कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पेलव

pelavaवि · adj.

In 12 kośas: 21 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.449 · p. 21
चक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ॥ ४४८ ॥निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः ।क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
चक्षुष्यविसुभगविद्वेष्यविअक्षिगतविअंसलविबलिन्विनिर्दिग्धविमांसलविउपचितविदुर्बलविकृशविक्षामविक्षीणवितनुविछातवितलिनविअमांसविपेलववि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.81 · p. 54
स्तोकं क्षुल्लं तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनानि च ॥ १४२६ ॥तनु क्षुद्रं कृशं सूक्ष्मं पुनः श्लक्ष्णं च पेलवम् ।
अनुष्टुप्
स्तोकविक्षुल्लवितुच्छविअल्पविदभ्रविअणुवितलिनवितनुविक्षुद्रविकृशविसूक्ष्मविश्लक्ष्णविपेलववि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1447 · p. 55
व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यं तु रिक्तकम् ।शुन्यं तुच्छं वशिकं च निबिडं तु निरन्तरम् ॥ १४४६ ॥निबिरीसं घनं सान्द्रं नीरन्ध्रं बहलं दृढम् ।गाढमविरलं चाथ विरलं तनु पेलवम् ॥ १४४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 शि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)
व्युष्टिस्त्रीफलक्लीअसारविफल्गुविशून्यविरिक्तकवितुच्छविवशिकविनिबिडविनिरन्तरविनिबिरीसविघनविसान्द्रविनीरन्ध्रविबहलविदृढविगाढविअविरलविविरलवितनुविपेलववि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.114
घनं निरन्तरं सान्द्रं पेलवं विरलं तनु ।
अनुष्टुप्
घनविनिरन्तरविसान्द्रविपेलवविविरलवितनुवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.717 · p. 83
क्षामं शातं कृशं क्षीणं पेलवं तलिनं तनु ।निरन्तरं घनं सान्द्रं बहुलं विरलेतरम् ॥ ७१७ ॥
अनुष्टुप्
क्षामविशातविकृशविक्षीणविपेलववितलिनवितनुविनिरन्तरविघनविसान्द्रविबहुलवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.33 · p. 205
भृत्यः कडारो मन्दस्तु तुन्दोनुष्णोलसोपि च ।आलस्यः स्यात्परिमृजः शीतो दक्षस्तु पेलवः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
भृत्यपुंकडारपुंमन्दवितुन्दविअनुष्णविअलसविआलस्यविपरिमृजविशीतविदक्षविपेलववि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.101 · p. 225
वन्धूरं वन्धुरं तुल्ये पेलवं चापि शोभनम् ।रुच्यं चापि च चोक्षं स्यान्मनोज्ञं मञ्जु वञ्जुलम् ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
वन्धूरविवन्धुरविपेलवविशोभनविरुच्यविचोक्षविमनोज्ञविमञ्जुविवञ्जुलवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.167 · p. 73
मृदु मृदुलं सुकुमारं कोमल-सोमाल-पेलवान्याहुः ।म्रदिमा पुंसि मृदुत्वं मार्द्दवमन्त्ये स्त्रियां तु मृदुता स्यात् ॥ १६७ ॥
गीतिः
मृदुविमृदुलविसुकुमारविकोमलविसोमालविपेलवविम्रदिमन्पुंमृदुत्वक्लीमार्द्दवक्लीमृदुतास्त्री
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.33 · p. 213
क्षामः क्षीणोऽमांसलश्च तलिनच्छात-पेलवाः ।निर्दिग्धः[82b] स्यादुपचितो बलवान्मांसलोंऽसलः ॥ ३३ ॥
metre not recognised
क्षामपुंक्षीणपुंअमांसलपुंतलिनपुंछातपुंपेलवपुंनिर्दिग्धपुंउपचितपुंबलवत्पुंमांसलपुंअंसलपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.77 · p. 19
दभ्राणू तलिनं तुच्छं क्षुल्लकं क्षुद्रकं दरम् ।सूक्ष्मं श्लक्ष्णं पेलवं च लव-लेश-कणा नरि ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
दभ्रविअणुवितलिनवितुच्छविक्षुल्लकविक्षुद्रकविदरविसूक्ष्मविश्लक्ष्णविपेलवविलवपुंलेशपुंकणपुं
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.3 · p. 22
विरलं पेलवं तच्च द्रवं( ? )तनु च संस्मृतम् ।नवं नवीनं नूत्नं च प्रत्यग्रं नव्य-नूतने ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
विरलविपेलवविद्रववितनुविनवविनवीनविनूत्नविप्रत्यग्रविनव्यविनूतनवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.335 · p. 93
निरन्तरघने सान्द्रं बहुले दृढमुच्यते ।नीरन्ध्रं गाढमित्येवं पेलवं विरलं तनु ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
निरन्तरविघनविसान्द्रविबहुलविदृढविनीरन्ध्रविगाढविपेलवविविरलवितनुवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.254 · p. 92
तलिनः पेलवश्छातश्चेति दुर्बलवाचकाः ।
अनुष्टुप्
तलिनविपेलवविछातवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.136 · p. 418
श्लक्ष्णं च पेलवं सूक्ष्मं सूक्ष्मनामानि त्रीणि वै ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 नि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त्रु (wrong syllable)
श्लक्ष्णविपेलवविसूक्ष्मवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2630 · p. 424
विरलस्य तु नामानि पेलवं विरलं तनु ॥ २६३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
पेलवविविरलवितनुवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.19 · p. 164
स्यादखण्डञ्च निःशेषमनन्तं पूर्णमित्यपि ।निरन्तरं घनं सान्द्रं विरलं पेलवं तनु ॥
अनुष्टुप्
अखण्डविनिःशेषविअनन्तविपूर्णविनिरन्तरविघनविसान्द्रविविरलविपेलववितनुवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1635 · p. 196
सुदृढं संहतं श्लिष्टं पेलवं विरलं तनु ।निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं तु विसंस्थुलम् ॥ १६३५ ॥
अनुष्टुप्
सुदृढविसंहतविश्लिष्ठविपेलवविविरलवितनुविनिस्तलविवर्तुलविवृत्तविस्थपुटविविसंस्थुलवि
genderविadj.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव विशेष्यनिघ्नवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.1.21 · p. 84
कोमलं पेलवं पापे त्वधमापसदौ धवः ।रोमाञ्चितो हृष्टरोमा अजानेयस्तु निर्भयः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
कोमलविपेलवविअधमविअपसदविधवविरोमाञ्चितविहृष्टरोमन्विअजानेयविनिर्भयवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश मनुष्याध्यायः Vaijayantī 3.5.85 · p. 79
क्षत्ता दौत्यद्वारपाल्यात् पुल्कसो मद्यविक्रयात् ।पेलवः पुनरस्पृश्यो जंभको नृत्तगानवित् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
क्षत्तृपुंपुल्कसपुंपेलवपुंजम्भकपुं
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वैश्याध्यायः Vaijayantī 3.8.79 · p. 129
मरीचं तु विरावृत्तमुषणं धर्मपत्तनम् ।(मरिचं) पलितं श्यामं वेल्लनं पेलवं कटु ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
मरीचक्लीविरावृत्तक्लीउषणक्लीधर्मपत्तनक्लीमरिचक्लीपलितक्लीश्यामक्लीवेल्लनक्लीपेलवक्लीकटुक्ली
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.136 · p. 212
अल्पं सूक्ष्ममणु स्तोकं दह्रं दहरमर्हकम् ।किञ्चिन्मात्रम्मितं दभ्रं श्लक्ष्णं तनु च पेलवम् ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
अल्पविसूक्ष्मविअणुविस्तोकविदह्रविदहरविअर्हकविकिञ्चिन्मात्रविमितविदभ्रविश्लक्ष्णवितनुविपेलववि
genderविadj.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1214 · p. 153
पेलवं तु त्रिषु मृदौ मरिचे तु नपुंसकम् ।प्रेरित्वा तु समुद्रे ना स्त्री तु प्रेरित्वरी पुरि ॥ १२१४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमृदुमरिच

पेलव as a meaning in nānārtha verses