम्यग्जातवस्तुनि । निशान्तं भवने शान्ते प्रत्युषे च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 15.2.33
• धरणिकोश आधिआधयः स्युर्मनःपीडाव्यसनाधिष्ठानबन्धकाः । साधु शोभनमाख्यातं साधुर्वार्धुषिकेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 18.2.4
• धरणिकोश अनयवलयः कण्ठरोगे स्याद्वलयं कङ्कणं विदुः । अनयो विपदि दैवे व्यसने दुर्णयेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 25.2.20
• धरणिकोश व्यतिकरव्यतिकरो दुःखहेतौ व्यसनव्यतिषङ्गयोः । दशपुरं वदन्त्यार्या मुस्तपत्तनभेदयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.66
• कोषकल्पतरु विनिपततिअसावभिसमो युद्धे प्रनेरनुनये विनेः । व्यसने नेर्वधेऽवान्न्यग्भावेऽथोदः स जन्मनि ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.22
• कोषकल्पतरु उपरञ्ज्रागेऽनु[211a]तस्त्विमौ प्रोक्ता **** वुपात्पुनः । छायाया(?)परिवादे च व्यसने च सुदुर्नये ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.24
• कोषकल्पतरु अघअघं तु व्यसने मघे च । दुःखेंऽहसि स्यादथ मूल्यपूजा- विधौ नरेऽर्घोऽङ्घ्रिरपि द्रुमूले ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.4.32
• कोषकल्पतरु दुर्जातस्याद्भारतं वृत्तिविभेदवाणी सत्पक्षिणीवाचि तु तत्स्त्रियां स्यात् । दुर्जातमन्त्ये व्यसनेऽथ सम्य- गज्ञातवस्तुन्यथ रस्य( ? )लिङ्गः ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.8
• कोषकल्पतरु क्वाथनील्यां स्त्र्यथ स्याद्द्रवनिष्पवायां क्वाथो विपाके व्यसने च दुःखे । पृथुस्तु वैश्वानरराजभेद- त्वक्पत्रिका मेचकजीरके ना । त्रय्यां महत्येष हुताशने तु तुत्थः पुमानञ्जनगस्तु षण्ढे ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.18.95
• कोषकल्पतरु सूचनाअर्शोघ्नोऽथ करञ्जशस्त्रकभिदोः स्याद्वृश्चिकाल्यां शत- घ्नी चावृद्धबधूपुरप्रसृमरप्रेष्या त्वसिक्नी ध्वनो(?) । दृष्टौ च व्यस(ध)ने वधेऽप्यभिनये संसूचने सूचना ध्याने लेपन(?)वेदना मतिगता दुःखे तथा भावना ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.99
• कोषकल्पतरु अनयनरि रूपरसादिदेशयोः जनवासेऽधिगते प्रबन्धके । अनयो व्यसने विपद्यपि प्रथितश्चाशुभदैववाचकः ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.56
• कोषकल्पतरु व्यतिकरव्यसने[60b]च व्यतिषङ्गे व्यतिकर उक्तो विभाकरस्त्वग्नौ । सूर्ये गूथे तु भवेद्गुह्ये चावस्करः पुंसि ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.89
• नानार्थार्णवसंक्षेप आधिव्यसने बन्धके चेति चतुर्ष्वर्थेषु कीर्तितः । आत्मार्कचन्द्रवाताग्निजीवेषु परमात्मनि ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.12
• नानार्थार्णवसंक्षेप अघअभ्रकाह्वयधातावप्यस्त्रमायुधचापयोः । अघं तु व्यसने पापे दुःखेऽथ स्यादलध्वनिः ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.3
• नानार्थार्णवसंक्षेप अनयव्यसनेष्वशुभे दैवेऽप्यनीतौ च चतुर्ष्वपि । स्यादभावस्त्वसत्तायां मृत्यौ च रभसोऽपठीत् ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.5
• नानार्थार्णवसंक्षेप दुर्जातदुष्टवर्णे तु नृनपोर्बहुव्रीहौ पुनस्त्रिषु । दुर्जातं व्यसने क्ली त्रिरसम्यग्जातवस्तुनि ॥ ९४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.944
• नानार्थार्णवसंक्षेप उपरागउपरागस्तु राहौ च सक्त्याख्यव्यसने तथा । सूर्यचन्द्रग्रहे च स्यादुपरक्तौ च कीर्तितः ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.41
• नानार्थार्णवसंक्षेप व्यतिकरव्यवच्छेदस्तु विज्ञेयो धनुषः शरमोक्षणे । व्यावर्तनायां चाथ स्याद् व्यसनव्यतिषङ्गयोः ॥ १०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.107
• परमानन्दीयनाममाला अघअजः कृष्णे स्मरे रुद्रे मेषे ब्रह्मण्यकं पुनः । दुःखाघयोरघं पापे व्यसनाशर्मणोरपि ॥ २ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.2
• परमानन्दीयनाममाला अनयअमृता मागधीपथ्यामलकीषु गुडूच्यपि । अनयः पामरे नाशे व्यसनेऽथावधिर्बिले ॥ २९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.29
• शब्दरत्नावली अघअघं तु दुरिते दुःखव्यसन … चिन्तने । अर्घः पूजाविधौ मूल्ये मङ्गलादिकयोजने । उद्घः हस्तपुटे वह्नौ देहजातसमीरणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.4.2
• शब्दरत्नावली दुर्जातदुर्गतिर्नरके निःस्वे द्विजातिर्विप्रपक्षिणोः । दुर्जातं व्यसने क्लीबमसज्जातेऽभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.107
• शब्दरत्नावली आधिअन्धं क्लीबमन्धकारे नेत्रहीनेऽपि वाच्यवत् । आधिर्ना चित्तपीडायां व्यसने बन्धनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.2
• शब्दरत्नावली अनयअनयो व्यसने दैवे विपत्त्यशुभयोरपि ॥ अत्ययोऽतिक्रमे दोषे विनाशे दण्डकृच्छ्रयोः । अवध्यमवधार्हे स्यादनर्थकवचस्यपि ॥ अव्ययो ना हरौ शब्दभेदेऽस्त्री निर्व्यये त्रिषु । अहार्यः पुंसि शैले स्यादहर्त्तव्येऽभिधेयवत् ॥ अभिख्यानाम्नि शोभायां यशस्याख्यान इत्यपि । अभया स्त्री हरितक्यां वीरणेऽपि च न द्वयोः ॥ निर्भये वाच्यलिङ्गं स्यात्प्रसादेऽपि च कुत्रचित् । अगस्त्यो वङ्गसेनाख्यतरौ कुम्भोद्भवेऽपि च ॥ आशयः स्यादभिप्रायाधारयोः पनसेऽपि च । आत्रेयो ना मुनौ पुष्पवतीनद्योरपि स्त्रियाम् ॥ आम्नायः पुंसि वेदे स्यादुपदेशे कुलक्रमे । उदयस्तून्नतौ दीप्तौ मङ्गले पूर्वपर्वते ॥ उपायः स्यादुपपन्तौ सामभेदादिके पुमान् । ऊर्णायुः क्षणभङ्गे ना मेषे च मेषकम्बले ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.38
• शब्दरत्नावली व्यतिकरव्यवहारः स्थितौ न्याये वृक्षभेदे पणेऽपि च । भवेद्व्यतिकरो वृन्दे व्यसनव्यतिषङ्गयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.143
• शब्दरत्नाकर आधिआत्मा तु जीवपरयोः शरीरे स्वस्थभावयोः । धृतावग्नौ मतौ वातेऽप्याधिर्व्यसनबन्धयोः ॥ १८७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1872
• शब्दरत्नाकर दुरितदुरितं व्यसने पापे द्रविणं बलवित्तयोः । उपनीतो व्रती यज्वा नियमस्थश्च दीक्षितः ॥ २१०५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2105
• शब्दरत्नाकर व्यतिकरवानप्रस्थो मधुष्ठीले तृतीये ब्राह्मणाश्रमे । व्यसने स्याद्व्यतिकरः संकरे व्यतिषञ्जने ॥ २२२६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2226
• त्रिकाण्डशेष दुर्जातदुर्गतिर्नरके नैःस्व्ये दुर्जातं व्यसनेपि च । दिवाभीत उलूके स्यात्कुम्भिले कुमुदाकरे ॥ १५९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.159
• त्रिकाण्डशेष व्यतिकर(२२३ ) अथ व्यतिकरः पुंसि व्यसनव्यतिषङ्गयोः । पर्याणेऽक्षोपकरणे शारिः शकुनिकान्तरे ॥ ३७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.374
• वैजयन्ती आधियत्नेऽर्केऽग्नौ मतौ वातेऽप्याखू सूकरमूषिकौ । आधिस्तु व्यसने चित्तदुःखेऽधिष्ठानबंधयोः ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.1.7
• वैजयन्ती अघमुष्के पक्ष्यादिकोशेऽण्डं दुःखैनोव्यसनेष्वघम् । अर्शसी व्याधिदुर्नाम्नी आज्ये श्रीवाससर्पिषी ॥ २ ॥ Vaijayantī 6.3.2
• वैजयन्ती व्यतिकरव्यसने च व्यतिकरो विश्वकर्माब्जजो रविः । त्वष्टा च विप्रलापस्तु विप्रलंभोपमर्दयोः ॥ ४१ ॥ Vaijayantī 8.1.41