विरल

viralaवि · adj.

In 12 kośas: 10 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1447 · p. 55

व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यं तु रिक्तकम् ।शुन्यं तुच्छं वशिकं च निबिडं तु निरन्तरम् ॥ १४४६ ॥निबिरीसं घनं सान्द्रं नीरन्ध्रं बहलं दृढम् ।गाढमविरलं चाथ विरलं तनु पेलवम् ॥ १४४७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 शि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.114

घनं निरन्तरं सान्द्रं पेलवं विरलं तनु ।

अनुष्टुप्

घनवि निरन्तरवि सान्द्रवि पेलववि विरलवि तनुवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.119 · p. 227

प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं पुरुहुः पुरुः ।भूयो भूरि स्फिरं गाढं निविडं विरलं पुनः ॥ ११९ ॥

अनुष्टुप्

प्रभूतवि प्रचुरवि प्राज्यवि अदभ्रवि पुरुहुवि पुरुवि भूयस्वि भूरिवि स्फिरवि गाढवि निविडवि विरलवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.120 · p. 227

निविरीशं च भूयिष्ठं पिण्डितं गुणितं हतम् ।करम्बितं तु खचितं विरलं शिथिलं श्लथम् ॥ १२० ॥

अनुष्टुप्

निविरीशवि भूयिष्ठवि पिण्डितवि गुणितवि हतवि करम्बितवि खचितवि विरलवि शिथिलवि श्लथवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.3 · p. 22

विरलं पेलवं तच्च द्रवं( ? )तनु च संस्मृतम् ।नवं नवीनं नूत्नं च प्रत्यग्रं नव्य-नूतने ॥ ३ ॥

अनुष्टुप्

विरलवि पेलववि द्रववि तनुवि नववि नवीनवि नूत्नवि प्रत्यग्रवि नव्यवि नूतनवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.335 · p. 93

निरन्तरघने सान्द्रं बहुले दृढमुच्यते ।नीरन्ध्रं गाढमित्येवं पेलवं विरलं तनु ॥ ३३५ ॥

अनुष्टुप्

निरन्तरवि घनवि सान्द्रवि बहुलवि दृढवि नीरन्ध्रवि गाढवि पेलववि विरलवि तनुवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2630 · p. 424

विरलस्य तु नामानि पेलवं विरलं तनु ॥ २६३० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

पेलववि विरलवि तनुवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.19 · p. 164

स्यादखण्डञ्च निःशेषमनन्तं पूर्णमित्यपि ।निरन्तरं घनं सान्द्रं विरलं पेलवं तनु ॥

अनुष्टुप्

अखण्डवि निःशेषवि अनन्तवि पूर्णवि निरन्तरवि घनवि सान्द्रवि विरलवि पेलववि तनुवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1635 · p. 196

सुदृढं संहतं श्लिष्टं पेलवं विरलं तनु ।निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं तु विसंस्थुलम् ॥ १६३५ ॥

अनुष्टुप्

सुदृढवि संहतवि श्लिष्ठवि पेलववि विरलवि तनुवि निस्तलवि वर्तुलवि वृत्तवि स्थपुटवि विसंस्थुलवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.125 · p. 211

अजिरं चपलं शीघ्रमविलंबितमाशु च ।विरलं तनु विश्लिष्टमघनं तलिनं तथा ॥ १२५ ॥

अनुष्टुप्

अजिरवि चपलवि शीघ्रवि अविलंबितवि आशुवि विरलवि तनुवि विश्लिष्टवि अघनवि तलिनवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1696 · p. 195

सक्तेऽथ विरलं त्रि स्यादघने विरला त्वियम् ।स्त्रियां गृध्रनखीसंज्ञलताजातावथ स्त्रियाम् ॥ १६९६ ॥

अनुष्टुप्

meaningsअघन

विरल as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् तलिनतलिनं विरले स्तोके वाच्यलिङ्गं तथोत्तरे । Amarakośa 3.3.240
धरणिकोश तलिन[54] सेवनं सीवनोपास्त्योर्वर्जनं त्यागहिंसयोः । तलिनं विरले स्तोके सदनं भवने जले ॥ Dharaṇikośa 19.1.14
धरणिकोश तनुतनुस्त्वगल्पकायेषु तनुः स्याद्विरले कृशे । मृत्स्ना तु वरिका प्रोक्ता मृत्स्ना प्रशस्तमृत्तिका ॥ Dharaṇikośa 19.2.6
कोषकल्पतरु तनुधनुः पियाले नरि राशिभेदे- शरासनेऽसावपि शस्त्रमात्रे । धनुर्धरे तु त्रितये तनुस्तु त्वक्काययोः स्त्री विरले कृशेऽल्पे ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.21.1
कोषकल्पतरु तलिनस्यात्पुंसि वायौ तलुनोऽथ यूनि भेद्योऽयमथो तलिनं तथाल्पे । तुच्छे पराभं विरले च शस्तं मलीमसे स्यान्मलिनं च कृष्णे ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.27
नानार्थार्णवसंक्षेप तनुनान्दीवृक्षाह्वये त्रिस्तु विरलेऽल्पे कृशेऽपि च । तन्तुस्तु सूत्रे ना यज्ञसंस्थायां चाथ स द्वयोः ॥ ५११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.511
नानार्थार्णवसंक्षेप तलिनतलिनं विरलेऽल्पेऽथ तीरितं पारिते तथा । तीरं च प्रापिते तीरीकृते च व्यवहारगैः ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.24
नानार्थार्णवसंक्षेप तलिनभुवीन्द्रपुत्त्र्यां चाथ त्रिस्तलिनं विरलाल्पयोः । अजयस्त्वब्रवीत् तुच्छे तलिनी तु स्त्रियामियम् ॥ ८३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.837
परमानन्दीयनाममाला तनुवस्त्रे देहे गृहे चाथ तनुः स्वल्पे कृशे त्वचि । विरले वामने देहे त्रुटिः संशयलेशयोः ॥ २२४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.224
शब्दरत्नावली तनुज्योत्स्नी पटोलिकायान्तु ज्योत्स्नायुतनिशि स्त्रियाम् । तनुर्देहे त्वचि स्त्री स्यात्त्रिष्वल्पे विरले कृशे । दानं त्यागे हस्तिमदे च्छेदपालनशुद्धिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.10
त्रिकाण्डशेष तनुशूरे दातरि च त्यागी व्रतिशोच्यौ तपस्विनौ । तपनो नरके भानौ विरलेऽल्पे कृशे तनुः ॥ २४१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.241
वैजयन्ती तनुतनुः स्त्री त्वचि देहे च त्रिष्वल्पे विरले कृशे । तमा राहुस्तमोऽघं शुक् स्वरूपेऽधस्तलोऽस्त्रियाम् ॥ ३५ ॥ Vaijayantī 6.5.35
वैजयन्ती तलिनजरठः कठिने जीर्णे तलिनो विरलाल्पयोः । पशुः कालेऽपि निश्शृंगो नरोऽश्मश्रुश्च तूपरौ ॥ १२ ॥ Vaijayantī 7.4.12