पुञ्ज
puñjaपुं · masc.In 14 kośas: 16 synonym verses, 8 as a meaning of another word.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पशूनां समजोऽन्येषां समाजोऽथ सधर्मिणाम् ।स्यान्निकायः पुञ्जराशी तूत्करः कूटमस्त्रियाम् ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
राशिर्द्वयोः स्त्रियां राशी पुञ्जी पुञ्जश्च पुञ्जकः ।पुंसि क्लीबे च कूटं स्यादुत्करोऽपि च पुंस्ययम् ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपाङ्गमङ्गवेगानां वर्गस्यार्घाघयोरपि ।गञ्चपुच्छगच्छपिच्छकलिञ्जपुञ्जयोरपि ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कवचार्द्धर्चयोः पुच्छकच्छाच्छानां व्रजस्य च ।निकुञ्जोटजकुञ्जानां तथैवापुञ्जभूर्जयोः ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सधर्मणामेष निकाय उक्तःस्कन्धो नराणां करिणां हयानाम् ।पु[73a]ञ्जोत्करौ राशिरिमे समार्थाःकूटोऽस्त्रियां धान्यसमुच्छ्रयार्थः ॥ २६ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
पश्चाद्भागे पुच्छःपिच्छः पुच्छे तथा गुच्छः ।वाजो मुञ्जः पुञ्जोविषमकसंख्यार्थकश्चौजः ॥ १३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
एते शब्दा नपुंसके भवन्ति । इदं धान्यं सस्यम् । द्विदलं मुद्गादीनाम् । अंशुकं वस्त्रम् । वितानं वस्त्रमयमावरणम् । वलयं सुवर्णादीनाम् । रत्नं मणिः । मिथुनं स्त्रीपुंसद्वन्द्वम् । श्मशानं मृतस्थानम् । बिसं पद्ममूलम् । तिमिरं तमः । अग्रं शिखरं श्रेष्ठं वा । खमाकाशम् ।पुञ्जाद्रिकोणकरीषकषायतरत्नपिण्याकगर्भदर्भार्भकश्च पुंसि स्युः ।पतनशुल्बताम्रचापनाम्नां नपुंसकता ॥ ६५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
राशिर्विस[र]पुञ्जौ च संदोहो व्यूहपेटके ।उत्करः समवायोऽपि यूथं तिर्यग्गणे मतम् ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तमङ्गापाङ्गवर्गौघखगार्घाः पुच्छगच्छकौ ।मुञ्जपुञ्जावटाः पट्टकोष्ठौ पिच्छौजवाजकाः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रथमार्गे तु विशिखा मुण्डी तोली प्रतोलिका ।प्राकाराधारभूमौ स्याच्चयः पुञ्जश्च भीषणम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशिः पुञ्जोत्करौ कूटं जातं यूथं भरः कुलम् ।ग्रामो वर्गः समाहारो निकायो निचयोऽपि च ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यूहो राशिस्तथा स्तोमः पुञ्जश्च पटलं पुनः ।ओघश्चेति हि नामानि समुदायस्य सन्ति वै ॥ २५६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्रजपुञ्जौ निकुरुम्बं जालं पटलं कदम्बकं चक्रम् ।वितानं मण्डलं चक्रवालं च वलयं कुलम् ॥ ८२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
बृन्दं जातं चक्रवालं जालकं पेटकं जटा ।धान्यादिबृन्दे कूटोऽस्त्री राशिपुंजोत्करा नरि ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
पुञ्ज as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् राशिद्वौ राशी पुञ्जमेषाद्यौ द्वौ वंशौ कुलमस्करौ । Amarakośa 3.3.410
- धरणिकोश राशिईशः प्रभौ च शम्भौ च राशिर्मेषादिपुञ्जयोः । अंशुर्लेशे च रश्मौ स्यादाशा तृष्णादिशोः स्मृता ॥ Dharaṇikośa 29.1.1
- कोषकल्पतरु राशिनिशा हरिद्राह्वययामिनीगा- नीह्वा(?)तितृष्णाककुभोस्तु चाशा । राशिस्तु मेषादिषु पुंसि पुञ्जे पेशी स्त्रियां खड्गपिधानमांस्योः[81b] ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप कूटद्वे सृगाले बके त्वन्यः शिवायां क्रुश्वरी स्त्रियाम् । कूटोऽस्त्री पुञ्जमायाघेष्वद्रिशृङ्गे शरान्तरे ॥ २५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.252
- नानार्थार्णवसंक्षेप राशिराशिः क्रत्वन्तरे पुञ्जे मेषादावाढके च ना । साम्नोस्त्वग्निन्नरोवर्गगीतयोः स्यान्नपुंसकम् ॥ ११०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1105
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्करउत्करस्तु पुमान् पुञ्जे यज्ञभूमेश्च कुत्रचित् । प्रदेशभेदे त्रिषु तु स्यादुद्गतकरादिके ॥ २७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.272
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुन्दुमचोरे च कुन्दुमस्तु स्यात् पुमान् पुञ्जे द्वयोः पुनः । मार्जारे कुहिनी तु स्त्री शम्भल्यां कुट्टना पुनः ॥ ५४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.545
- शब्दरत्नाकर कूटकण्ठः शब्दे गले कुम्भो घटद्विपशिरोंऽशयोः । कूटोऽस्त्री पुञ्जमायाद्रिशृङ्गायोघनवेश्मसु ॥ १८८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1888