कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कटुक

kaṭukaपुं · masc.

In 10 kośas: 12 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.189 · p. 153
यवनेष्टं वृत्तफलं शाकाङ्गं धर्मपत्तनम् ।वल्लीजमूषणं वीरं पलितं कटुकं च तत् ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वृ (wrong syllable)
यवनेष्टक्लीवृत्तफलक्लीशाकाङ्गक्लीधर्मपत्तनक्लीवल्लीजक्लीऊषणक्लीवीरक्लीपलितक्लीकटुकक्ली
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.318 · p. 168
संदृश्यतेथ कटुको मुखपर्यायभेद्यपि ।संवेजयद्यो रसनां निपाते तुदतीव च ॥ ३१८ ॥
अनुष्टुप्
कटुकपुं
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.378 · p. 174
तिरीटस्तिलको भिल्लतरुश्चाथ बृहद्वलः ।कटुकः पट्टिकारोध्रः पट्टी लाक्षाप्रसादनः ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
तिरीटपुंतिलकपुंभिल्लतरुपुंबृहद्वलपुंकटुकपुंपट्टिकारोध्रपुंपट्टीस्त्रीलाक्षाप्रसादनपुं
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.465 · p. 301
सुदूरमूलः कटुकश्चाल्पको बहुकण्टकः ।क्षुद्रेङ्गुदी तीक्ष्णगन्धो गन्धार्यधिककण्टकः ॥ ४६५ ॥
अनुष्टुप्
सुदूरमूलपुंकटुकपुंअल्पकपुंबहुकण्टकपुंक्षुद्रेङ्गुदीस्त्रीतीक्ष्णगन्धपुंगन्धारीस्त्रीअधिककण्टकपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.91 · p. 167
कटुकं कटुकासस्यं तथा कटुफलं च तत् ।कङ्कोलकं पूगफलं लवङ्गं सुमनःफलम् ॥घनसारश्चेति पञ्च सुगन्धि समुदीरितम् ।ताम्बूलवल्ली ताम्बूली नागवल्ली च नागिनी ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
कटुकक्लीकटुकासस्यक्लीकटुफलक्लीसुगन्धिक्लीताम्बूलवल्लीस्त्रीताम्बूलीस्त्रीनागवल्लीस्त्रीनागिनीस्त्री
genderक्लीneut.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.163 · p. 12
अङ्कोलः कटुकः स्निग्धो गुप्तस्नेहो विषापहः ।वल्लीवृक्षश्चीरपर्णः सर्ज्जः कुलटजोद्भवः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
अङ्कोलपुंकटुकपुंस्निग्धपुंगुप्तस्नेहपुंविषापहपुंवल्लीवृक्षपुंचीरपर्णपुंसर्ज्जपुंकुलटजोद्भवपुं
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.216 · p. 15
कटुकं मरिचं रूक्षं पिप्पली श्यामला कणा ।आमली धात्रिका धात्री सेंविका नखवीजिका ॥ २१६ ॥
अनुष्टुप्
कटुकक्लीमरिचक्लीरूक्षक्लीपिप्पलीस्त्रीश्यामलास्त्रीकणास्त्रीआमलीस्त्रीधात्रिकास्त्रीधात्रीस्त्रीसेंविकास्त्रीनखवीजिकास्त्री
genderक्लीneut.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त जलभानुः Pañcatattvaprakāśa 3.306 · p. 21
सुस्वादो मधुरो मिष्टः चुक्रोऽम्लः कटुकः कटुः ।कषायस्तूबरः क्षारी लवणः तिक्ततीक्ष्णकौ ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
सुस्वादविमधुरविमिष्टविचुक्रविअम्लविकटुकविकटुविकषायवितूबरविक्षारिन्विलवणवितिक्तवितीक्ष्णकवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.79 · p. 42
मिष्टं स्वादुश्च मधुरः कषायस्तुवरो रसः ।पाचनोऽम्लो दन्तशठः कटुकः कटुरुषणः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
मिष्टपुंस्वादुपुंमधुरपुंकषायपुंतुवरपुंपाचनपुंअम्लपुंदन्तशठपुंकटुकपुंकटुपुंउषणपुं
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.286 · p. 78
स्यात् पटोलस्तु कुलकं कटुकस्तिक्तकं पटुः ।कुष्माण्डोऽपि च कूष्माण्डः कर्कारूः शिम्बिवर्धनः ॥
अनुष्टुप्
पटोलपुंकुलकक्लीकटुकपुंतिक्तकक्लीपटुपुंकुष्माण्डपुंकूष्माण्डपुंकर्कारूस्त्रीशिम्बिवर्धनपुं
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.209 · p. 235
कर्कटशृङ्ग्यां शृङ्गी च कृष्णाभेट्यां कटंवरा ।कटुकी कटुकश्चापि अशोका रोहिणीयुता ॥ २०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 र्क (wrong syllable)
शृङ्गीस्त्रीकटंवरास्त्रीकटुकीस्त्रीकटुकपुंअशोकास्त्री
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण वनाध्यायः Śabdaratnākara 2.3.646 · p. 83
कदम्बकश्च कटुकः सिद्धार्थः श्वेतसर्षपः ।रक्षोघ्नश्च गृहघ्नश्च कलम्ब्यां स्यादुपोदका ॥ ६४६ ॥
अनुष्टुप्
कदम्बकपुंकटुकपुंसिद्धार्थपुंश्वेतसर्षपपुंरक्षोघ्नपुंगृहघ्नपुंकलम्बीस्त्रीउपोदकास्त्री
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कार्धश्लोकः Dharaṇikośa 1.2.37 · p. 10
बन्धकं स्याद्विनिमये बन्धकी या च पुंश्चली ।कटुकं स्यात्त्रिकटुकं कटुका कटुरोहिणी ॥
अनुष्टुप्
meaningsत्रिकटुक
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.37 · p. 140
कटुकं कटुरोहिण्यांद्वंद्वेऽल्पे सर्षपे व्योषे ।चलुकश्चुलकश्च द्वौप्रसृतौ भाण्डप्रभेदे च ॥ ३७ ॥
metre not recognised
meaningsकटुरोहिणीद्वंद्वअल्पसर्षपव्योष
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र कत्रिः Śivakoṣa 1.3.18 · p. 2
कटुका राजिका तुम्बी करञ्जी रोहिणीषु च ।क्लीबं कङ्कोलकव्योषत्रपुषे सर्षपे पुमान् ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsराजिकातुम्बीकरञ्जीरोहिणीकङ्कोलकव्योषत्रपुषसर्षप
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.41 · p. 179
कटुका कटुरोहिण्यां स्त्रियां व्योषे तु न द्वयोः ।कटुकोऽस्त्री क्षुद्रशत्रौ मत्स्यादीनाञ्च कीकसे ॥
अनुष्टुप्
meaningsक्षुद्रशत्रुमत्स्यादिकीकस
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.42 · p. 179
नैयायिकादिदोषोक्त्यां रोमाञ्चे च द्रुमाङ्गके ।करङ्को मस्तकेऽशस्यनारिकेलफलेऽस्थनि ॥
अनुष्टुप्
meaningsनैयायिकादिदोषोक्तिरोमाञ्चद्रुमाङ्गक
doubtful

कटुक as a meaning in nānārtha verses