विस्तर
vistaraपुं · masc.In 14 kośas: 13 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
समासः स्यात्समाहारः संक्षेपः सङ्ग्रहस्तथा ।व्यासः प्रपञ्चो विस्तारः स च शब्दस्य विस्तरः ॥ ७६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिसर्या परीसारः स्यादास्या त्वासना स्थितिः ।विस्तारो विग्रहो व्यासः स च शब्दस्य विस्तरः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भोगः प्रपञ्चो विस्तारो व्यासो विग्रह इत्यपि ।विस्तरस्तु स शब्दस्य प्लववस्तु न योषिति ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आरोह उदयोच्छ्रायौ समासः संग्रहः समः ।संक्षेपश्च समाहारो व्यासाभोगौ तु विस्तरे ॥ ३२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रपञ्चाऽऽभोगविस्तारव्यासाः विस्तारवाचकाः ।विस्तरो विग्रहः शब्दे समस्तपदस्फोटने ॥ २६०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समूहे निवह-स्तोम-संघात-मण्डलव्रजाः ।सन्दोहविसर-व्रात-व्यूह-विस्तर-सञ्चयाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आसनोपासनं पीठं पीठा विस्तर इत्यपि ।समुद्गकः सम्पुटकः समुद्गः सम्पुटोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विस्तीर्णतायां विस्तारो विग्रहो व्यास इत्यपि ।विस्तरः शब्दसम्बन्धी लोकात्तुगुणविस्तरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उच्छ्रायश्च, प्रपञ्चे तु विस्तारो विस्तरोऽपि च ।शब्दे विस्तर एवैकः, समस्ते निखिला-ऽखिले ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विस्तारो विग्रहो व्यासः स तु शब्दस्य विस्तरः ।इज्यायामपि दीक्षा स्यात् प्रतीक्षा प्रतिपालनम् ॥ १७३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परभागो गुणोत्कर्षः प्राग्भारोऽतिशयो भरः ।विस्तारो विग्रहो व्यासस्स तु शब्दस्य विस्तरः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विशेष्यवत्स्याच्छबलेऽथ कीर्ण-पुष्पादिषु स्यात्प्रकरो गणेऽपि ।स्याच्चत्वरेऽस्त्री किल जोङ्गकेऽन्त्येऽथो विस्तरो विस्तरणे पदानाम् ॥ ९८ ॥
उपजातिः
meaningsविस्तरण
तथा प्रपञ्चे प्रणयेऽप्यथ स्या-न्ना संस्तरोऽपि प्रसरे मणौ च ।मखे शिलायामपि दर्भमुष्टौस्यात्प्रस्तरोऽथो टगरः प्रदिष्टः ॥ ९९ ॥
उपजातिः
doubtful
रभसस्त्वाह विस्तारं विस्तृतिस्तम्बयोरथ ।विपाकः पचने स्वेदे* विरुद्धे कर्मणः फले ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विष्टरः कुशमुष्टौ स्यादासनेऽपि भवेत्पुमान् ।विस्तरो बाक्प्रपञ्चे स्याद्विस्तोरेऽपि च संहतौ ॥
अनुष्टुप्
विस्तर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् प्रपञ्चविपर्यासे विस्तरे च प्रपञ्चः पावके शुचिः ॥ २८ ॥ मास्यमात्ये चाप्युपधे पुंसि मेध्ये सिते त्रिषु । Amarakośa 3.3.56
- धरणिकोश प्रपञ्चप्रपञ्चो विस्तरे ख्यातः प्रपञ्चश्च प्रतारणम् । मारीची देवता काचिन्मारीचो राक्षसान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 5.2.8
- धरणिकोश व्यासमासं स्यान्मासके चन्द्रे भाः स्यात्तु किरणेच्छयोः । व्यासो मुनौ विस्तरे स्यादंसः स्कन्धविभागयोः ॥ Dharaṇikośa 31.1.1
- धरणिकोश विग्रहविग्रहो विस्तरः प्रोक्तो विग्रहः काययुद्धयोः । आग्रहोऽनुग्रहो दृष्ट आसङ्गे ग्रहणेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 32.2.7
- कोषकल्पतरु प्रकीर्णकप्रकीर्णकं चामरविस्तराश्व- ग्रन्थप्रभेदेष्वथ चुल्लिकायाम् । अश्मन्तकं काकुद[258a]संवृतौ च कोशातकी-घोष-पटोलिकासु ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.1.36
- कोषकल्पतरु पल्लवशृङ्गारलाक्षारसविस्तरेषु नवच्छदे स्याद्विटपे बले च । पलायने विद्रव एष बुद्धौ स्यात्पुंगवो ना वृषभेऽन्यवत्तु ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.29.17
- शब्दरत्नावली प्रकीर्णकचामरे विस्तरे क्लीबं सर्गे पुंसि प्रकीर्णकः । स्याद्वस्त्रपुत्रिका पीतिभिदोः पाञ्चालिका स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.179
- त्रिकाण्डशेष प्रकीर्णकचामरे ग्रन्थभेदे च विस्तरेऽपि प्रकीर्णकम् । सितच्छत्राब्जयोः पुण्डरीकं पुंसि तु दिग्गजे ॥ ३२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.32
- त्रिकाण्डशेष पल्लवप्लवो निषादे पर्कट्यां भेके भेले गतौ कपौ । पल्लवो विस्तरे षिड्गे किसले विटपे वने ॥ ४१८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.418
- वैजयन्ती प्रपञ्चवरुणेऽनले प्रचेताः प्रतापमाहात्म्ययोः प्रभावः स्यात् । भेदसमते प्रकारौ विपर्यये विस्तरे प्रपञ्चः स्यात् ॥ ५६ ॥ Vaijayantī 7.1.56
- वैजयन्ती विष्टरयुद्धे देहे विस्तरे च कुशमुष्टौ च विष्टरः । विभ्रमः संशये भ्रान्तौ शोभायां चाथ वालुका ॥ ६९ ॥ Vaijayantī 7.1.69