राम
rāmaपुं · masc.In 22 kośas: 53 synonym verses, 14 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
रामो हली मुसलिसात्त्वतकामपालाः संकर्षणः प्रियमधुर्बलरौहिणेयौ ।रुक्मिप्रलम्बयमुनाभिदनन्तताललक्ष्मैककुण्डलसितासितरेवतीशाः ॥ २२४ ॥बलदेवो बलभद्रो नीलवस्त्रोऽच्युताग्रजः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभश्च सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनः पद्मो रामो विष्णुद्विषस्त्वमी ॥ ६९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौशल्यानन्दनो दाशरथी रामोऽस्य तु प्रिया ।वैदेही मैथिली सीता जानकी धरणीसुता ॥ ७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जामदग्न्यस्तु रामः स्याद्भार्गवो रेणुकासुतः ॥ ८४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अरुणो बालसंध्याभः पीतरक्तस्तु पिञ्जरः ।कपिलः पिङ्गलः श्यावः पिशङ्गः कपिशो हरिः ॥ १३९६ ॥बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पिङ्गे कृष्णस्तु मेचकः ।स्याद्रामः श्यामलः श्यामः कालो नीलोऽसितः शितिः ॥ १३९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बलभद्रः प्रलम्बघ्नो बलदेवोऽच्युताग्रजः ।रेवतीरमणो रामः कामपालो हलायुधः ॥ २३ ॥नीलाम्बरो रौहिणेयस्तालाङ्को मुसली हली ।सङ्कर्षणः सीरपाणिः कालिन्दीभेदनो बलः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णसाररुरुन्यङ्कुरङ्कुशम्बररौहिषाः ।गोकर्णपृषतैणर्श्यरोहिताश्चमरो मृगाः ॥ १० ॥गन्धर्वः शरभो रामः सृमरो गवयः शशः ।इत्यादयो मृगेन्द्राद्या गवाद्याः पशुजातयः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सङ्कर्षणो रौहिणेयः कालिन्दीकर्षणो बलः ।रेवतीरमणो रामः कामपालो हलायुधः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असितं शिति कृष्णं च कालं नीलं च मेचकम् ।श्यामं तु श्यामलं रामं पालाशं हरितं हरित् ॥ ७३४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आरोहिणी कृशाङ्गीति वरटा गर्भिणी स्मृता ।शुके रामः सुन्दराङ्गः सुनाशीर इतीर्यते ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृशानुगुणरामाग्निपावकानलवह्नयः ।हुताशनास्त्रयास्तिस्रः प्रोक्ताश्च शिखिना बुधैः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राघवो जानकीकान्तो रामो रावणसूदनः ।अग्रजन्मा दाशरथिः साकेतनिलयो हरिः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
द्युपदः सर्वतोभद्रो रामः परशुभृत्कविः ।रामः सङ्कर्षणः पौरो बलदेवो हलायुधः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शैनिः कंसरिपुः शौरिः सारथिस्त्वस्य दारुकः ।प्रद्युम्नो मन्मथः कामो रामो मनसिजः स्मरः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुन्दरं रुचिरं चारु कान्तं वल्गु च पेशलम् ।अभिरामं रामवामे मञ्जुलं मञ्जु पेसलम् ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
लण्डिलश्चोर्ध्वनयनो रामोष्टापद इत्यपि ।महाशृङ्गी मनस्वी च मृगेन्द्रश्चतुरूर्ध्वपात् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तेनासौ शम्बरादन्योऽथो रामः पुरुषप्रभः ।विकटोग्रबद्धशृङ्गो महाशृङ्गो वनप्रियः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ग्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स तु राजीवसंज्ञः स्याद्यस्त्रिरेखासमन्वितः ।शिलीन्ध्रः कचघो रामो दण्डारिः पाकमत्स्यकः ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शितिः कालो मेचकोऽपि रामश्च मिश्रवर्णके ।कपोताभः कपोतोऽथ पीतः पीतल इत्यपि ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderविadj.
न्यक्षः परशुरामोऽपि रामः शंकरशैक्षकः ।क्षत्रियारिः पर्शुरामो रामस्तु रघुनन्दनः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णाग्रजो बलभद्रो बलो रामः सितासितः ।प्रलम्बरुक्मिद्विविदहन्ता कामार्थपालकः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जामदग्न्यः क्षत्रकालः शम्भुशिष्योऽर्जुनान्तकः ।तक्षः परशुरामश्च रामः स्यात्पर्शुरामवत् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बलि-बल-बलभद्र-कामपाल-प्रियमधु-सात्वत-राम-रेवतीशाः ।मधुमथन-पुरोज-नीलवासो-मुसलि-हलायुध-सीरपाण्यनन्ताः ॥ ४४ ॥
पुष्पिताग्रा
genderपुंmasc.
पालाशो हरित-हरित्-पलाश-पीत-नीलाः स्युः स च हरितालसंनिभोऽपि ।श्या[36b]म-श्यामल-शिति-काल-कृष्ण-रामाःनीलोऽस्त्री त्वसित इहास्ति मेचकोऽपि ॥ ३० ॥
प्रहर्षिणीmetre not read in every linenearly प्रहर्षिणी
genderविadj.
किञ्जल्कं च कुवेरं च रामं वानीरजं च तत् ।त्रायन्ती त्रायमाणार्द्रा पालिनी भयनाशिनी ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिंहादीनां स्त्रियां जातौ सिंही व्याघ्री च शूकरी ।वानरी हरिणी च स्याच्छम्बरी गवयीति दिक् ॥कडंकरं त्वर्हति यः कडंग(क)र्यः स भेद्यवत् ।पशुः कडंग(क)रोऽपि स्याच्चारिः स्त्री पशुभोजनम् ॥मृगेन्द्राद्या गवाद्याश्च सर्वे स्युः पशुजातयः ।रोमन्थो ना पशूनां यद्भवेच्चर्वितचर्वणम् ॥स रोमन्थायमानो यो हनुना व[67a]र्तयत्यमुम् ।गन्धर्वः शरभो रामः सृमरो गवयः शशः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कुष्ठे तु पाकलं रामं वानीरं वाप्यमुत्पलम् ।वानीरजं पारिभव्यं कौरवं व्याधिनामकम् ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रौहिणेयो बलो रामो रेवतीरमणो हली ।मुशली सात्वतः कामपालः प्रियमधुश्च सः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कापोतस्तु कपोताभः कालः कृष्णोऽसितः शितिः ।श्याममेचकरामास्तु नीलः श्यामलकः समौ ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कौशल्यानन्दनो रामस्तथा दाशरथिः स्मृतः ।मैथिली जान[78]की सीता वैदेही धरणीसुता ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कम्बले रल्लकः प्रोक्तो रामको राम इत्यपि ।अधोंऽशुकेऽन्तरीयं स्यादुपसंव्यानमित्यपि ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपावर्तश्च लुठितः परावृत्ते मुहुर्भुवि ।रथे तु स्यन्दनो रामः शताङ्गः शबलोऽपि च ॥ ३०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तरीपं तदन्तेऽपि द्वीपोऽस्त्री मण्डलं त्रयम् ।सामान्यसैकतखले रम्यं रामं मनोहरम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रा हिरण्मयी कान्ता कान्तकान्तारवासिनी ।मदनो मन्मथो वामो रामो रजकवाहनः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलो रामोऽञ्जनाभश्च कर्बुराद्यास्तु मिश्रिताः ।युग्मं द्वयं युगं द्वंद्वमुभयं युगलं द्वयी ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बलदेवो बलो रामः बलभद्रो बली हली ।प्रलापी कामपालश्च सात्वतोऽपि सितासितः ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अचलो विजयो भद्रः सुप्रभोऽपि सुदर्शनः ।आनन्दो नन्दनश्चैव पद्मो रामस्तथा किल ॥ ११३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्जुनो दोः सहस्रभृद् कौशल्यानन्दनस्तु वै ।रामश्च रामचन्द्रश्च रामभद्रोऽपि मन्यते ॥ ११४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 स्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रामः परशुरामश्च पर्शुरामश्च भार्गवः ।जामदग्न्यस्तथा रैणुकेयश्च रेणुकासुतः ॥ १४१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कृष्णः कालस्तथा नीलः श्यामश्च श्यामलोऽसितः ।शितिश्च मेचको रामो नव नामानि सन्ति वै ॥ २५३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादेककुण्डलो रामो लाङ्गली मुष्टिकान्तकः ।कामः पञ्चशरो मारः प्रद्युम्नो मदनः स्मरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ रामो रामचन्द्रः श्रीरामो रघुनन्दनः ।रामभद्रः खरध्वंसी दूषणारिः सनातनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रामञ्च रुचिरं रुच्यमभिरामञ्च नन्दितम् ।विज्ञेयमासेचनकमासेचनकमित्यपि ॥यस्य दर्शनतस्तृप्तेरन्तो नास्ति द्वयन्तु तत् ।दयितं वल्लभं हृद्यमभीष्टाभीप्सितप्रियम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सर्वंदमः, सीतापतौ रामः स्याद्रामचन्द्रवत् ।रामभद्रोऽपि, सौमित्रौ लक्ष्मणो लक्षणान्वितः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ता (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मैत्रावरुणिः समैत्रावरुणो, बादरायणे ।वेदव्यासश्च व्यासः, स्याद् रामः परशुरामवत् ॥ ३०९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रु (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रामाऽभिरामे चाऽसारे शक्यं शिक्यं च, रिक्तके ।शून्यं शुन्यं च, प्रत्यग्रे नवीना-ऽभिनवे नवम् ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
genderविadj.
रामः परशुरामश्च जामदग्न्योऽथ राघवः ।रामो दाशरथिः सीतावल्लभो रावणान्तकः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रामो नीलाम्बरः शेषो रौहिणेयोऽच्युताग्रजः ।संकर्षणः सालकेतुर्मुसली रेवतीपतिः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स गोकर्णोऽसितो रामो रोहिषो गर्दभाकृतिः ।न्यङ्कुस्तु शम्बराकारस्त्रिकेण विपुलोन्नतः ॥ ६८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यौवनाश्वस्तु मान्धाता खट्वाङ्गस्तु दिलीपराट् ।रामो दाशरथिः कौशल्यायनिर्दशकण्ठजित् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णुश्च जामदग्न्यस्तु रामो दाशरथिः पुनः ।राघवो जानकीकान्तो रामो रावणसूदनः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पार्थिवेन्द्रो धनुष्पाणिर्बली दशरथात्मजः । ]रामः संकर्षणः पौरो बलदेवो हलायुधः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गन्धर्वः स्याद्गोलपुसो रामस्तु वृकधोरणः ।शरभस्तु गजारातिरुत्पाश्चाष्टपादपि ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मणिदोषेऽपि त्रासो वत्सः संवत्सरेऽपि निर्दिष्टः ।वामः प्रतिकूलेऽपि प्रोक्तौ शुक्लेऽपि शुचिरामौ ॥ ८०८ ॥
metre not recognised
meanings
प्रोक्तः किंपुरुषेश्वरे विटपिनि स्यात्पारिजाते द्रुमःकुण्डे वारिविनिर्गमे भ्र[30b]म इति स्यान्मोहवाची द्वयोः ।रामो दाशरथौ बले भृगुपतौ पश्वन्तरे वाच्यवत्त्वेष श्वेतमनोज्ञमेचकगतोऽन्त्ये वास्तुके कुष्टके ॥ ५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
शुक्ले कृष्णे वररुचिस्त्वाहामुं शबलेऽथ सः ।वाच्यलिङ्गः शुक्लकृष्णशबलेषु गुणिष्वसौ ॥ १०९८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
रामः पुमान् कर्णपूरे रुक्मं काञ्चनलोहयोः ।लक्ष्मीः सक्तुफलापद्मावृद्धिऋद्धिप्रियङ्गुषु ॥ ३३१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकर्णपूर
रेणुकातनये पुंसि त्रिषु चारुसितासिते ।वास्तूककुष्ठयोः क्लीबं नारी हिङ्गुलयोः स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
doubtful
राम as a meaning in nānārtha verses
- परमानन्दीयनाममाला ररः कामवह्निशब्देषु तीव्रे रामे नरे पवौ । राः स्वर्णधनयोर्मेघे स्थानके रुर्भये ध्वनौ ॥ ३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.36
- परमानन्दीयनाममाला खण्डपर्शुखञ्जरीटः पक्षिभेदे कृपाणव्रतचारिणि । खण्डपर्शुर्महादेवे राहावौषधरामयोः ॥ १४८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.8.148
- परमानन्दीयनाममाला नरनिभो दम्भे समाने च नरः कर्पूररामयोः । अर्जुने केशवे मर्त्ये नूनं निश्चयतर्कयोः ॥ २६८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.268
- शब्दरत्नावली हलिन्सेचनं तरणीसेकभाजने सेकरक्षयोः । सेनानी कार्त्तिकेये स्यात्पुमान् सेनापतावपि । हली कर्षके रामे च सेवनं सीवनार्चयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.98
- शब्दरत्नाकर बलआधिबन्धनयोर्बन्धो बन्धुर्बान्धवकामयोः । बलो रामे दैत्यभैदे काके बलवति त्रिषु ॥ १९६६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1966
- वैजयन्ती बलबलो रामे बलाढ्ये च बाढं त्वनुमते दृढे । बिंबोऽस्त्री मण्डलसमप्रतिमामुखलक्ष्मसु ॥ ५५ ॥ Vaijayantī 6.5.55