वीरुध्
vīrudhस्त्री · fem.In 15 kośas: 14 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
क्षुपो ह्रस्वशिफाशाखः प्रततिर्व्रततिर्लता ॥ १११७ ॥वल्ल्यस्यां तु प्रतानिन्यां गुल्मिन्युलपवीरुधः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लता प्रतानिनी वीरुद्गुल्मिन्युलप इत्यपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उलपस्तम्बगुल्माश्च वीरुधो विटपाः स्मृताः ।शष्पं बालतृणं प्रोक्तं सर्वं च तृणमर्जुनम् ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षुपेऽप्रकाण्डे गुल्मः स्यात्स्तम्बोथ व्रततिर्लता ।वल्ली च वल्लिर्व्रतती स्त्रियां वीरुत् प्रतानिनी ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्रततिर्व्रतती वल्ली स्यात् क्लीब उलपं पुनः ।वीरुदेषातिविस्तीर्णा तालक्रमुककेतकी ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्रततिः प्रततिर्वल्लिर्लता वल्लरिरित्यपि ।वीरुत्प्रतानिनी गुल्मिन्युलपः पुनपुंसकम् ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्रततिः प्रततिस्तुल्ये लता वल्ली स्त्रियामुभे ।लतायां तु प्रतानिन्यां गुल्मिन्युलपवीरुधः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षेपण्यश्वसनो मारुत्पृषदश्वो मलिम्लुचः ।स्पर्शश्च स्पर्शनो वीरुदाशुगश्च प्रभञ्जनः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रतानिनी लता वीरुद्गुल्मिनी व्रततिर्द्रुगा ।अङ्कुरो द्विदलः काण्डः प्रकाण्डो मूलमस्तकम् ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली प्रतानिनी वीरुद्व्रततिर्वल्लरी लता ।पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सूनं सुमनसः सुमम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ख्यातः प्रतानिनी वीरुत् उलपो गुल्मिनी पुनः ।एतन्नामानि मन्यन्ते गुच्छवत्यां लतार्थके ॥ १९६३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शाखापत्रसमायुक्तलतायां स्यात् प्रतानिनी ।उलपो गुल्मिनी वीरुद् वीरुधा विरुदित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विद्युत्तडिच्च धीर्बुद्धिर्वल्ली नीरुदियाः स्त्रियाम् ।शिष्टप्रयोगात्पुंस्त्वे च लज्जायां व्रीड इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
वल्ली च वल्लरी चाथ सैव वीरुत् प्रतानिनी ।गुल्मिन्युलपमस्त्री तु कोटरो निष्कुहः पुमान् ॥ ४४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मनः शिलायां वीथी तु गृहाङ्गे पङ्क्तिमार्गयोः ।रूपकाणां तथैकस्मिन् वीरुत् तु स्थावरान्तरे ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsस्थावरान्तर
गुल्माख्येऽपि प्रतानिन्यां लतायां वृत्तिवाक् पुनः ।कृप्यादौ वर्तनेऽप्यारभट्यादिचतसृष्वपि ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वीरुध् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कक्षकाकमत्स्यात्खगौ ध्वाङ्क्षौ कक्षौ च तृणवीरुधौ । Amarakośa 3.3.423
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) कक्षमन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः । करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.833
- कोषकल्पतरु उलपअर्केऽनले स्यादुषपोऽथ मान- भेदे मुनौ ना कुटपस्तथैव । स्यान्निष्कुटेऽथो कुतपः स्त्रियां न दिनाष्टमांशे च[26b]कुशे च वाद्ये । स्यात्कम्बलेऽजस्य पुमांस्तु सूर्ये स्वसुश्च पुत्रेऽ प्युलपस्तु न स्त्री । वीरुद्गतो ना तु मृदौ तृणे स्या- च्चन्द्रे पुमान्स्यादुडुपः प्लवेऽस्त्री । विटाधिपे ना विटपोऽस्त्रियां तु स्कन्धोर्ध्वशाखासु तरोस्ततौ च । स्यात्पल्लवे चाथ निशाचरे ना स्याद्रक्तपः स्त्री नुवि( ? )पादपस्तु । स्यात्पादपीठे च तरौ च पुंसि स्त्री पादुकायां महिषे त्वनूपो ऽम्बुप्रायदेशे तु विशेष्यलिङ्गः । स्यात्पूतिगन्धे कुणपः शवेऽस्त्री न स्त्री तथावाप इहालवाले ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.22.13
- कोषकल्पतरु छल्लीओल्लस्त्वशुष्के त्रिषु सूरणे ना क्लिन्नेक्षणे स्यात्परवच्च चुल्लः । पिल्लस्तथा क्लिन्न इहेक्षणेऽपि चुल्ली चितोद्धानकवाद्यभित्सु । चिल्लस्त्रिषु क्लिन्नदृशि प्रदिष्टः क्लिन्ने च नेत्रे शशघातके ना । स्त्रियां भवेद्गौडकवास्तुकेऽसौ छल्ली स्त्रियां वीरुधि वल्कले च ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.75
- कोषकल्पतरु कक्षशुष्के तृणे वीरुधि च प्रकोष्ठे पाश्चात्त्यवस्त्राञ्चलपल्लवे स्त्री । काञ्च्यां तथोद्ग्राहणिकारथाङ्ग- स्पर्धापदे स द्विपरज्जुगश्च ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.53
- कोषकल्पतरु प्रसूछत्रोषधे स्त्री त्विह बुद्धिशक्त्या- युधे च कासूर्विकलोक्तिषु स्यात् । प्रसूर्जनन्यामपि वामिकायां तथा कदल्यामपि वीरुदर्थे ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 6.31.85
- नानार्थार्णवसंक्षेप कक्षप्रभातेऽथ सुरायां स्त्री ना कक्षः कच्छवीरुधोः । तृणे स्पर्धापदे बाहुमूलेऽरण्ये च दुर्गमे ॥ १२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.128
- नानार्थार्णवसंक्षेप काशबन्धने नृस्त्रियोः काशस्त्विक्षुगन्धाख्यवीरुधि । अस्त्री स्त्रीपुंसयोः काशा दीप्तौ काशी तु सा स्त्रियाम् ॥ १९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.193
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुल्महृदयग्रन्थिसंज्ञे स्याद् व्याधिभेदेऽपि वीरुधि । बलानां सज्जने सैन्यभेदे सभ्येऽपि केचन ॥ ३५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.351
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुच्छघट्टे च शुल्कसंज्ञेऽन्ये त्वायस्थाने प्रचक्षते । गुच्छो ना स्तबके धान्यस्तम्बे वीरुत्सु सप्तसु ॥ ३५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.352
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुहागुहा स्त्री पृश्निपर्णीति प्रसिद्धायां च वीरुधि । गह्वरे पर्वतस्यापि स्कन्दे तु स पुमान् गुहः ॥ ३५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.355
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रततिप्रततिर्वैजयन्त्यां तु वीरुधीत्याह शब्दवित् । पक्षतिः पक्षमूलेऽपि प्रतिपत्संज्ञके तिथौ ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.52
- परमानन्दीयनाममाला छल्लीउत्कोचे पालने कान्तौ शोभानातपयोरपि । छलं वेषे मिषे पत्रे छल्ली वल्कलवीरुधोः ॥ १९१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.191
- वैजयन्ती प्रततिपरीष्टिर्मार्गणे भक्तौ पङ्क्तौ पथि च पद्धतिः । प्रतिष्ठे स्थितिमाहात्म्ये प्रतती ततिवीरुधौ ॥ १५ ॥ Vaijayantī 7.2.15