कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

भूरि

bhūriवि · adj.

In 17 kośas: 26 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.163 · p. 41
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
genderक्लीneut.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.80 · p. 54
परःशताद्यास्ते येषां परा संख्या शतादिकात् ।प्राज्यं प्रभूतं प्रचुरं बहुलं बहु पुष्कले ॥ १४२५ ॥भूयिष्ठं पुरुहं भूयो भूर्यदभ्रं पुरु स्फिरम् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.63
प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं बहुलं बहु ।पुरुहूः पुरु भूयिष्ठं स्फारं भूयश्च भूरि च ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.173 · p. 22
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.701 · p. 81
प्राज्यं भूरि प्रभूतं च प्रचुरं बहुलं बहु ।पुरुजं पुष्कलं पुष्टमदभ्रमभिधीयते ॥ ७०१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.116 · p. 227
पीवपीवरभूरिष्ठपुष्टे स्थूलानि भूरि च ।स्तोकं पत्रमुत्तमल्पं क्षुल्लकं खुल्लकं पुनः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्र (wrong syllable)
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.119 · p. 227
प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यमदभ्रं पुरुहुः पुरुः ।भूयो भूरि स्फिरं गाढं निविडं विरलं पुनः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शैलवर्गः Koṣakalpataru 2.2.49 · p. 131
चाम्पेयं हाटकं भर्म भूरि चामीकरं वसु ।कल्याणं कनकं रुक्मं रिक्थं काञ्चन-कर्बुरे ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.75 · p. 19
पुरुहं पुरु च स्फारं स्फिरं भूरि च पुष्कलम् ॥ ७५ ॥
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्त्रीलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.2.65 · p. 102
genderस्त्रीfem.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र तृणकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 5.369 · p. 198
रौहिषे श्यामकं पौरं पूतीकं भूरि कत्तृणम् ।सौगन्धिकं देवजग्धं शकलं धयमपुद्गले ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 शक (syllable split)
genderक्लीneut.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र तृणकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 5.370 · p. 198
भूस्तृणं रौहिषं छत्रोऽतिच्छत्रश्च कुटुम्बकः ।पूतीकं भूरि पालघ्नं मालातृणसुगन्धिके ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 191 · p. 90
अदभ्रं भूरि भूयिष्ठं बंहिष्ठं बहुलं बहु ।प्रचुरं नैकमानन्त्यं प्राज्यं प्राभूतपुष्कलम् ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.324 · p. 44
कार्तस्वरं जातरूपं गाङ्गेयं भूरिभर्मणी ।स्वर्णं चन्द्रो हेमशातकुम्भे रजतभूत्तमे ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.315 · p. 91
प्रभूतं प्रचुरं भूरि पुरुहं बहुलं बहु ।अदभ्रपुष्कले भूयः स्फिरं भूयिष्टमित्यपि ॥ ३१५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.691 · p. 116
प्रभूते पुरूभूः(हूः?) प्राज्यं पुरु भूयिष्ठमित्यपि ।भूयश्च भूरि भूयिष्ठं स्फीतं स्फारं च पुष्कलम् ॥ ६९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 रू (wrong syllable)
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.91 · p. 43
अदभ्रं भूरि भूयिष्ठं भूयश्च प्रबलोऽधिकः ।खर्वं ह्रस्वं वामनं च प्रलम्बं दीर्घमायतम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.240 · p. 32
योगी जोटी च जोटीङ्गः भवो भूरिश्च भैरवः ।उग्रः कालः उलन्दश्च रेरिहाणो जटाधरः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1809 · p. 295
राः महारजतं भूरि रजतं तारजीवनम् ।निष्कश्चाऽष्टापदं जाम्बूनदं जातरूपं पुनः ॥ १८०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 रू (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2593 · p. 418
अदभ्रं भूरि भूयश्च स्फिरं स्फारं तथैव च ।एतन्नामानि मन्यन्ते प्रचुरस्य हि पण्डितैः ॥ २५९३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.16 · p. 164
स्फिरंभू यश्च भूपिष्ठमदभ्रं बहुभूरि च ।शतादिकात् परा संख्या येषां ते तु परः शताः ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.141 · p. 19
जाम्बूनदं सुवर्णं स्वर्णं चामीकरं महारजतम् ।अपि भर्मजातरूपे अष्टापदभूरिणी तु वा पुंसि ॥ १४१ ॥
गीतिः
genderपुंक्लीm. n.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1675 · p. 201
भूरिभूयःस्फिरस्फारघनादभ्रबहूनि च ।अल्पीयोऽल्पिष्ठमत्यल्पे कनीयोऽणीयसी अपि ॥ १६७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 175 · p. 540
भूरिरष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ १७५ ॥
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शैलाध्यायः Vaijayantī 3.2.20 · p. 42
अग्निबीजं रत्नवरं गैरिकं हेम कर्बुरम् ।जाम्बूनदं शातकुम्भं हाटकं भूरिरस्त्रियौ ॥ २० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.85 · p. 208
अदभ्रमधिकं भूरि भूयिष्ठं पुरुहं पुरु ।समग्रं सकलं सर्वं समस्तं निखिलाखिले ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.345
स्वर्णेऽपि भूरिचन्द्रौ द्वौ द्वारमात्रेऽपि गोपुरम् ।
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास रपादः Dharaṇikośa 26.1.9 · p. 163
शास्त्रं ग्रन्थे निदेशे च शस्त्रमायुधलोहयोः ।क्षीरं दुग्धे च नीरे च भूरि प्राज्यसुवर्णयोः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.70 · p. 312
भूरिः पुमान्विष्णुहराब्जभूषुहेम्न्यन्तिमे प्राज्यगतोऽन्यलिङ्गः ।गिरिस्तु ना पक्षधराक्षिरुक्षुगुडेरके स्त्री तु स गीर्णिवाची ॥ ७० ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.915 · p. 121
नृशण्डो मातरि त्वस्य भूता स्त्री भूरिवाक् पुनः ।प्रचुरे त्रिषु हेम्न्यस्त्री भूर्णिस्तु स्त्री भृतौ तथा ॥ ९१५ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास भकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.20.333 · p. 204
भूरिस्तु पुष्कले हेम्नि भरुर्भर्मणि भर्तरि ।भीष्मो गंगासुते रुद्रे भीषणे सर्परक्षसोः ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश रेफान्ताः Śabdaratnāvalī 7.27.27 · p. 266
कट्फलायामनन्तायां तथा तिथिभिदि स्त्रियाम् ।त्रिषु साधुश्रेष्ठयोः स्यान्नपुंसि करणान्तरे ॥भारी हरौ वीवधे स्यात्पलानां द्विसहस्रके ।भीरुस्त्रिलिङ्ग आगर्ते स्यात् स्त्रियां मेववस्त्रिषु (?) ॥भूरि क्लीबं काञ्चने स्यात्प्रचुरेऽपि च वाच्यवत् ।पुमान् विष्णौ महादेवे परमेष्ठिनि वासवे ॥
अनुष्टुप्

भूरि as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश सृष्टसृष्टं स्यान्निर्मिते मुक्ते भूरिनिश्चितयोरपि ॥ Dharaṇikośa 10.2.3
  • धरणिकोश पुरुकृच्छ्रं दुःखं प्रायश्चित्तं सरः स्थाणुः सरो गतिः । ऐन्द्रिः काके जयन्ते च पुरुर्भूरिपरागयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.10
  • शब्दरत्नावली बहुलशिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु । पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥ पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् । बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.79