स्तम्ब
stambaपुं · masc.In 14 kośas: 22 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 42 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
स्तम्बस्तु गुच्छो धान्यादेर्नालं काण्डोऽफलस्तु सः ।पलः पलालो धान्यत्वक्तुषो बुसे कडंगरः ॥ ११८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अप्रकाण्डे स्तम्बगुल्मौ वल्ली तु व्रततिर्लता ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धान्यं व्रीहिः स्तम्बकरिः स्तम्बो गुच्छस्तृणादिनः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उलपस्तम्बगुल्माश्च वीरुधो विटपाः स्मृताः ।शष्पं बालतृणं प्रोक्तं सर्वं च तृणमर्जुनम् ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षुपेऽप्रकाण्डे गुल्मः स्यात्स्तम्बोथ व्रततिर्लता ।वल्ली च वल्लिर्व्रतती स्त्रियां वीरुत् प्रतानिनी ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुष्केऽप्यवानं स्याद्वानमथ हीनप्रकाण्डके ।स्तम्बगुल्मावथ लता गुल्मिनी च प्रतानिनी ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्परिधानतस्यापि कलापसूपयोरपि ।स्तूपापूपशोफशेफनितम्बस्तम्बयोरपि ॥ ५८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्तम्बोऽप्यथ शिरोऽग्रं स्यात्तस्मिञ्छिखरमस्त्रियाम् ।बुध्नोऽङ्घ्रिनामा मूलोऽस्त्रीत्वचा-त्वक्-त्वचयः स्त्रियः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूपापूपौ स्तूप-कलापौ रेफः शेफ-स्तम्ब-नितम्बाः ।अम्बः शम्बो नाभिः क्षत्रे दुन्दुभिरुक्तो भेरीवाची ॥ १९ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्तम्बे तु गुच्छो धान्यादेर्नाले काण्डोऽफले त्विह ।स्यात् पलालो धान्यत्वचि तुषः बुसे कडङ्गरः ॥ ४०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गुल्मस्तु विटपः स्तम्बः प्रकाण्डरहितो मतः ।छल्ली वल्कं वल्कलं च त्वचि चोचमपि स्मृतम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुष्यो जनपदो रेफशोफौ सूपनितम्बकौ ।स्तम्बो निकाय्यः कण्डोलजगलौ गोलतण्डुलौ ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्तम्बो गुच्छो धान्यमूले नालं काण्डो भवेत् पुनः ।पलालश्च पलोऽफलः स्यात् तु वै धान्यत्वक् तुषः ॥ २१३१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 फ (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 न्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अस्त्री स्थानुः ध्रुवः शङ्कुश्छिन्नशाखे महीरुहे ।क्षुपच्छापौ निगदितौ ह्रस्वशाखाशिके तरो ॥अविद्यमानशाखे तु बहुपत्रे महीरुहे ।अप्रकाण्डे झिण्टिकादौ स्तम्बगुल्मौ समीरितौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अल्पापकृष्टशालिर्यः स भवेत् … स्त्रियाम् ।स्तम्बो धान्यतृणादीनां गुच्छे पुंसि निगद्यते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अस्त्री स्थाणुर्ध्रुवः शङ्कुरङ्कूरोऽङ्कुरमस्त्रियाम् ।स्तम्बः प्रकाण्डमस्त्री स्याद्ध्रस्वशाखाशिफः क्षुपः ॥ ४४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अप्रकाण्डे स्तम्बगुल्मौ द्रुमाङ्कः कण्टकोऽस्त्रियाम् ।समौ स्कन्धप्रकाण्डौ द्वौ सारो मज्जा समावुभौ ॥ ४४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्बस्तु गुच्छो व्रीह्यादेः काण्डे नाली च नालकम् ।पलालो निष्फलः काण्डः स्त्री गवेधुर्गवेधुका ॥ १४२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अप्रकाण्डे स्तंबगुल्मावुलपस्तु प्रतानिनी ।गुल्मिन्यपि च वल्ली तु व्रततिर्व्रतती लता ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
विस्तारो विटपः स्तम्ब उच्छ्रायस्तु ममुन्नतिः ।छदस्तु छदनं पत्रं पलाशं पतनं दलम् ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्बो गुच्छे कुशादीनामप्रकाण्डद्रुमेऽपि च ।कम्बू कुञ्जरशम्बूकौ कम्बुर्वलयशङ्खयोः ॥
अनुष्टुप्
अंसे महीपतौ वृक्षमहाविटपमूलके ।स्कन्दो विरिञ्चे तीरे च नद्याः स्तम्बस्तु संहतौ ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसंहति
स्तम्ब as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् विटपतल्पं शय्याट्टदारेषु स्तम्बेऽपि विटपोऽस्त्रियाम् । Amarakośa 3.3.248
- नामलिङ्गानुशासनम् गुल्मगुल्मारुक्स्तम्बसेनाश्च जामिः स्वसृकुलस्त्रियोः ॥ १४२ ॥ Amarakośa 3.3.142
- धरणिकोश गुच्छकच्छो नदीतटे कच्छो नौकाङ्गे परिधानके । गुच्छश्च स्तबके स्तम्बे हारभेदे च दृश्यते ॥ Dharaṇikośa 6.1.1
- धरणिकोश काण्डकाण्डं चावसरे बाणे नाले स्कन्धे च शाखिनाम् । स्तम्बे रहसि वृन्दे च गर्ह्यपानीययोरपि ॥ Dharaṇikośa 12.2.1
- धरणिकोश विटपआवापो भाण्डवपने परिक्षेपालवालयोः । विटपः पल्लवे स्तम्बे शाखायां विटपो मतः ॥ Dharaṇikośa 20.2.6
- धरणिकोश विस्तारविस्तारौ विततस्तम्बौ तुषारौ हिमशीकरौ । भास्करौ वह्निमार्तण्डौ विकारौ रोगवैकृतौ ॥ Dharaṇikośa 26.1.13
- कोषकल्पतरु गुच्छस्तम्बे कलापेऽपि च हारभेदे पुच्छस्तु पश्चाद्भुवि लूम्नि न स्त्री । म्लेच्छोऽपभाषायवनादिषु स्यात् पिच्छं तु बर्हे वनिता तु मण्डे ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.6.18
- कोषकल्पतरु काण्डत्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत् स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके । स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियां निन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.12.79
- कोषकल्पतरु विस्तारस्तम्बेऽथ द्विजभेदसूर्यगणयोर्व्यासे तथा माठरो ऽथोद्धारोऽपि समुद्धृतावपि ऋणे रोद्ध्रे पुनः शाबरः । पापे चाप्यपराधकेऽथ योषिति मतो ज्ञैः शूकशिम्ब्यामयं शारीरस्तु वृषे शरीरजनिते स्याद्वाच्यलिङ्गोपमम् ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप काण्डक्ली तु ताम्रेऽथ काण्डोऽस्त्री दण्डे नाले जले शरे । शक्तिसंज्ञबले वर्गे स्तम्बेऽध्याये च कुत्सिते ॥ १९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.190
- नानार्थार्णवसंक्षेप तीक्ष्णअयोभेदे परे पुंसि त्वौष्ण्ये तीक्ष्णार्जकाह्वये । स्तम्बे च चारभेदे चातिहिंस्राकारधारिणि ॥ ५४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.545
- नानार्थार्णवसंक्षेप नडस्तम्बे व्रात्यात् क्षत्त्रपूर्वक्षत्त्रियाजे नरे द्वयोः । नडी तु विद्रुमलतासंज्ञे स्याद्भेषजे स्त्रियाम् ॥ ६५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.658
- नानार्थार्णवसंक्षेप मुण्डामुण्डः स्यान्मस्तके त्रिस्तु परिवाषितकेशके । स्त्री तु मुण्डा च मुण्डी च स्तम्बे श्रमणिकाह्वये ॥ १००३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1003
- नानार्थार्णवसंक्षेप शीराद्वयोरजगरे स्त्री तु शीरा कार्पासिकाह्वये । स्तम्बे लताकुशे त्वेके शीरीत्याहुर्द्वयोः पुनः ॥ १३७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1375
- नानार्थार्णवसंक्षेप सहाबलासंज्ञे च भैषज्यस्तम्बयोरोषधावपि । मुद्गपर्ण्यभिधानायां भेद्यलिङ्गं तु सोढरि ॥ १४४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1445
- नानार्थार्णवसंक्षेप जम्बीरतथा मरुवकाख्ये च स्तम्बेऽथ स्याज्जरूढवाक् । अग्नौ संवत्सरे मासे शरीरेऽप्यथ जर्तिलः ॥ ८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.86
- नानार्थार्णवसंक्षेप विस्तररभसस्त्वाह विस्तारं विस्तृतिस्तम्बयोरथ । विपाकः पचने स्वेदे* विरुद्धे कर्मणः फले ॥ १९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.196
- नानार्थार्णवसंक्षेप कलम्बबाणे चाथ कलम्बोऽस्त्री शतपर्वसमाख्यके । स्तम्बे शाके कदम्बस्तु सर्षपे ना च नीपके ॥ ४०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.403
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षीरिकाराजिलाह्वयसर्पे द्वे क्षीरिका तु स्त्रियामियम् । दुग्धिकासंज्ञकस्तम्बे फलाध्यक्षाख्यपादपे ॥ ४९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.491
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुसुम्भीपर्याप्तौ मङ्गले पूर्णे स्यात् कुसुम्भं तु कुङ्कुमे । क्ली महारजतेऽप्यस्य पुनः स्तम्बे स्त्रियामियम् ॥ ४९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.498
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुटेरअपेतसारे स्तम्बे तु ना कठिञ्जरसंज्ञके । कुरण्डो द्वे झषे ना तु वृद्धिसंज्ञे रुजान्तरे ॥ ५५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.554
- नानार्थार्णवसंक्षेप तेजनधनदस्याथ वेणौ ना तेजनः शरसंज्ञके । स्तम्बे च स्त्री तु मूर्वायां ज्योतिष्मत्यां च तेजनी ॥ ८८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.887
- नानार्थार्णवसंक्षेप न्यग्रोधीन्यग्रोधी तु स्त्रियां स्तम्बे द्रवन्तीसंज्ञकेऽथ ना । नन्दको वासुदेवस्य खड्गे नन्दितरि त्रिषु ॥ ९९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.993
- नानार्थार्णवसंक्षेप बर्बराबर्बरो बर्बरा तु स्त्री स्तम्बे यम्याह्वयान्तरम् । अजगन्धेति ना तु स्याद् भार्ङ्गिसञ्ज्ञकभेषजे ॥ १२३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1235
- नानार्थार्णवसंक्षेप मयूरस्तम्बे च तुलसीभेदे चाल्पपत्रसुगन्धिके । तं मयूरशिखासंज्ञभेषजे रभसोऽपठीत् ॥ १३७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1374
- नानार्थार्णवसंक्षेप शृङ्गाटपुल्लिँङ्गं तु विजानीयात् स्तम्बे सलिलसम्भवे । दन्तबीज इति ख्याते शृङ्गारी तु पुमानयम् ॥ १८५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1853
- नानार्थार्णवसंक्षेप बृहच्छदना शोथशत्रुसंज्ञे स्यात् स्तम्बे सादीनि पूर्ववत् । बोधनीया स्त्रियां वृद्धिसंज्ञके भेषजान्तरे ॥ ४२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.429
- नानार्थार्णवसंक्षेप समीरणवायौ फणिर्जकाख्ये च स्तम्बेऽप्याहरणे त्वना । सरीसृपस्तु द्वे सर्पे तथैवोदरसर्पिषु ॥ ६२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.628
- नानार्थार्णवसंक्षेप कलशोदकस्तम्बस्य भेदे स्याच्छोणपुष्पे झाटाकृतावथ । कलशस्थजले क्लीबमथ ना कर्णपूरणः ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.41
- परमानन्दीयनाममाला काण्डकर्णोऽर्कजे श्रुतौ काञ्ची रक्तिका मेखला पुरी । काण्डो नालेऽधमे बाणे स्तम्बे वर्गे जलेऽपि च ॥ ९९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.99
- परमानन्दीयनाममाला गुच्छगिरिः पूज्ये गिरौ गर्भे कन्तुके नेत्ररुज्यथ । गुच्छः स्तम्बे कलापेऽपि हारस्तबकयोः पुनः ॥ १५७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.157
- शब्दरत्नावली गुच्छवाराह्यां चीरिका वस्त्रप्रान्ते कच्छा निगद्यते । गुच्छस्तम्बे हारभेदे कलापे स्तवकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.7.4
- शब्दरत्नावली काण्डकाण्डं बाणे तरुस्कन्धे स्तम्बे नीचेऽपि कुत्सिते । नाडी व्रणान्तरे वृक्षभेदे महसि न स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.3
- शब्दरत्नावली गुल्मवस्त्रवेश्मामलक्येलावनीस्तम्बेषु च स्त्रियाम् । घर्मो ग्रीष्मातपोष्णेषु स्वेदाम्भसि भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.9
- शब्दरत्नावली गुत्सकासूः शक्त्यायुधे दीप्तौ भाषा विकलवाक्ययोः । गुत्सो हारभिदि स्तम्बे स्तबके ग्रन्थिपर्णयोः ॥ गोसो वोले च प्रत्यूषे चास इक्षुविहङ्गयोः । त्रासो भीतौ मणेर्दोषे दासी झिण्ठीभुजिष्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.3
- शब्दरत्नाकर गुल्मव्यूहे स्तम्बे गदे गुल्मो गदः कृष्णानुजे रुजि । गण्डः कपोले पाषाणे गुहः स्कन्दे गुहा दरी ॥ १९१३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1913
- शब्दरत्नाकर विटपउल्लोचाध्वरयोरस्त्री षण्डः शून्यसमूहयोः । वितानोऽथ द्रुविस्तारे पल्लवे स्तम्बशाखयोः ॥ २१७१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2171
- त्रिकाण्डशेष प्रकाण्डपिण्डः सान्द्रे गृहांशेऽङ्गे पण्डः षण्डे मत स्त्रियाम् । स्तम्बे शस्ते प्रकाण्डोऽस्त्री वरण्डो वदनामये ॥ ११४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.114
- त्रिकाण्डशेष विटपशररोपणयो रोपो लेपो लेपनभोजने । विटपः पल्लवे स्तम्बे षिड्गे मेदोबिले वा ॥ २७९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.279
- त्रिकाण्डशेष गुल्मगुल्मः स्तम्बे घट्टभेदे घर्मः स्वेदातपोष्मसु । जिह्मः स्थात्कुटिले मन्दे तलिमं तल्पकुट्टिमें ॥ २९६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.296
- त्रिकाण्डशेष विस्तारलम्बोदरः स्यादुद्धाने गणानामधिपेऽपि च । लक्ष्मीपुत्रौ स्मरहयौ विस्तारौ स्तम्बविस्तृती ॥ ३७० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.370
- वैजयन्ती विटपविटपोऽस्त्री द्रुविस्तारे पल्लवे स्तंबशाखयोः । विषाणस्त्रिषु लिङ्गेषु पश्वङ्गगजदन्तयोः ॥ ८२ ॥ Vaijayantī 7.5.82