पट्ट
paṭṭaपुं · masc.In 11 kośas: 13 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
तदौर्णमथ कौशेयं जीविनिर्जीवकोशजम् ।विविधं चापि तत्सूत्रं पट्टं हीरं च कोमलम् ॥ २७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कट्वरश्चाथ षट्प्रज्ञः कामकेलिर्विदूषकः ।पिङ्गः पाठविकः पट्टो व्यलीको धूर्त इत्यपि ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मुञ्जवाजाजावटानां तथा पट्टप्रकोष्ठयोः ।कोष्ठाङ्गुष्ठघटानां च प्रगण्डस्य गुडस्य च ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पट्टदोहदयोर्नादमुदयोः छादकुन्दयोः ।कुमुदायुधोत्सेधानां कवन्धश्रामयोरपि ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धो (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
प्रवणः क्रमनिम्ना भूर्निपत्या सातिपिच्छला ।पट्टस्तु शासनं राजदत्ता भौमं तु भूभवे ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाषाणः प्रस्तरो ग्रावा काठोऽश्मास्त्र्युपलः शिला ।शिलेयं स्याच्च शैलेयं शिलावत्त्रिषु यद्धनम् ।शिला दृषत्स्त्रियः पट्टः पेषणाश्मा दधद्(?) स्त्रियाम् ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन अन्ते यस्य तदिदमनान्तं अकर्त्तरि अन्प्रत्ययान्तं यत्प्रातिपदिकं तन्नपुंसके विद्धि जानीहि । "नपुंसकाद्भावे क्त" इत्यत्र "वर्तमाने ल्युट् चे"ति ल्युट् । "युवोरनामि"त्यनादेशः । वचनं भजनं भाजनं पानं आसनं प्रयाणं शासनम् । अधिकरणमित्यादि । अकर्त्तरीति किम् । "नन्द्यादिभ्यो ल्युट्" । नन्दनः मरणः मदनः कुलनः शतनः दमनः सङ्कर्षणः मधुसूदनः जनार्दन इत्यादि । अनिः स्त्रियामेव ।एवकारोऽवधारणार्थः । "आक्रोशे नञ्यनिः" । यथा इयमम्भोजनिः अकारणिः अहरणिः अखादनिः अशरणिरित्येवमादिः । अण च अप्च अणापौ यौ तौ पुंस्युक्तौ । णौ अण् चेत्यण् प्रत्ययः । त्यागः उपदेशः उपसर्गः इत्यण्प्रत्ययः । निघः पर्वतः । किञ्चान्यौ मन्युमृत्यू पुंसि भवतः । अयं मन्युर्दया शोकश्च । मृत्युर्नाशः ।पटपुटकटघटचण्टवाटजूटवटा हि पुंस्युक्ताः ।अवटखटपट्टकिराटकीटाश्च कूटतटयोश्च नपुंसकता ॥ २८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
हिरिका स्यादयोवर्म जङ्घात्राणं तु मत्कुणम् ।पट्टस्तु लिपिसंनाहो बाहुलं बाहुरक्षकृत् ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तमङ्गापाङ्गवर्गौघखगार्घाः पुच्छगच्छकौ ।मुञ्जपुञ्जावटाः पट्टकोष्ठौ पिच्छौजवाजकाः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वप्रं पट्टं तथा चीनं चीनपट्टं महाबलम् ।गण्डूपदभवं चेति नामानि कथन्ति वै ॥ १७९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेषणिः पेषणी च पट्टो गुहाष्मा गृहकच्छपः ।घर्षनालः शिलापुत्रः शिलापुत्रक इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागोदर्युदरत्राणं जंघात्राणं तु मत्कुणम् ।पट्टस्तु लिपिसन्नाहः प्रकोष्ठादौ कृतो यथा ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पट्टस्तु व्रणबन्धः स्यान्नस्यं नस्तं च नावनम् ।अङ्गल्यग्रेण चूर्णाद्यैर्घर्षणं प्रतिसारणम् ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पट्टः पेषणपाषाणे पीठे च वस्त्रबन्धने ।पट्टी ललाटभूषायां पट्टी लाक्षाप्रसादनः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
खेटः संवसथे कफे च फलके निन्द्येऽन्यवन्निन्दके-ऽट्टा तु क्षौमगृहप्रभेदविपुलानार्द्रेषु भक्ते तथा ।पट्टस्तु व्रणबन्धनेऽश्मनि नृपप्रत्तक्षितौ पेषणेपीठे मार्गचतुष्टये निगदितो लोध्रेऽलिकालंकृतौ ॥ ९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
मूल्ये भृतौ व्यवस्थायां विक्रयेऽप्यथ पट्टवाक् ।प्रशस्तक्षौमकौशेयाद्यम्बरे व्रणबन्धने ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
शाणस्य नेत्रे स्वर्णादिकृतदीर्घाच्छपत्रके ।गुवाकनालिकेरादिपत्रमूलस्थवेष्टके ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पट्टः चतुष्पथे पीठे व्रणस्यापि निबन्धने ।पतंगः शलभे सूर्ये पतंगं पारदे स्मृतम् ॥ ३०३ ॥
अनुष्टुप्
पटुः पटोले दक्षे च नीरोगे चतुरेऽन्यवत् ।पट्टः पेषणपाषाणव्रणादिवस्त्रपोरपि ॥राजशासनभेदेऽपि पत्रे पीठे चतुष्पथे ।पटिः स्त्री पटभेदे स्याद् वागुलौ कुम्भिकाद्रुमे ॥पुष्टिः पोषणवृद्धयोः स्त्रीफटादम्भे फणेऽपि च ।वटी त्रिषु गुणे ना तु वृक्षनाथकपर्दयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 दि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्
पट्ट as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्षौमश्यामो दमनके श्यामे क्षौमं पट्टदुकूलयोः । प्रक्रमोऽवसरे क्रान्तौ विभ्रमो भ्रान्तिहावयोः ॥ Dharaṇikośa 24.1.4