पिच्छ
picchaक्ली · neut.In 18 kośas: 26 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
metre not recognised
विहगपुंविहंगमपुंखगपुंपतगपुंविहंगपुंशकुनिपुंशकुन्तिपुंशकुनपुंविपुंवयस्क्लीशकुन्तपुंनभसंगमपुंविकिरपुंपत्त्ररथपुंविहायस्पुंद्विजपुंपक्षिन्पुंविष्किरपुंपतत्रिन्पुंपतत्पुंपतङ्गपुंपित्सत्पुंनीडजपुंअण्डजपुंचञ्चुस्त्रीचञ्चूस्त्रीसृपाटिकास्त्रीत्रोटिस्त्रीपत्त्रक्लीपतत्रक्लीपिच्छक्लीवाजपुंतनूरुहक्लीपक्षपुंगरुत्पुंछदपुंपक्षतिस्त्री
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
शिखा चूडा शिखण्डस्तु पिच्छबर्हे नपुंसके ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तनूरुहं गरुत्पत्त्रं पतत्रं छदनं छदः ।पिच्छं वाजस्तथा पक्षः पक्षमूलं तु पक्षतिः ॥ २३९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्पिच्छोपि च तत्रैव वालहस्तर्थकः पुमान् ।ललाम च ललामं च लूमवालस्ततः पुनः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलापो बर्हभारेस्य पिच्छबर्हे च न स्त्रियाम् ।शिखण्डी च शिखण्डो ना नेत्रं षण् चन्द्रिका स्त्रियाम् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वाजः पक्षः पतत्रं स्यात्पिच्छं पत्रं तनूरुहम् ।गरुत्स्यादथ संप्रोद्भ्यो डीनान्येषां गतिक्रिया ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अपाङ्गमङ्गवेगानां वर्गस्यार्घाघयोरपि ।गञ्चपुच्छगच्छपिच्छकलिञ्जपुञ्जयोरपि ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शुभावद्यहृषीकाणां शुक्लस्य जलपुष्पयोः ।दलांशुकमनोदारुविलपिच्छधनुर्युधाम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्रं पतत्रं च ** पक्ष-पिच्छे तनूरुहम् ।स्त्री पक्षतिः पक्षमूलं कुलायो नीडकस्त्रिषु ॥ ६६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्रं (syllables merged)
genderक्लीneut.
कलापः प्रचलाकश्च पिच्छं बर्हस्तु न स्त्रियाम् ।शिखा चूडा पक्षिभेदाः कोकवञ्जुलकादयः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्युः क्लिन्नाक्षे चुल्ल-पिल्ल-पिच्छाः क्लिन्नेऽक्ष्णि चाप्यमी ।नष्टलिङ्गोऽधोगताक्षः पृश्निस्त्वल्पशरीरकः ।निखर्वः खदृतः खर्वः खर्वशाखश्च वामनः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कश्यं तु मध्यमश्वानां बालहस्तस्तु वालधिः ।लाङ्गूलं लूमं पुच्छोऽस्त्री पिच्छः पुंसि च सम्मतः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पश्चाद्भागे पुच्छःपिच्छः पुच्छे तथा गुच्छः ।वाजो मुञ्जः पुञ्जोविषमकसंख्यार्थकश्चौजः ॥ १३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
चित्र-वस्त्र-घुसृणागरु-हिङ्गु-गूथ-पिच्छ-दल-तालु-हलानाम् ।तुत्थदृङ्मरिचहृन्नलदानांयुद्ध-सिध्म-यकृदस्थि-फलानाम् ॥ ८० ॥
स्वागता
genderक्लीneut.
एते तृष्णादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयं तृष्णा पिपासा । कृपा दया । पताका चिह्नम् । रथ्या मार्गः । कृषिर्वैश्यवृत्तिः । काकिणी पणचतुर्भागः । प्रतिशीरा तिरस्कारिणी । धारा प्रपतनं ऊर्णामयी पर्वतस्य रेखा च ।नेमिश्चक्रपिण्डिका ।चतुःपथयुगलछलचेलखोलधिष्ण्यार्गलशफानाम् ।विद्धि नपुंसकभावं पण्यस्य च पिच्छपलयोश्च ॥ ६८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
शकुन्तशकुनौ तुल्यौ चञ्चूस्त्रोटिः सृपाटिका ।पक्षः पत्रं पतत्रं च वाजः पिच्छं तनूरुहम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तमङ्गापाङ्गवर्गौघखगार्घाः पुच्छगच्छकौ ।मुञ्जपुञ्जावटाः पट्टकोष्ठौ पिच्छौजवाजकाः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रत्नाङ्गणनभोगूथशुक्तान्नतमसामपि ।हृषीकशुभपिच्छादिधनदारुमनोहृदाम् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाकोऽम्बरं विष्णुतीर्थं निर्मोकः कञ्चुकोऽपि च ।कर्बुरं नभसः सोमं व्योमनं पिच्छमस्त्रियाम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मयूरे मेघनादी स्याद्बर्ही बर्हिण इत्यपि ।पिच्छः शिखण्डस्तद्बर्हे तच्चूडा पिण्डिका स्मृता ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिः सृपाटी च सृपाटिका ।पत्रं पिच्छं पतत्रञ्च वाजः तथा तनूरुहम् ॥ २३८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
एतन्नामानि मन्यन्ते मयूरस्य बुधैरिह ।केकाऽस्य वाक् तथा पिच्छं शिखण्डश्च शिखण्डकः ॥ २३८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिखायान्तु शिखा चूडा मयूरस्य निगद्यते ।शिखण्डोऽस्त्री पिच्छबर्हे शिखिपुच्छशिखण्डके ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्मृपाटी चञ्चुश्चञ्चूवत् त्रोटिस्त्रोटी, तनूरुहे ।पिच्छं पिञ्छं पतत्रं च पत्रं पक्षो नरि स्मृतः ॥ ३४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ञ्चु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पिच्छबर्हे कलापश्च प्रचलाकः शिखण्डकः ।शिखाचूडे समे स्यातां समौ भासशकुन्तकौ ॥ ७८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिच्छा च शाल्मलीवेष्टे पङ्क्तौ पिच्छं तु तुच्छके ।म्लेच्छो मारणजातीयभेदे पापरतेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
meaningsतुच्छक
स्तम्बे कलापेऽपि च हारभेदेपुच्छस्तु पश्चाद्भुवि लूम्नि न स्त्री ।म्लेच्छोऽपभाषायवनादिषु स्यात्पिच्छं तु बर्हे वनिता तु मण्डे ॥ १८ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsबर्ह
वाराही चीरिका कच्छा कच्छोऽनूपे द्रुमान्तरे ।पिच्छा स्त्रीत्वमण्डेऽपि लाङ्गुले पिच्छमस्त्रियाम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 पि (syllables merged)
meaningsलाङ्गुल
पिच्छ as a meaning in nānārtha verses
- परमानन्दीयनाममाला पक्षनेत्ररोगे विकाशे च पक्षः पिच्छे ग्रहे च ये । विरोधे केशहस्ते च साध्ये मासार्धपार्श्वयोः ॥ २८७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.287
- शिवकोष मोचकदेवदाल्यां द्रवन्त्यां च मोचकः शिग्रुपिच्छयोः । रम्भायां यवको ह्रस्वयवशालिप्रभेदयोः ॥ ४३ ॥ Śivakoṣa 1.3.43
- शब्दरत्नावली मण्डमण्डः शाकविशेषे स्यादेरण्डदधिमण्डयोः । मण्डा त्वामलकीवृक्षे न स्त्रियां पिच्छसारयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.22
- त्रिकाण्डशेष मण्डसमूहे चान्तरावेद्यां मण्डः स्यात्सारपिच्छयोः । एरण्डे मस्तुनि क्लीबे मार्तण्डौ खगदंष्ट्रिणौ ॥ ११५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.115