मुकुट
mukuṭaक्ली · neut.In 17 kośas: 14 synonym verses, 7 as a meaning of another word.
नायकस्तरलो हारान्तर्मणिर्मुकुटं पुनः ॥ ६५० ॥मौलिः किरीटकोटीरमुष्णीषं पुष्पदाम तु ।मूर्ध्नि माल्यं माला स्रक्स्वगर्भकः केशमध्यगम् ॥ ६५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 मा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अलङ्कारस्त्वाभरणं परिष्कारो विभूषणम् ॥ १०१ ॥मण्डनं चाथ मुकुटं किरीटं पुन्नपुंसकम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आहुः किरीटमुष्णीषं कोटीरं मुकुटं समम् ।राढा शोभा विभूषा स्यादभिख्या सुषमा समाः ॥ ५६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कवरी कवरश्च स्यात् शिखण्डक(शिखण्डिका?)शिखण्डकौ ।मूकुटं मुकुटं तुल्ये किरीटं स्यात् किरीटकम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्त्री किरीटं मुकुटमुष्णीषमवतंसकम् ।कोटीरमपि कौटीरस्तथैव शेखरोऽपि च ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
भद्रवल्ली चन्द्रवल्ली सुगन्धा माधवी च सा ।मुकुटस्तृणशूल्यं वा अस्ना त्वेषा च वार्षिकी ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
न स्त्री किरीट-कोटीरोष्णीषाणि मुकुटं तथा ।मकुटं नरि मौलिः स्यात्पत्रपाश्या ललाटिका ॥[91b]बालपाश्या पारितथ्या शङ्खचर्चापि सा मता ।कर्णपूरोऽवतंसोऽस्त्री कर्णिका कर्णभूषणम् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं स्थूलो राशिः । अलक्तकः पादादिरागद्रव्यम् । कर्पासः सूत्रद्रव्यम् । सूर्यो रविः । कूर्पासः कञ्चुकम् । सारथिः सूतः । तरङ्गः कल्लोलः । अलकः केशरचना । समुडाः संपुटकः । वराटः कपर्दकम् ।सैन्यायुधमङ्गलनगरवृन्त[त्त]फलमूलहरितालबिम्बमुकुटकुड्मलतस्तृतीयाप्रकृतिः ।पुंस्यवसथस्तथोद्गीथः संवीथः कालगीथश्च ॥ ७१ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
हारमध्यस्थिते तस्मिन्नायकस्तरलः समौ ।कोटीरमुकुटे मौलिः किरीटोष्णीष इत्यपि ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्णपत्रं श्रुतिद[ढ]लमूत्तंसः कर्णभूषणम् ।अवतंसो मौलिमणिः कीरिटं मुकुटं कपम् ॥ १०२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 मौ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मौलिः किरीटं कोटीरमुष्णीषं मुकुटं तथा ।आपीडः शेखरोत्तंसावतंसाः शिरसः स्रजि ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उष्णीषं मुकुटं मौलिः किरीटं मकुटस्तथा ।कोटीरं चेति नामानि मन्यते मुकुटस्य हि ॥ १०५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुकुटं मौलिर्मौली च कोटिरशेखरं (तथा) ।अवतंसो वतंसः स्यादुत्तंसोष्णीषकावपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
श्रीवेष्टः श्रीपिष्टकश्च कोटीरे मुकुटोऽस्त्रियाम् ।मुकुटोऽपि किरीटं स्तात् तिरीटं पुष्पदाम तु ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मुकुट as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश मौलिआलुः कन्दप्रभेदः स्यादालुर्गलन्तिका स्मृता । मौलिः संयतकेशेषु चूडामुकुटयोरपि ॥ Dharaṇikośa 27.2.8
- कोषकल्पतरु मौलिधमिल्लचूडामुकुटेषु मौलि- र्द्वयोरशोके तु नृलिङ्ग उक्तः । शालिः पु[68b]मान्स्यात्कलमे च गन्ध- मार्जारके योषिति पालिरस्रौ ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.89
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेष्टनवेष्टनं मुकुटोष्णीषवाटेषु श्रोत्रशष्कुलौ । तथा परिवृतौ चाथ वैकक्ष्यमुरसि स्थिते ॥ ७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.76
- शब्दरत्नावली वेष्टनवृषा कर्णेन्द्रयोः पुंसि वेदना ज्ञानदुःखयोः । वेष्टनं कर्णशष्कुल्यामुष्णीषे मुकुटे वृतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.80
- शब्दरत्नावली बन्धुरबन्धुरो मुकुटे रम्ये नम्रे बकविहङ्गयोः । बन्धुके बधिरे हंसे बन्धुरोऽप्यन्नतानते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.91
- शब्दरत्नाकर वेष्टनवेष्टने मुकुटोष्णीषे व्युत्थानं प्रतिकूलता । स्वातन्त्र्यकरणं चाथ विषयी राज्ञि मन्मथे ॥ २१६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2168
- त्रिकाण्डशेष वेष्टनखर्व्वश्चाऽथ फले शुष्के वानं स्यूते कटे गतौ । वृषपर्वा शिवे दैत्यै वेष्टनं मुकुटे वृतौ ॥ २६० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.260