दृष्टि
dṛṣṭiस्त्री · fem.In 18 kośas: 23 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 17 as a meaning of another word.
मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
चक्षुरक्षीक्षणं नेत्रं नयनं दृष्टिरम्बकम् ।लोचनं दर्शनं दृक्च तत्तारा तु कनीनिका ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लोचनं नयनं नेत्रमीक्षणं चक्षुरक्षिणी ।दृग्दृष्टी चास्रु नेत्राम्बु रोदनं चास्रमश्रु च ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दृग्दृष्टिनेत्रलोचनचक्षुर्नयनाम्बकेक्षणाक्षीणि ।अश्रूणि वाष्परोदननयनजलाश्रास्रुनामानि ॥ ५१९ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
निभालनं निशामनं निध्यानमवलोकनम् ।ईक्षणं दर्शनं दृष्टिर्द्योतनं च समं स्मृतम् ॥ ५६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भुज-दृष्टि-पाद-कर्ण-स्तनसंख्या रामलक्ष्मणौ शृङ्गम् ।गजदन्तौ प्रीति-रती गङ्गागौर्यौ विनायकस्कन्दौ ॥ ३ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
ज्योतिश्च देवदीपो ना रूपपर्यायतो ग्रहः ।अस्त्रियामीक्षणं नेत्रं स्त्रियां दृष्टिश्च गौरपि ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
बुद्धिः श्रद्धा प्रतिपदपि चिच्चेतना चोपलब्धिर्-ज्ञप्तिः प्रज्ञा भवति धिषणा शेमुषी धीर्मनीषा ।प्रेक्षा दृष्टिर्मतिरपि धरा वेदना विच्च संवित्प्रज्ञानं तु स्फुरति चरमेऽथाऽव्ययं स्याद्विषा च ॥ १ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderस्त्रीfem.
आलोकनं द्योतनं च दृष्टिदर्क(र्दृक्च?) स्त्रियामुभे ।काक्षः कटाक्षोऽपाङ्गेक्षा वर्कराटोऽक्षिकूणितम् ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शङ्खोऽस्त्री स्याद्भालकर्णमध्यगः स्त्री तु दृग्दृशा ।दृष्टिश्च न स्त्रियां नेत्रं नयनं चक्षुरक्षिणी ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दृगक्षि चक्षुर्नयनं दृष्टिर्नेत्रं विलोचनम् ।कटाक्षं केकरापाङ्गं विभ्रमस्तस्य वैकृतम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
बुद्धिः प्रज्ञा मतिर्मेधा मनीषा धिषणा च धीः ।चेतना प्रतिभा ज्ञप्तिशेमुषीदृष्टयस्तथा ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नयनं लोचनं नेत्रमम्बकं दृष्टिचक्षुषी ।अक्षीक्षणे तथा दृक्च तारायां स्यात्कनीनिका ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दृक् दृष्टिर्नयनं नेत्रं लोचनं चक्षुरक्षिणी ।अपाङ्गो लोचनप्रान्तः कटाक्षः कुटिलेक्षितम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नयनं लोचनं नेत्रमीक्षणं चक्षुरम्बकम् ।अक्षि दृग्दृष्टिरस्यान्तस्तारका च कनीनिका ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ज्ञप्तिश्चित् चेतना प्रज्ञा प्रेक्षा च प्रतिभा तथा ।उपलब्धिश्च संवित्तिः दृष्टिश्च शेमुषी तथा ॥ ४५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नेत्रं च नयनं चक्षुर्लोचनं च विलोचनम् ।ईक्षणं दर्शनं दृष्टिर्देवदीपोऽक्षि वै पुनः ॥ ९२२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नयनं लोचनं नेत्रं चक्षुरक्षिविलोचनम् ।आत्मकं दृग्दृशादृष्टिर्वीक्षणं प्रक्षणेक्षणम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अब्धिद्रोणीरसाला श्रुतिविरतिगुहाशुक्तिमुक्तावडभ्यः ।आदौ भूम्निस्थलीज्यानियतितरलिकावेदिभित्तिश्रुचोपि ।वल्यवल्लीविदारीत्रुटिधमनिशिखामल्लिकायूषिकात्वक् ।दृष्टिजिह्वाऽटवीद्राः सनिविकृतिकणादेहलीमृत्तिकाश्च ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
द्रोणीस्त्रीरसालास्त्रीश्रुतिस्त्रीविरतिस्त्रीगुहास्त्रीशुक्तिस्त्रीमुक्तास्त्रीवडभीस्त्रीस्थलीस्त्रीज्यास्त्रीनियतिस्त्रीतरलिकास्त्रीवेदिस्त्रीभित्तिस्त्रीश्रुच्स्त्रीवलीस्त्रीवल्लीस्त्रीविदारीस्त्रीत्रुटिस्त्रीधमनिस्त्रीशिखास्त्रीमल्लिकास्त्रीयूषिकास्त्रीत्वच्स्त्रीदृष्टिस्त्रीजिह्वास्त्रीअटवीस्त्रीविकृतिस्त्रीकणास्त्रीदेहलीस्त्रीमृत्तिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
चेतश्चित्तं हृदयमनसी स्वान्तहृन्मानसानिप्रज्ञा बुद्धिः प्रतिपदुपलब्धिः प्रतीतिर्मनीषा ।दृष्टिः संविच्चिदपि धिषणा चेतना शेमुषी धी-र्ज्ञप्तिः प्रेक्षा मतिरपि गतव्यापिनी धीः स्मृतिः स्यात् ॥ २६४ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderस्त्रीfem.
विषयेन्द्रियं हृषीकमथ ज्ञानेन्द्रियं मनः ।श्रुतिस्त्वग्रसना दृष्टिर्नासाथ चरणौ करौ ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्द्रि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
दृग्दृष्टिरक्षि नयनं लोचनं चक्षुरीक्षणम् ।अम्बकं दर्शनं नेत्रं निध्यानमवलोकनम् ॥ १०८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ईक्षणं नयनं चक्षुरक्षि लोचनमंबकम् ।दृष्टिर्दृक् चाथ न पुमांस्तारकाक्ष्णः कनीनिका ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दृष्टि as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् ज्योतिस्ज्वालाभासौ न पुंस्यर्चिर्ज्योतिर्भद्योतदृष्टिषु । Amarakośa 3.3.448
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्वाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशसु स्मृतः ॥ ८५४ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.854
- कोषकल्पतरु निर्-वर्णयतिऋचत्यपीहार्कयति स्तुतौ स्युः प्रादुत्तरः स्तौतिरुपक्रमार्थः । समः परोऽसौ परिचायने स्या- निरः परो वर्णयतिश्च दृष्टौ ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.45
- कोषकल्पतरु निवर्णिपरिवृत्तौ मिनोतिर्नेर्दृष्टौ नेर्वर्णिरीरितः । विनक्ति विङ्क्ते वेवेक्ति वेविक्ते भाजयत्यपि ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 3.5.67
- कोषकल्पतरु ध्यानिरो दृष्टौ सदा स्मृत्यामनोः प्रात्तीव्रचिन्तने । सोत्कण्ठस्मरणे तु स्यात्स्मरयत्यपि कण्ठते ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.16
- कोषकल्पतरु सूचनाअर्शोघ्नोऽथ करञ्जशस्त्रकभिदोः स्याद्वृश्चिकाल्यां शत- घ्नी चावृद्धबधूपुरप्रसृमरप्रेष्या त्वसिक्नी ध्वनो(?) । दृष्टौ च व्यस(ध)ने वधेऽप्यभिनये संसूचने सूचना ध्याने लेपन(?)वेदना मतिगता दुःखे तथा भावना ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.99
- कोषकल्पतरु ज्योतिस्ज्योतिः पुमान्भास्वति वीतिहोत्रे दृष्टौ प्रकाशेऽप्युडुनि द्वयोनः ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.31.11
- शारदीयाख्यनाममाला गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्बाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशधा मतः ॥ १३० ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.130
- शब्दरत्नावली ईक्षणईक्षणं नयने दृष्टौ ईरिणं शून्य उषरे । उषणा स्त्रीकणायां स्यादुषणं मरिचेऽपि च ॥ एषणी व्रणमार्गानुसारिण्यां मानभेदके । करुणा स्त्री कृपायाञ्च करुणो रसवृक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.26
- शब्दरत्नावली सूचनासीमा तु कोषमर्यादास्थितिक्षेत्रेषु च स्त्रियाम् । सूचनाभिनये दृष्टौ गन्धने व्यधनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.97
- शब्दरत्नावली निगमननिशामनं क्लीबलिङ्गं दर्शनालोचनयोरपि । भवेन्निगमनं दृष्टौ श्रुतौ विनशनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.112
- शब्दरत्नावली दृश्दर्शोऽवलोकने यागभेदाभावास्ययोरपि । दंशः कीटविशेषे स्यात्कवचे भुजगक्षते ॥ दशाऽवस्था दीपवर्त्योरंशुकाग्रे तु भूम्नि च । दृग्दृष्ट्यां दर्शने ज्ञाने स्त्रियां ज्ञातरि च त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.7
- शब्दरत्नावली ज्योतिस्ज्यायानतिप्रशस्ते स्याद् वृद्धेऽपि च भवेत्त्रिषु । ज्योतिर्दृष्टिप्रकाशर्क्षे क्लीबं ना सूर्यशुष्मणोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.21
- शब्दरत्नाकर दर्शनतोरणोऽस्त्री बहिर्द्वारदारुयन्त्रविशेषयोः । तूलिका कूर्चिकासूच्योर्दिग्वासा श्रमणे हरे शास्त्रोपलब्धिधीदृष्टिसमयेषु तु दर्शनम् ॥ २१०१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2101
- शब्दरत्नाकर गोकः समीरार्कवेधःसु खमुडौ व्योम्नि चेन्द्रिये । गौवृषे ना स्त्रियां गोभूवाग्दिग्दृष्टिमरीचिषु ॥ २२४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2241
- शब्दार्णव दर्शनदर्शनं समये शास्त्रे दृष्टौ स्वप्नेऽक्ष्णि संविदि ॥ २०९ ॥ Śabdārṇava 209
- त्रिकाण्डशेष निशमनदेवोद्याने सुते पुंसि नग्नौ क्षपणवन्दिनौ । श्रुतौ दृष्ट्यां निशमनं खगङ्गाऽपि नलिन्यथ ॥ २४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.245