शीघ्र
śīghraवि · adj.In 17 kośas: 15 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 39 as a meaning of another word.
त्वरितं सत्वरं तूर्णं शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं लघु ।चपलाविलम्बिते च झम्पा संपातपाटवम् ॥ १४७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 वि (wrong syllable)
genderविadj.
शरीरस्था इमे रंहस्तरसी तु रयः स्यदः ।जवोऽथ शीघ्रं त्वरितं लघु क्षिप्रमरं द्रुतम् ॥ ६४ ॥सत्वरं चपलं तूर्णमविलम्बितमाशु च ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
द्राक् चपलं लघु मङ्क्षु स्राक् तूर्णं त्वरितमाशु शीघ्रमरम् ।अह्नाय सत्वरं च क्षिप्रं द्रुतमञ्जसा झटिति ॥ ६९७ ॥
आर्या
genderविadj.
जवोऽथ शीघ्रं त्वरिं लघु क्लीबेऽरमव्ययम् ।क्षिप्रं द्रुतं सत्वरं च चपलं तूर्णमाशु च ॥ १६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 घ्रं (syllables merged)
genderक्लीneut.
क्रौञ्चतारकवैर्यर्थो देवसेनापतिश्च सः ।कामजित्कामदः कान्तः स्कन्दः शीघ्रः शुचिः शिशुः ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबे तु रंहस्तरसी अथ शीघ्रं लघु द्रुतम् ।त्वरितं सत्वरमरं तूर्णमाश्वविलम्बितम् ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लामज्जके तु नलदममृणालं लयं लघु ।इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाशयम् ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं तूर्णं त्वरितं सत्वरं लघु ।अनारतानिशे नित्याजस्त्रे त्वविरतं पुनः ॥ ३५२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
त्वरितं सत्वरं शीघ्रं तूर्णं क्षिप्रं द्रुतं लघु ।जवो वेगो रयो रंहस्तरो मन्दे तु मन्थरः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं तूर्णं त्वरितं सत्वरं लघु ।आशुमङ्क्षु तथाऽह्नायश्चपलमविलम्बितम् ॥ २६७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 प (wrong syllable)
genderविadj.
शीघ्रं तूर्णं द्रुतं क्षिप्रं चपलं लघु सत्वरम् ।अरं त्वरितमाशु स्यादविलम्बितमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चपलं सत्त्वरं शीघ्रं त्वरितं च द्रुतादिषु ।यत्सत्त्वे वाच्यलिङ्गं तत्क्लीबे तद्यदसत्त्वके ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यः कृतीशो युगान्तश्च बलीशो वायुसंज्ञकः ।वायुवेगी तथा शीघ्रः श्वसनः प्राणसंज्ञकः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुष्मिर्महाबलो वेगी नभोजातः सदागतिः ।नभस्वान् मारुतः शीघ्रः पृषदश्वः प्रकम्पनः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजिरं चपलं शीघ्रमविलंबितमाशु च ।विरलं तनु विश्लिष्टमघनं तलिनं तथा ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शुक्रोऽर्जुने च कुटजे शिग्रुः शोभाञ्जने पुमान् ।शाकमात्रे च शीघ्रा तु दन्त्यां शीघ्रं घनच्छदे ॥ ३८९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsघनच्छद
सेव्ये शुभ्रस्तु सुमने शुभ्रा वंश्याहिछत्रयोः ।शुभ्रं वरेऽभ्रके सारो लोहदाडिम्बयाज्ञिके ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 हि (wrong syllable)
meaningsसेव्य
doubtful
शारीऽनिलाक्षोपकृत्योः शवलेऽपि च वाच्यवत् ।शिग्रुः पुंसि शाकमात्रे तथा शोभाञ्जनद्रुमे ॥शिरा नाड्यां स्त्रियामेव पिप्पलीमूलके पुमान् ।शीघ्रं नलद चक्राङ्ग(?) क्लीबं द्रुते गतौ(?) त्रिषु ॥शुभमम्रे क्लीबलिङ्गमुद्दीप्तशुक्लयोस्त्रिषु ।शुक्रो मासि भृगौ वह्नौ ना क्लीबे रोगरेतयोः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 सि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्रु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्त (wrong syllable)
शीघ्र as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आशुआश्वाख्या शालिशीघ्रार्थे पाशो बन्धनशस्त्रयोः ॥ Amarakośa 3.3.421
- नामलिङ्गानुशासनम् अभितस्समीपोभयतः शीघ्रसाकल्याभिमुखेऽभितः ॥ २५६ ॥ Amarakośa 3.3.256
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) अञ्जसाअयि प्रश्ने सानुनये सत्ये शीघ्रे तथाञ्जसा । ईषत्किञ्चिन्मनाक् प्रोक्ताः किञ्चनस्तोकवाचकाः ॥ ८८२ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.882
- धरणिकोश लघुअघमंहसि दुःखे च व्यसनेऽप्यघमुच्यते । लघुः शोभननिःसारशीघ्रपृक्का[गुरुष्वपि ?] ॥ Dharaṇikośa 4.2.2
- धरणिकोश द्रुतद्रुतं शीघ्रे विलीने च द्रुतः पलायिते द्रुमे । युतं हस्तचतुष्के स्याद्युतं युक्ते युतं पृथक् ॥ Dharaṇikośa 15.2.2
- धरणिकोश अरअरमङ्गे रथाङ्गस्य शीघ्रं स्याच्छीघ्रगोऽप्यरम् । करो राजप्रदो यः स्याद्रश्मौ हस्ते घनोपले ॥ Dharaṇikośa 26.2.1
- धरणिकोश चपलचपलः पारदः प्रोक्तश्चपलश्चेष्टितः स्मृतः । चपलं क्षणिकं शीघ्रं चपला पिप्पली तडित् ॥ Dharaṇikośa 27.3.18
- धरणिकोश अञ्जसातिरोऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे मिथोऽन्योन्यं मिथो [रहः] । पुरोऽग्रेऽपि प्रथमे स्यादञ्जसा तत्त्वशीघ्रयोः ॥ Dharaṇikośa 34.20.2
- धरणिकोश अभितस्पूर्वेद्युरिष्यते प्रातः पूर्वेद्युः पूर्ववासरः । अभितः कार्त्स्न्योभयाग्रेषु शीघ्रसांनिध्ययोरपि ॥ Dharaṇikośa 34.20.4
- धरणिकोश मङ्क्षुमङ्क्षु शीघ्रे भृशार्थे च मक्षु चाद्भुतखेदयोः ॥ Dharaṇikośa 34.22.1
- कोषकल्पतरु ऋधक्ईषदर्थे दुष्कृते च मनाङ्मन्देषदर्थयोः । धिग्भर्त्सने च निन्दायामृधक् शीघ्र-समीपयोः ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 5.1.80
- कोषकल्पतरु पुलाकस्यात्पाणिनौ खजाको दर्व्यां तु स्त्री पुलाकस्तु । संक्षेपे(ऽ?) फलधान्यौदनसिक्थेष्वेष शीघ्रे च ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.58
- कोषकल्पतरु लघुशीघ्रे च कृष्णागुरुणि द्वयोनः स्पृक्कागतः स्त्री वपुषस्तु वायौ । अङ्घोंऽहसि स्यात्करसंपुटे च मोघस्तु दीने त्रिषु निःफले च ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.4.34
- कोषकल्पतरु द्रुतस्यूतं प्रसेवोतगतं नतं तु नम्रे पुमान्स्यात्तगरद्रुमे च । शीघ्रे विलीने च पलायिते च द्रुतं युतं हस्तचतुष्टये स्यात् ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.6
- कोषकल्पतरु चपलस्त्रियां सुविद्युत्कमलाकणासु श्रियामसत्यां चरमे तु शीघ्रे । विशेष्यवत्स्यात्तरले चलेऽथा- स्त्री प्रस्तरे स्यादुपलश्च रत्ने ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.94
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्रुतद्रुतं विलीने शीघ्रे च व्यवदीर्णेऽप्यथो रथे । द्वीपिचर्मावृते द्वैपं द्वीपिनोऽवयवे तथा ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप आशुअलङ्कारसुवर्णे तु क्ली शृङ्गीकनकाह्वये । असत्त्वगामि चेच्छीघ्रे स्यात् सत्त्वे त्रिष्वथ द्वयोः ॥ ७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.79
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षिप्रक्षिप्रं तु पादाङ्गुष्ठस्य तर्जन्याश्चान्तरे नपुम् । असत्त्वेऽपि च शीघ्रार्थे त्रि तु स्यात् सत्त्वगामि चेत् ॥ २०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.206
- नानार्थार्णवसंक्षेप लघुनृस्त्रियोर्लम्बने स्त्री तु लम्बोत्कोचे परः पुनः । आह भूमिविशेषेऽथ लघु निस्सारशीघ्रयोः ॥ ११३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1133
- नानार्थार्णवसंक्षेप अजिरउमायामपि च प्राह रभसः शब्दवित्तमः । त्रि तु शीघ्रे जर्जरे च स्थादथो अमरा स्त्रियाम् ॥ ३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप अररआरायामररा स्त्र्येव शीघ्र स्याद्भेद्यलिङ्गकम् । अर्गला तु न ना द्वारकवाटद्वयबन्धने ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप चपलचपलस्तु त्रिषु ज्ञेयश्चञ्चलेऽप्यनवस्थिते । दुर्विनीते च शीघ्रे च पारते तु पुमानयम् ॥ ७०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.706
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्वरितत्वरितं तु त्वरायां क्ली स्याच्छीघ्रे त्वभिधेयवत् । तण्डुलस्तु नृलिङ्गः स्याद् व्रीह्यादिफलबीजके ॥ ८२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.827
- परमानन्दीयनाममाला अभितस्अशोको वीतशोके स्यात्कङ्केल्लौ वञ्जुलेऽपि च । अशोका कटुरोहिण्यामभितः पार्श्वशीघ्रयोः ॥ १८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.18
- परमानन्दीयनाममाला चपलचपलो मूर्धजे मीने चपलं शीघ्रलोलयोः । पारदे चपला लक्ष्म्यां पिप्पलीविद्युतोरथ ॥ १८२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.182
- शब्दरत्नावली लघुलघुर्मनोज्ञे निःसारे चागुरावपि वाच्यवत् । कृष्णागुरुणि शीघ्रे च क्लीबं पृक्कौषधौ स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.4.5
- शब्दरत्नावली द्रुतदितिः स्त्रियां खण्डने स्यात्तथा च दैत्यमातरि । दीप्तं निर्भासिते दग्धे ज्वलितेऽपि च वाच्यवत् ॥ द्रुतं शीघ्रे विनीते च विम्राणे चाभिधेयवत् । दृतिश्चर्मपुटे मीते द्युतिः स्त्री रश्मिशोभयोः ॥ धातुर्मनःशिलादौ तु श्लेष्मादौ गैरिकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.17
- शब्दरत्नावली अरअराऽन्यवत् शीघ्रगे स्यात्क्लीबं चक्राङ्गशीघ्रयोः । अग्रमालम्बने वृन्दे परिमाणे पलस्य च ॥ पुरस्तादुपरिप्रान्ते एकाग्रे च नपुंसकम् । अतिरिक्ते प्रधाने च प्रमाणे चाभिधेयवत् ॥ अस्त्रं चापे प्रहरणे कृपाणे च नपुंसकम् । अभ्रं धातुभिदि स्वर्णे गगने स्याद्घनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.3
- शब्दरत्नावली चपलचपलं तरले शीघे चञ्चले विकलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.62
- शब्दरत्नावली आशुअंशुः प्रभायां किरणे आशा तृष्णादिशोः स्त्रियाम् । आशीर्हिताशंसवे स्त्री सर्पदत्ते विषान्तरे ॥ आशुर्धान्यान्तरे पुंसि शीघ्रेऽपि च नपुंसकम् । ईशः प्रभौ महादेवे ईशा लाङ्गलदण्डके ॥ काशः कासे क्षते पुंसि वाराणस्यामपि स्त्रियाम् । अस्त्रियां तृणभेदेऽपि कण्ठकण्डूयणेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.2
- शब्दरत्नावली अभीक्ष्णम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
- शब्दरत्नावली मंक्षुऊषा रात्रौ च रात्र्यन्ते दोषा रात्रौ निशामुखे । मंक्षु शीघ्रातिशययोर्निकर्षान्तिकमध्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.58
- तन्त्राभिधान ययो वाणी वसुधा वायुर्विकृतिः पुरुषोत्तमः । युगान्तः श्वसनः शीघ्रं धूम्रार्चिः प्राणिसेवकः ॥ १३९ ॥ Tantrābhidhāna 2.43.139
- त्रिकाण्डशेष लघुपरिघो योगभेदेऽपि मेधो वारिदमुस्तयोः । महार्घस्तु महामूल्ये पुंसि लावकषक्षिणि । पृक्कायां स्त्री लघुः क्लीबं शीघ्रे कृष्णागुरुण्यपि ॥ ७३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.73
- त्रिकाण्डशेष द्रुतविसृष्टे रक्षिते दत्तं द्रुतं शीघ्रविलीनयोः । दशने शैलशृङ्गे च दन्तः स्यादौषधे स्त्रियाम् ॥ १६० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.160
- वैजयन्ती द्रुतद्रुतं शीघ्रे शीघ्रगतेऽप्यवदीर्णविलीनयोः । दृढं गाढेऽधिके स्थूले धूतं त्यक्ते प्रकंपिते ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.4.8
- वैजयन्ती चपलचपलः पारदे शीघ्रे दुर्विनीते चले कपौ । चले केशे च चिकुरो जराय्वस्त्र्यंबुजेऽपि च ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 7.5.39
- वैजयन्ती अभितस्अञ्जसा त्वरिते तत्वेऽप्यहहाद्भुतखेदयोः । समीपोभयतः शीघ्रसाकल्याभिमुखेऽभितः ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 8.7.31
- वैजयन्ती सपदिपुरस्तात्पूर्वदिश्यग्रे पुराप्रथमयोरपि । शीघ्रे सपदि सद्योऽर्थे समयान्तिकमध्ययोः ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 8.7.33