द्रव
dravaपुं · masc.In 16 kośas: 25 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
केलिर्द्रवः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ५५५ ॥देवनं कूर्दनं खेला ललनं वर्करोऽपि च ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पलायनमपयानं संदावद्रवविद्रवाः ॥ ८०२ ॥अपक्रमः समुत्प्रेभ्यो द्रावोऽथ विजयो जयः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रद्रावोद्द्रावसंद्रावसंदावा विद्रवो द्रवः ।अपक्रमोऽपयानं च रणे भङ्गः पराजयः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैहासिकः केलिकिलो बुधैर्वासन्तिको मतः ।परिहासो द्रवो नर्म केलिः क्रीडा च खेलनम् ॥ ४३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्रुरोदनमात्रं च क्रीडा खेला च कुर्दनम् ।ध्रुवः केलिः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
हेला लीलेत्यमी भावाः क्रियाः शृङ्गारभावजाः ।द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लोमधौतेयकद्वारफेनानां लवणस्य च ।प्रसूनव्यजनस्थानद्रवन्नामानि यानि च ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परिहासः परीहासो द्रवश्च सदृशार्थकाः ।विलासो वल्लभालोके सात्त्विकानां समुद्भवः ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पराजयो रणे भङ्गोऽथापयानं पलायनम् ।प्रद्रावो द्राव-संद्राव-संदावा विद्रवो द्रवः ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विरलं पेलवं तच्च द्रवं( ? )तनु च संस्मृतम् ।नवं नवीनं नूत्नं च प्रत्यग्रं नव्य-नूतने ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
क्रीडा खेला नर्मकेली परिहासद्रवावपि ।वर्करो ललनं नर्म देवनं कूर्दनं समे ॥ २२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिलाभवस्थानकभेषजास्थि-रुचत्वचद्वारहलासृजां च ।फलप्रसूनद्रवतां सुखादि-धनुर्दृशां हिङ्गुकुसुम्भकादेः ॥ ७४ ॥
उपेन्द्रवज्रा
genderक्लीneut.
उपधिः पुंसि दम्भे स्याच्छाठ्ये निकृतिरिष्यते ।क्रीडायां खेलना खेला केलिर्नर्म द्रवः पुमान् ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्यातनं निर्यसनं निर्यासनमिति स्मृतम् ।पलायने तु द्रवणं विद्रावो विद्रवो द्रवः ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूर्दनं वर्करो नर्म विनोदो देवनं तथा ।परिहासः परीहासस्तथा रागरसो द्रवः ॥ ८८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
हूयन्ते रागिनो यत्र हाव इत्यभिधीयते ।परिहासः परीहासः क्रीडः केलिमुखो द्रवः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ प्रद्राव उद्राव-विद्रावौ द्रवविद्रवौ ।द्रावसन्द्रावापद्रवौ अपयानं शृगालिका ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पलायने तु संदावः समुत्प्रेभ्यश्च द्राववत् ।द्रववद्विद्रवो, भग्ने पराजित-जितौ समौ ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विप्रलम्भो विसंवादो जृम्भस्तु त्रिषु जृम्भणम् ।द्रवः केलिः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १०२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संदावो द्रावविद्रावप्रद्रावद्रवविद्रवाः ।अपक्रमो विनाशः स्यादपयानं पलायनम् ॥ १३८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्द्रवोद्द्रावसन्द्रावप्रद्रावद्रवविद्रवाः ।विशस्तु घात उन्मन्थो विशरः प्रमथो वधः ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सौवर्चलं द्रवस्तु स्याज्जारणं लोहितोऽस्त्रियाम् ।दशेत्थं लवणानि स्युरथोपलवणास्त्रयः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंसि स्त्री तु द्रवा नद्यां त्रिर्घनप्रतियोगिनि ।दरः शङ्खे भये श्वभ्रे छिद्रमात्रे तु सज्जनः ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsघनप्रतियोगिन्
द्रव as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् रसशृङ्गारादौ विषे वीर्ये गुणे रागे द्रवे रसः । Amarakośa 3.3.442
- धरणिकोश रसरसः शृङ्गारादौ द्रवगरलरागेष्वपि रसो रसस्तिक्तादौ च…तनुधात्वोरपि रसः । रसो वीर्ये सूते चपलजलस्वादेष्वपि रसा [106] रसा पाठाशल्लक्यवनिरपि धीरैर्निगदिता ॥ Dharaṇikośa 31.3.2
- कोषकल्पतरु विलीलिपौ तु वेर्द्रवे नाशे प्राच्चेष्टानाशमृत्युषु । अतेः प्राच्च तिरोभूतौ नेराङश्च गृदे मृतौ ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.21
- कोषकल्पतरु रसतिक्तादिके बोलकपारदे च द्रवेषु शृङ्गारमुखेषु वीर्ये । स्त्री सल्लकीकङ्गुमहीवृकीषु जिह्वासु रास्नास्वपि कीर्तितोऽयम् ॥ Koṣakalpataru 6.31.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप रसयौनं स्याद्योनिसम्बन्धे क्ली गर्भाधानसंस्कृतौ । रसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे ॥ १०७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1077
- नानार्थार्णवसंक्षेप रसनत्रिस्त्वात्मीयेऽथ रसनं क्ली कषायद्रवान्नयोः । स्नेहे विषे फले चापि निर्यासे हेमरूप्ययोः ॥ १४७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1479
- परमानन्दीयनाममाला मधुआतपत्रे पुण्डरीकं कं शीर्षेऽथ द्रवे मधु । सद्माङ्गयोः पुरं क्लीबे घटार्थे खपुरं पुनः ॥ ७६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 6.3.76
- शब्दरत्नावली रसरसो गन्धरसे नीरे शृङ्गारादौ विषे द्रवे । रागवीर्यदेहधातुप्रभेदास्वादपारदे ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.8
- वैजयन्ती रसरसो रागे विषे वीर्ये तिक्तादौ पारदे द्रवे । रेतस्यास्वादने हेम्नि निर्यासेऽमृतशब्दयोः ॥ ४९ ॥ Vaijayantī 6.1.49
- वैजयन्ती स्नेहसूनं पुष्पे सुतायां स्त्री स्नेहोऽस्त्री द्रवहार्दयोः । विष्णुचन्द्रेन्द्रवातार्कयमाश्वांशुशुकाग्निषु ॥ ९९ ॥ Vaijayantī 6.5.99
- वैजयन्ती रसनसंश्रयेऽग्रे च शूर्पस्य वस्त्रभेदे च योषितः । रसनं क्ली कषायेऽन्ने द्रवे स्नेहे विषे फले ॥ ६८ ॥ Vaijayantī 7.5.68